Het Waterloo van STN Zorg
Het valt grote private partijen zwaar om geld te verdienen in de thuis- en kraamzorg. Gebrekkige administratie en/of ondoorzichtig gedoe met rechtsvormen werden veel organisaties fataal. Een schoolvoorbeeld hiervan is STN Zorg dat vorig jaar sneuvelde na een private equity-avontuur.
Door Joost Bijlsma.Uit: Skipr Magazine 07-08, juli 2010
Het is de paarse regering midden jaren negentig ernst met de marktwerking in de zorg. De overheid stimuleert private partijen om te gaan ondernemen in de sector. En dat lukt. Ook reguliere organisaties laten zich niet onbetuigd. Ze hangen nieuwe particuliere bv’s onder hun stichtingen om een graantje te kunnen meepikken. Want voor AWBZ-gelden geldt dan dat alleen stichtingen een erkenning krijgen. De bv’s die onder de stichtingen hangen, mogen wel winst maken. Deze situatie leidt tot ondoorzichtige constructies en twijfel over het terecht danwel onterecht onttrekken van gelden.
Dat zorgbedrijven er af en toe dubieuze constructies op na houden, komt al aan het licht in 1995, bij de kwestie rond Nuts verzekeringen. Die verzekeraar heeft gelden uit de AWBZ-pot onder twijfelachtige omstandigheden overgemaakt aan de rechtspersoon Regionaal Administratiekantoor voor Zorgverleners (RAKZ). Die blijkt dezelfde bestuurders te hebben als Nuts. De zaak loopt met een sisser af omdat de commissarissen besluiten om miljoenen in de verzekeringskassen terug te storten. In deze kwestie tikt het door de Raad van Commissarissen van Nuts ingeschakelde Moret, Ernst & Young ook de Zoetermeerse Algemene Thuiszorg Centrale (ATC) op de vingers. Nuts had beter rechtstreeks contracten met zorgverleners kunnen sluiten, in plaats van dit bedrijf als tussenschakel te gebruiken, stellen de onderzoekende accountants.
Na de kwestie-Nuts maken ATC en enkele andere particuliere organisaties zoals STAT zich via een management buy-out los van de verzekeraar. Onafhankelijk van deze partij ontwikkelt ATC zich tot een spin in het web in de niet-reguliere zorg. Vooral in de kraamzorg, die als experimenteergebied dient voor marktwerking, is er veel eer te behalen voor bemiddelaars. Verzekeraars zien het vaak niet zitten om direct allerlei afzonderlijke contracten met bureaus buiten de hun bekende regio’s te tekenen. Een organisatie als ATC vervult daarin een welkome rol. Want ze fungeert als tussenpersoon tussen verzekeraars en een waaier van (particuliere) bureaus.
Take Good Care
ATC is niet de enige particuliere partij in opkomst. Dat geldt ook voor spelers zoals NTN in Utrecht en Take Good Care in Haarlem. Bij NTN werkt de jonge ondernemer Jan Torny zich relatief snel op tot algemeen directeur en enig aandeelhouder van wat een van de grotere particuliere aanbieders wordt. NTN neemt allerlei organisaties over zoals in 1999 de failliete stichting Kraamzorg Utrecht. En in juni 2000 treedt Torny als NTN-directeur nog in de publiciteit met een reddingsplan voor Alphacare, een noodlijdende thuiszorgorganisatie in Alphen aan den Rijn. Maar in augustus 2001 gaat NTN zelf failliet, onder meer vanwege gebrekkige administratie en IT. Torny is dan geen directeur meer en heeft zijn aandelen naar eigen zeggen ‘deels’ verkocht.
Het faillissement van NTN is niet het enige in de thuis- en kraamzorg dat de gemoederen na de millenniumwisseling bezighoudt. In 2001 komt Kraamzorg Leiden/Den Haag in de problemen. Dit bedrijf wordt overgenomen door Take Good Care, een commercieel bureau dat eerder Zorggroep West-Nederland van ATC overnam. Take Good Care is eigendom van Joyce van Haga, wier broer Wybren (aanvankelijk samen met andere broer Johan) het roer en de aandelen niet lang na de overname van Kraamzorg Leiden/Den Haag overneemt. Wybren van Haga bouwt de activiteiten verder uit en wordt in 2005 genomineerd voor de E&Y Entrepreneur of the Year-award. Operationeel manager is dan Vivian Broex, een voormalig accountmanager van Nuts verzekeringen. Onder de nieuwe leiding groeit het bedrijf van 150 naar 850 medewerkers.
