Het Klompengevoel
Bij het doornemen van het nieuws op zaterdagmorgen, viel ik van de ene verbazing in de andere. Twee berichten deden mij direct de pen grijpen.
Bouwstop doorbreken
Bij het eerste bericht dacht ik “nu breekt mijn klomp”. Dat was het bericht voorzien van de kop: “Tweede Kamer wil nu bouwen”. Ik dacht wat krijgen we nou? We hebben net met veel energie het bouwregime, inclusief het daarbij behorende garantiesysteem voor de dekking van de kapitaallasten, afgeschaft, en dan beginnen we weer opnieuw. In het kader van het crisisbeleid gaat de overheid weer staatsgaranties afgeven voor bouwleningen. Tezamen met een paar honderd miljoen aan extra investeringsgeld van de overheid moet dat de bouwstop in de zorg doorbreken. Het kabinet geeft die garanties af door de regeling Garantie Ondernemingsfinanciering van het ministerie van Economische Zaken ook open te stellen voor ziekenhuizen. Dus onder een ander etiket gaat de overheid weer invoeren wat zij net heeft afgeschaft in het kader van de liberalisering en de marktwerking.
Ontkenningsfase bouwregime
Als voorzitter van het in liquidatie verkerende Bouwcollege, begrijpt u natuurlijk wel waarom mijn klompen spontaan uiteenvielen. Bovendien werd tot nu toe altijd ontkend dat de stagnatie in de bouw veroorzaakt werd door de afschaffing van het bouwregime. Maar elk weldenkend mens kon aan zijn klompen aanvoelen dat de banken in deze tijd weinig trek hebben om allerlei ambitieuze plannen van zorginstellingen zonder enige achtervangregeling te gaan financieren.
Belachelijke afschrijftermijnen
Ook de verschaffing van de extra middelen zou niet nodig zijn geweest als men het bouwregime nog even was blijven handhaven in het licht van de huidige crisis. De extra gelden voor de ziekenhuizen zijn bestemd voor het opheffen van boekwaardeproblemen. Die problemen zijn juist ontstaan door het halsstarrige beleid van de overheid in het verleden om iets te doen aan die belachelijke afschrijftermijnen van vijftig jaar in de zorg. Verkorting van die afschrijving is jaren bepleit door iedereen, inclusief organisaties als het Bouwcollege en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).
Markt moet buiten spelen
De extra gelden voor de care instellingen zijn bedoeld voor het wegwerken van de slechte gebouwen in de gehandicaptenzorg en het vervangen van de meerbedskamers in de verpleeghuizen. Precies die prioriteiten die met behulp van het bouwregime reeds waren aangepakt en ook daadwerkelijk werden gerealiseerd. Beide maatregelen zijn symptomatisch voor het beleid bij de invoering van de marktwerking: zodra er iets niet gebeurt waar de overheid vindt dat het wel moet gebeuren, grijpt men in en moet de markt even buiten gaan spelen. Het omgekeerde is trouwens ook van toepassing.
Voorwaarden winstuitkering nodigen niet uit
Datzelfde is het geval met het tweede bericht dat voorzien was van de volgende kop: “Klink wil winstuitkering mogelijk maken”. Dat lijkt op een beleid voor meer marktwerking, maar als je dan leest aan welke voorwaarden er allemaal moet worden voldaan, dan zullen weinig investeerders meer belangstelling hebben voor een participatie in een zorginstelling. Deze moet namelijk omgevormd zijn tot een maatschappelijke onderneming, waarbij er of geen aandeelhouders zijn of ze zijn er wel, maar hebben geen donder te vertellen. Alle belangrijke beslissingen zijn voorbehouden aan bestuur en raad van toezicht.
Kapitaalverschaffers
Het is zo bizar, omdat het fenomeen Maatschappelijke onderneming juist bedacht is om te voorkomen dat op winst beluste aandeelhouders het voor het zeggen krijgen in de zorginstellingen. Men denkt kennelijk in Den Haag als volgt: eerst gaan we op winst beluste aandeelhouders verbieden in de zorg en vervolgens gaan we de instellingen toestaan winst te maken. Daar komt nog bij dat de overheid desalniettemin pensioenfondsen en verzekeraars graag uitnodigt om deel te nemen in de zorginstellingen. Lees: kapitaal te verschaffen zonder zeggenschap, om de boekhoudproblemen van de overheid op te lossen.
Oomen: 'Te sneu voor woorden'
De minister van Volksgezondheid zei immers letterlijk in een interview dat hij hoopte dat hij daarmee kon voorkomen dat de staat telkens over de brug moest komen bij instellingen die in financiële nood verkeren. De eerste reacties op het plan waren niet mis. Chris Oomen, directievoorzitter van DSW en toekomstig mede eigenaar van het Vlietland Ziekenhuis -altijd goed voor een aantal niet mis te verstane meningen over het beleid in de zorg- spreekt van een plan dat te sneu voor woorden is. "Klink behandelt ons als een stel kleuters,” einde citaat. Een ander mening over het plan is wel veel netter geformuleerd, zoals altijd houdt Martin van Rijn, PGGM voorzitter, het kruit zo veel mogelijk droog, maar ook zijn uitspraak over het plan is niet mis te verstaan: “De pensioenfondsen en de verzekeraars zijn niet de nieuwe pinautomaten in de zorg”.
Voorspelbare worstelpartij
Ook bij de benadering van het kabinet over de invoering van de winst is er weer sprake van grote dubbelhartigheid. En nu kan je je over deze zaken druk maken of je kunt zeggen dat zal mijn klomp niet roesten (volgens de Van Dale: het kan me niet schelen). Maar één ding is duidelijk: de marktwerking in de zorg blijft een voorspelbare worstelpartij in Den Haag: het is een beleid op klompen.
Rob Scheerder
Trefwoorden
- Bekeken (2236)
- Reacties (2)
Reacties (2)
