Geplaatst op 30 juni 2010 door: Onbekend

Skipr 99 Uitvergroot: Han Noten - 54

De moeizame cao-onderhandelingen in de Verzorging, Verpleging en Thuiszorg (VVT) hebben zich de afgelopen maanden ontwikkeld tot een waar hoofdpijndossier. ActiZ-voorzitter Han Noten vermoedt achter de harde opstelling van de bonden een strategisch opzetje om zo ook in andere sectoren scherpe cao’s af te dwingen. Dat ontslaat ActiZ natuurlijk niet van haar werkgeversverplichting. “Er moet gewoon een cao komen”, vindt Noten. “Het is aan ons de taak om een reëel bod te doen en de vakbonden moeten dit reëel beoordelen. Punt.”

Loopbaan Han Noten

Een à twee dagen in de week zet Noten zich in als bestuursvoorzitter van ActiZ, de organisatie van zorgondernemers. Daarnaast is hij voorzitter van de Senaatsfractie van de PvdA. Notens inzet voor het maatschappelijk middenveld wordt ingegeven door een diepgeworteld verlangen om ieder mens de ruimte te geven om de regie over eigen leven te voeren. Zijn werk bij de NS lijkt in dit opzicht een vreemde uitstap in zijn carrière, maar voor de van origine vakbondsman is het een logische stap geweest. Noten: “Als directeur personeelsbeleid bij de NS ging echt om de vraag hoe mensen eigen regie kunnen voeren over hun werk, maar ook hun hele leven. Zowel in de zorg als in arbeid zijn mensen kwetsbaar en afhankelijk. Ze hebben ruimte nodig om, waar mogelijk, zelf controle te nemen over hun leven.”

Kwestbare burgers

In hoeverre kwetsbare burgers daadwerkelijk ruimte krijgen om dit te verwezenlijken, is een vraag die Noten met zorg beziet. “Wat je veel hoort, is dat een grote groep mensen niet in staat zou zijn de regie over hun eigen leven te voeren: te kwetsbaar. Maar dan heb je het eigenlijk over zo’n kleine groep, terwijl 1,8 miljoen mensen wel in staat zijn om die regie te voeren. De discussie moet je niet laten bepalen door die 200 duizend mensen die het niet kunnen.”

Ruimte creëren

Ruimte creëren lijkt de bestuurlijke missie van Noten. Met ActiZ probeert hij de angst bij de politiek voor de zorg als kostenpost te verkleinen. De zorgsector moet het vertrouwen van de politiek winnen en dat kan alleen door transparant te zijn, gelooft Noten. Alleen dan kan er ruimte ontstaan voor zorgaanbieders om samen met cliënten te bepalen welke en hoeveel zorg nodig is. “De hele wereld van zorg is nu zo voorgeschreven, zo geprotocolleerd. Daar is geen schuldige aan, maar die onwrikbare bunkers van instituties zijn zo onwenselijk. Ik wil dat zorgaanbieders weer aanbieders worden en geen uitvoerders van regels. De autonomie moet terug naar de zorgverlener.”

Met de autonomie van zorgverleners doelt Noten op de invulling van het vak. Niet de regels omtrent transparantie en benchmarks. Regels over openheid van organisaties en de professionele vrijheid van de zorgverlener vormen wat hem betreft geen paradox. Ter ondersteuning van zijn punt schetst hij een situatie waarin een zorgorganisatie zelf het grootste deel van de indicaties uitvoert. Daar zijn volgens Noten goede redenen voor: door de professionele expertise van de zorgverlener in te schakelen bij de indicatie, verloopt deze sneller en wordt de kwaliteit van zorg beter. Geen minuten- en secondenzorg meer, maar zorg op maat. Dit betekent volgens Noten echter wel dat de betreffende organisatie bereid moet zijn zich te laten toetsen, al was het maar om te laten zien dat de organisatie zich niet rijk rekent bij de indicatie.

ZZP'ers in de thuiszorg

Het toetsingselement is momenteel inzet van de strijd om bemiddeling van ZZP’ers in de thuiszorg. De vraag is of bemiddelingsbureau’s ZZP’ers mogen bemiddelen. Wat ActiZ betreft is het antwoord nee. Noten: “Begrijp me niet verkeerd, ik ben dol op ZZP’ers. Ik ben er notabene zelf één. ActiZ heeft niets tégen ZZP’ers, het probleem is dat de kwaliteitseisen die aan de zorg worden gesteld, niet aan de ZZP’ers worden gesteld. Zorgaanbieders worden op kosten ‘gejaagd’, omdat zij aan bepaalde eisen moeten voldoen die niet gelden voor de ZZP’ers. Dat is oneerlijke concurrentie.” De tweedeling is wat Noten betreft onverstandig. Het nodigt reguliere zorgaanbieders uit om hun contracten af te bouwen en verder te gaan met ZZP’ers. Dit gaat ten koste van de kwaliteit. “Dat moet je niet willen. Mag het wel, dan hoeven wij ook geen 24-uurs garantie meer te geven.”

Kartelproblemen thuiszorg

Eind mei wezen de ActiZ-leden de compromisregeling van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) af om ‘oude kartelproblemen’ in de thuiszorg versneld af te wikkelen en de boetes te verlagen. Noten heeft de regeling verdedigd, maar heeft er geen halszaak van gemaakt. “Ik begrijp dat mensen zich niet kunnen vinden in de regeling. Onze leden hebben niet het gevoel in de markt te kunnen en mogen acteren. Er is geen echte sprake van marktwerking, de tegenstrijdige regelgeving van de verschillende instanties is verstikkend.” Een aantal ActiZ-leden zal afzonderlijk van elkaar de bestuursrechter opzoeken. Noten hoopt dat de juridische afwikkeling van de problemen en de politiek voor eens en voor altijd duidelijkheid zullen bieden voor de thuiszorg.

Zorg in de Eerste Kamer

In de Eerste Kamer is Noten altijd wat terughoudend op het gebied van zorg. Juist om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden. De vraag of zijn politieke carrière en zijn functie bij ActiZ wel naast elkaar kunnen bestaan, krijgt hij namelijk regelmatig voorgeschoteld. “Het hele idee van de Eerste Kamer is juist dat mensen vanuit de praktijk zorg dragen voor de handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid van wetgeving. Dat je een ‘werkend mens’ bent, is inherent aan de positie. Daarnaast hebben wij in bijvoorbeeld Kim Putters een uitstekende woordvoerder zorg. Daar ben ik niet voor nodig.”

Sociaal-democraat

Noten is sociaal-democraat. Dit is genetisch bepaald, stelt hij zelf. In een profiel in Skipr magazine werd Noten onlangs afgeschilderd als gewetensvol en wars van politieke spelletjes. “Ik ben ook geen ‘echte’ politicus. Ik verdien er mijn geld niet mee en dat wil ik ook niet. Ik ben onafhankelijk en ik eet er geen boterham minder om als ik de Eerste Kamer zou verlaten. In de schaduw van de politiek voel ik me thuis.” Het belangrijkste is voor Noten dat iedere burger een fatsoenlijk bestaan kan leiden. Voor Noten betekent dit: eigen regie en –ongeacht leeftijd, handicap of achtergrond- gelijke kansen op zelfontplooiing. Als de samenleving hier geen ruimte meer voor laat of Noten kan zich hier om andere reden niet voor in zetten, “dan hoeft het niet meer”.