Waterland Private Equity
In 2006 krijgen aandeelhouders Van Haga (90 procent) en Broex (10 procent) van Take Good Care het aanbod om hun belangen te verkopen aan Waterland Private Equity in Bussum. De investeerder is een van de vooraanstaande partijen in private equity: een moderne vorm van beleggen die dan op het hoogtepunt van zijn bloei is. Via Waterland kunnen vermogende partijen, zoals pensioenfondsen, investeren in bedrijven die worden opgekocht met het doel ze later met winst door te verkopen. Daarmee kunnen mooie rendementen worden gehaald. Waterland is eager om iets te beginnen in de groeimarkt zorg.
In maart 2006 richt de investeerder daartoe de aandeelhoudersvennootschap Zorg Holding bv op. De gedachte achter de strategie van Waterland is: koop een aantal beeldbepalende particuliere partijen in de thuis- en kraamzorg en koppel die in een groep aan elkaar. Beeldbepalend in de groep zijn Take Good Care en het eerder ingelijfde Optima Zorg (onder meer STAT en ATC). Aanvankelijk is het de bedoeling dat het zorgbedrijf van Waterland Private Equity Optima Zorg blijft heten, maar later wordt gekozen voor STN Zorg, naar de naam van de Zoetermeerse thuiszorgorganisatie. De voormalige eigenaren van Optima houden onder Waterland een minderheidsbelang, maar tussen de meerderheidsaandeelhouder Waterland en de afzonderlijke minderheidsaandeelhouders ontstaat een juridisch conflict over garanties die bij de verkooptransactie zijn verstrekt. En ook tussen Van Haga en Waterland ontstaat al snel onenigheid. Binnen een paar weken krijgt hij als bestuurder ontslag. Ook tegen deze voormalige aandeelhouder van Take Good Care start Waterland een rechtszaak. Vivian Broex blijft echter wel aan onder de nieuwe meerderheidsaandeelhouder. Zij neemt de feitelijke leiding van STN Zorg op zich, samen met cfo Diederik Ridder van Rappard, een jonge bedrijfseconoom/controller. De zorggroep heeft daarmee een relatief onervaren eindverantwoordelijk bestuursteam dat al snel onder druk komt te staan.
STN Zorg
Het jaar 2008 wordt een turbulent jaar voor STN Zorg. Intern probeert het bedrijf via allerlei ingrepen de rentabiliteit te verbeteren. Ook valt het voor deze sector opmerkelijke besluit om, vanwege tegenvallende verdiensten, te stoppen met huishoudelijke hulpverlening in opdracht van gemeenten. Thuiszorgaanbieders van Waterland, zoals CCC Zorg, Van Gool en Take Good Care, trekken zich terug uit deze markt. De gemeenten moeten op zoek naar andere aanbieders. Niet iedereen begrijpt deze beslissing van STN Zorg, omdat de huishoudelijke hulp-klanten van vandaag de intensievere thuiszorgklanten van de toekomst zijn.
Een ander opvallend besluit van STN Zorg in 2008 is de overname van Uenzo. Dit gebeurt na een kwestie die het landelijke nieuws haalt. Eind maart hebben justitie en politie aanhoudingen gedaan bij deze Rotterdamse thuiszorginstelling die werkte als onderaannemer van STAT, onderdeel van STN Zorg. Reden voor de arrestaties van de Uenzo-bestuurders door de Rotterdamse opsporing is een ernstige verdenking van fraude met zorggelden. Die zouden in onvoldoende mate zijn terechtgekomen bij cliënten die de Nederlandse taal niet of nauwelijks beheersen. Nadat STN Zorg Uenzo heeft overgenomen, besluit het de activiteiten van deze organisatie voort te zetten onder de naam Prisma Zorg. Een gewaagde beslissing omdat de bedrijfsvoering van het overgenomen bedrijf rammelt.
Wake-up call
De kwestie Uenzo is een wake-up call in thuiszorgland. Toezichthouders en Volksgezondheid krijgen van de Rotterdamse politie en justitie begin 2009 een rapport dat er niet om liegt. Het systeem van thuiszorg kent kwetsbare punten die belangenverstrengeling en fraude in de hand werken, is de bevinding. De kwestie heeft indirect tot gevolg dat STN Zorg onder een vergrootglas komt te liggen. Het bedrijf moet zijn administratie op orde brengen om de AWBZ-gelden beter te verantwoorden. Als medio 2009 een aantal zorgkantoren een inschrijving van STN van elf miljoen euro afwijst, is dat het begin van het einde. In allerijl vraagt STN zijn onderaannemers dan om meer gegevens. Onderaannemer Kim Wittop Koning van Zorgservice Haaglanden, bijvoorbeeld, ondervindt hiervan de gevolgen. STN stopt met betalen vanaf halverwege juni. Ze stellen haar aanvankelijk als voorwaarde dat zij getekende urenbriefjes inlevert. Maar, hoewel zij aan die verplichting voldoet, blijft STN achterstallig. “Ik heb mijn auto en aandelen verkocht om mijn personeel te kunnen betalen.”
