Geplaatst op 10 juli 2012 door: Philip van de Poel

‘Dubbelzorg’ en overcapaciteit drijven zorgkosten op

De kostenexplosie in het Nederlandse zorgstelsel wordt mede veroorzaakt door behandelingen die onnodig zijn dan wel geen aantoonbaar effect hebben. Dat betoogden verschillende deskundigen dinsdagavond in het NCRV-actualiteitenprogramma ‘Altijd wat’. Daarnaast is er sprake van overcapaciteit. Volgens CZ-voorman Wim van der Meeren kunnen er circa vijftien ziekenhuizen dicht.

Onder het motto ‘Zorgkosten tegen het licht’ gaat Altijd wat in op de achtergronden van de kostenexplosie in de zorg. Verschillende deskundigen wijzen in dit verband op zorg die zonder duidelijke noodzaak wordt geleverd. “Voor heel grote delen van de zorg weten we niet wat de meerwaarde voor de patiënt is”, stelt hoogleraar ouderengeneeskunde Rudi Westendorp. “Er zijn veel behandelingen en diagnostiek waarvan onzeker is of dat echt meerwaarde heeft bij het oplossen van het probleem van de patiënt.”

Onzin

Artsen onderkennen het probleem, zo blijkt uit het commentaar van longarts Mariska Koster van het Deventer Ziekenhuis: “Vijftig procent van wat wij doen is onzin, maar we weten niet zo goed welke vijftig procent.” Ook bestuursvoorzitter Marcel Levi van het AMC is van mening dat er veel diagnostische tests en operaties zijn “waarvan je je echt moet afvragen of het wel echt nodig is”. Levi: “Als we dat er allemaal uitknippen, dan wordt die gezondheidszorg ook wel een stukje efficiënter.”

Schadelijk

Bestuursvoorzitter Wim van der Meeren van zorgverzekeraar CZ gaat nog een stap verder door te stellen dat sommige ingrepen niet alleen onnodig, maar ronduit schadelijk voor de patiënt en ook om die reden kostenverhogend zijn. “Galblaasoperaties zijn een goed voorbeeld”, stelt van der Meeren. “In de helft van de gevallen heeft een patiënt na een galblaasoperatie nog steeds klachten. De vraag is dan: had die galblaas er wel uit gemoeten? Waarschijnlijk niet. Is dat erg? Ja, dat is erg, want in één procent van de gevallen gaat zo’n galblaasoperatie ernstig mis. Dan houden we dus een invalide patiënt over. Dat zijn in Nederland 135 gevallen per jaar. Waarschijnlijk is dus de helft van die gevallen overbodig. Die mensen hadden helemaal niet geopereerd moeten worden.” Hoogleraar Westendorp spreekt in dit verband van “dubbelzorg”.

Overcapaciteit

Daarnaast worden de kosten van de zorg opgedreven door overcapaciteit in de ziekenhuissector. Volgens Van der Meeren kan Nederland met zo'n vijftien ziekenhuizen minder toe dan de huidige negentig zonder dat dit wachtlijsten veroorzaakt. Met name in grote steden als Amsterdam en Rotterdam kan er volgens Van der Meeren makkelijk een ziekenhuis gesloten worden.

AMC-topman Levi vindt dat de ziekenhuizen de daad bij het woord moeten voegen. "Het probleem is dat ziekenhuizen nog steeds overal hetzelfde inkopen", aldus Levi in Altijd wat.

Trefwoorden

Bekostiging, Financiën

Bekeken (5996)
Reacties (8)

Meer over dit onderwerp

Reacties (8)

Anoniem

10/07/2012

#1. Grote mate van herkenbaarheid in mijn werkzaamheden als 'manager' in de zorg. Als voorbeeld,
Pre operatieve onderzoeken worden bijna een bevolkingsonderzoek omdat de dokter het toch veiliger- beter- en dus noodzakelijk vindt...nauwelijks aanspreekbaar op dit punt en daarmee een dure vaste kracht voor de gezondheidszorg.
Anoniem

10/07/2012

#2. Qua diagnostiek wordt ook vanalles klakkeloos aangevraagd. Waar blijft het lichamelijk onderzoek van een patient? Ook wordt steeds vaker om 'zich in te dekken' lukraak CT's en MRI's aangevraagd, zonder dat er langer dan 5 seconden over nagedacht wordt. Even een CT'tje en even een MRI'tje. En wordt een patient verplaatst naar een ander ziekenhuis, och dan doen we het toch gewoon nog een keertje.
Anoniem

10/07/2012

#3.
Ook de dure awbz "behandeling' zorg in ggz en lvg instellingen is veel al gebakken lucht. De moeilijke gevallen worden weg gestuurd als onbehandelbaar. worden dakloos [naar schatting 4000]. Gedragsdeskundigen pschyologen enz en managers zijn op de werkvloer zeldzaam, laat staan dat ze hun clienten persoonlijk kennen. halen hun bevindingen uit de rapportages. Dat kan veel beter en goedkoper.
Anoniem

11/07/2012

#4. Wat ook veel geld kost is het bestrijden van de klacht en niet de oorzaak. Veel klachten kunnen bijv. worden veroorzaakt door tekort aan vitaminen, mineralen etc. Door simpel bloedonderzoek kunnen deze tekorten aangetoond worden, daarna is het vaak een kwestie van aanvullen en aangevuld houden. Hiermee kun je ook het risico op ernstigere aandoeningen verkleinen en daarmee ook grotere ingrepen. Let wel, het voorkomt niet alles, maar veel meer dan we nu beseffen.
Helaas is het NL zorgsysteem nog steeds grotendeels gebaseerd op genezen ipv voorkomen.
ANH Jansen

11/07/2012

#5. Dure ingrepen en onnodig stellen CZ en Levi. Vraag is dan waarom de zorgverzekeraars deze onnodige dure ingrepen of methodieken inkopen namens hun verzekerden? Da Vinci robots? CZ betaalt zich blauw en dat is geheel overbodig volgens Levi. Waarom doet CZ dat dan? Wat is dan nog de toegevoegde waarde van een private zorgverzekeraar?

Bij centrale aansturing heb je deze discussie helemaal niet: die robots worden gewoon niet aangeschaft.

Idem de geplande nieuwbouw op rekening van de werkgevers. Idem bouw overbodige ziekenhuizen op rekening van allemaal. En dat doen de eindverantwoordelijke private verzekeraars namens hun verplicht verzekerden.

Maar wel na aftrek van eigen kosten.

Zvw is verdienmodel van de private verzekeraars en daar komt de AWBZ en WMO nog bij ook. Wat een lobby machine.

Die lobby is zeer actief; honorering op basis van uitkomsten is de laatste vondst. Uit de USA al achterhaald want illusie. In NL lopen we een aantal jaren achter en gaan we dat toch proberen. De kosten worden echter niet lager en de kwaliteit niet beter.

Maar wel na aftrek eigen kosten en toevoeging aan reserves voor slechte tijden.
Van Riel