In het najaar van 2009 blijkt STN Zorg diep in de problemen te zitten. Dit wordt wereldkundig als grote verzekeraars als Achmea en Agis contracten met het bedrijf opzeggen. Reden: STN kan de gedeclareerde zorg onvoldoende verantwoorden. Hoewel de rechtbank in Utrecht nog wel bepaalt dat zorgverzekeraar Agis niet zomaar zijn contract mag opzeggen, vindt de zorgtak van Waterland zijn Waterloo. “Wij gaan hier behoorlijk op verliezen. De kans is klein dat we nog meer zullen investeren in deze onderneming. Onze grootste zorg is momenteel het in stand houden van de zorgverlening en de werkgelegenheid bij STN”, reageert Waterland-directeur Lex Douze eind oktober in De Telegraaf in reactie op een door de Nederlandse Zorgautoriteit aangekondigd onderzoek naar STN Zorg.
Een dag voor kerst 2009 staat in de krant dat STN definitief failliet is. De druppel die de emmer volgens het faillissementsverslag deed overlopen, is de weigering van de banken Van Lanschot en C&E bankiers om een eerder verzocht reorganisatiekrediet toe te kennen.
Reddende engel
Al snel na het faillissement werpt Thuiszorg Service Nederland (TSN) zich op als reddende engel. TSN is de nieuwe thuiszorgonderneming van schoonmaakbedrijf Asito. Een onderneming die overigens is gestart en wordt geleid door niemand minder dan Jan Torny, voormalig directeur-eigenaar van NTN en horecaondernemer in Almelo. Torny verwacht naar eigen zeggen STN Zorg in afgeslankte vorm weer rendabel te kunnen maken. Zijn grote troef bij dergelijke overnames is ‘het snijden in het waterhoofd van managers.’ “Onder TSN kunnen de medewerkers weer met een schone lei beginnen.”
De gevolgen van het faillissement dreunen nog lang na. Want in het kielzog sleept STN onderaannemers mee, zoals Zorgservice Haaglanden van Wittop Koning dat in mei failleert. Zij heeft naar eigen zeggen duizenden uren zorg niet vergoed gekregen. Ook in de kraamzorg vallen grote klappen bij onderaannemers, vooral vanwege de deconfiture van tussenpersoon ATC. Volgens brancheorganisatie Actiz dreigen landelijk twintig kraamzorgorganisaties twee tot drie miljoen euro aan reeds verleende zorg niet betaald te krijgen. Zij willen dit verhalen op verzekeraars, zoals UVIT. Maar die verzekeraar geeft aanvankelijk aan niet van plan te zijn twee keer voor dezelfde zorg te betalen. Brancheorganisatie ActiZ roept de verzekeraar op zijn verantwoordelijkheid te nemen, zeker omdat het de onderaannemers verplichtte om te werken met ATC.
De curatoren in het faillissement van STN Zorg, Mathieu Souren en Henri Bentfort van Valkenburg, zijn bij het ter perse gaan van deze uitgave nog druk doende met het onderzoeken van de aansprakelijkheden. Volgens Souren verkeren onderaannemers in de kraamzorg vanwege de marktwerking in een positie die vergelijkbaar is met die van normale private schuldeisers. “De onderaannemers hadden, net als iedere ondernemer, ATC bij niet betalen tijdig in gebreke moeten stellen.”
Dat mag zo zijn maar toch blijven veel mensen met de vraag zitten hoe het kan dat een bedrijf met een aanvankelijk vaste AWBZ-inkomensstroom van tientallen miljoenen euro’s op deze wijze failliet kan gaan.Gedupeerden vragen zich af of er toch niet geld aan de strijkstok is blijven hangen in de ondoorzichtige wirwar van bv’s. Curator Souren zegt zich wel verbaasd te hebben over de opmerkelijke constructies in de thuiszorg waarbij stichtingen onder bv’s hangen. Maar het is volgens hem niet verboden om binnen een concern gelden van de ene naar de andere rechtspersoon over te boeken. Ook al zijn dit voor een groot deel AWBZ-gelden waarover het bedrijf zich moet kunnen verantwoorden. Wat betreft de aansprakelijkheden verrichten de curatoren nog nader onderzoek. Volgens Souren zijn er voorlopig in ieder geval geen verdenkingen van paulianeuze handelingen (onrechtmatige onttrekkingen aan een faillissement) door de twee bestuurders.
Waterland Private Equity heeft geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om zijn visie op de gang van zaken te geven.
- Bekeken (2139)
- Reacties (8)
Reacties (8)