11/07/2012

#6. 20 juni 2012 © Het Financieele Dagblad
Bespaar
miljarden
door slimme
zorg
Rinus van Riel
Minister Edith Schippers
van Volksgezondheid
neemt het initiatief tot
een ‘keukentafeldiscussie’
over de beheersing van de
zorgkosten. Dat kan niet zonder
‘integrale innovatie’, ofwel vernieuwing
van de zorg- en bedrijfsprocessen
in de zorg. Het kan
miljarden aan besparingen opleveren.
Innovatie in ziekenhuizen is tot
nu toe vooral gericht op medische
technologie en medisch kunnen.
Dit heeft ons veel gebracht, met
name in de diagnostiek en behandeling
van ziekten. Het heeft ook
geleid tot een forse reductie van
de gemiddelde ‘ligduur’ en tot een
groot aantal behandelingen in één
dag zonder opname. Ook een forse
kostenreductie derhalve. Maar
de toename van het medisch kunnen
door innovatie heeft ook tot
een grote volumestijging van behandelingen
en operaties geleid.
Systematisch doorlichten, optimaliseren,
onderling goed afstemmen
en digitaliseren van zorgprocessen
leveren eenmalig 10 à 15%
extra efficiencywinst op mét kwaliteitsverbetering.
Een zeer actieve
rol van de medisch specialist hierin
is zeer nodig, omdat deze de spil
in de diagnostiek en behandeling
is. Voorlopig uitgaande van de variabele
kosten, betekent dat voor
de ziekenhuizen eenmalig structureel
circa € 1 mrd kostenbesparing.
Daarnaast kan er worden bespaard
door beperking van de behandelingen.
Het aanbod van ziekenhuiszorg
wordt begrensd door
medisch-technologisch kunnen.
De verschuiving van ziekenhuis
naar eerste lijn, de huisarts, gaat
onverminderd door. Dit leidt tot
per saldo lagere kosten. Vraagsturing
van ziekenhuiszorg is verder
nauwelijks mogelijk, ook omdat
de patiënt in ons stelsel juist bij
kostbare behandelingen geen afweging
van nut en kosten hoeft te
maken. wel vindt er onder medici
en ethici een levendige discussie
plaats over de vraag of elke behandeling
die medisch-technisch mogelijk
is, moet worden gedaan.
Een innovatief besluitvormingsproces
van de patiënt samen
met zijn dokter en familie is
gewenst. Hoe komen zij tot een
verantwoorde en emotioneel gedragen
beslissing? Dit vergt een
andere rolinvulling van de specialist,
die van ‘counselor’ naast ‘geneesheer’.
Er kan ook sprake zijn
van aanvulling van het behandelteam
met specifieke, op dit soort
levensvragen gerichte disciplines.
Deze innovatie zal tot beheersing
van kosten leiden. Een beperking
van de groei met 1%-punt is al jaarlijks
structureel € 120 mln. Over
tien jaar is dit cumulatief ruim
€ 1,2 mrd.
De centrale boodschap is integrale
innovatie hoog op de agenda
van de medische staf te plaatsen.
Medisch specialisten worden bij
alle vormen van innovatie actief
betrokken en nemen bij voorkeur
het voortouw. Aan de ’keukentafel’
van elke maatschap is dit een
discussie waard. Voorkomen van
botte bezuinigingen moet specialisten
toch aanspreken.
Rinus van Riel is associé van
Boer & Croon Management bv.
Prudon

15/07/2012

#7. ...commentaar van longarts Mariska Koster van het Deventer Ziekenhuis: “Vijftig procent van wat wij doen is onzin, maar we weten niet zo goed welke vijftig procent.”
Deze opmerking lijkt intelligenter dan ie is. Een negatieve uitslag van een onderzoek maakt dit niet onzinnig. Een onderzoek is onzinnig als de uitkomst - positief of negatief - bij voorbaat als vast staat, of als de uitkomst er niet meer toe doet voor het vervolg van het traject, zoals bij terminale patiënten of als het om een goedkope "baat het niet, het schaadt ook niet" behandeling gaat.
E. de Graaf

31/07/2012

#8. Geef de patiënten tijdens het eindgesprek vóór de operatie schriftelijk informatie mee over de ingreep: de naam, de manier waarop de ingreep uitgevoerd zal gaan worden, de risico's en de alternatieven, en laat hem voor ontvangst tekenen. Stuur hem niet naar huis met de mededeling dat deze operatie noodzakelijk is, maar geef hem de ruimte er over na te denken. Geef hem twee weken de tijd de meegegeven informatie op zich te laten inwerken en eventueel wat googlewerk te doen. Laat hem na die twee weken beslissen of hij de ingreep laat toepassen. Wedden dat de helft van het aantal (vaak onnodige) ingrepen niet doorgaat??
Als mijn specialist mij de info vooraf schriftelijk had meegegeven of minstens de naam van de ingreep had genoemd, dan was het feest niet doorgegaan en was ik nu niet invalide geweest -dit geldt voor veel meer landgenoten. Dan waren al die hersteloperaties ook niet nodig geweest en was ik al lang en breed weer aan het werk geweest.
Een enorme kostenpost vormen ze, de ter discussie staande ingrepen. Minister Schippers was vorig jaar nog van plan hier iets aan te gaan doen http://medischcontact.artsennet.nl/Nieuws-26/archief-6/Tijdschriftartikel/98948/Onderzoek-naar-nietbewezen-zorg.htm
Helaas hebben we hier nooit meer wat van gehoord. Wel hebben we haar horen zeggen dat zij het in het kader van de innovatie belangrijk acht om bepaalde ingrepen niet te verbieden.