Dossier afgelegd
Als een volleerde archivaris heeft de Staatssecretaris van Volksgezondheid het dossier Scheiden van Wonen en Zorg afgelegd en opgeborgen in het ijzeren archief. Het heeft lang geduurd en vele archivarissen voor haar hebben eindeloos met het dossier heen en weer gelopen, tevoorschijn gehaald en weer opgeborgen in de la.
Demonteren van scheiden wonen en zorg
Het dossier Scheiden van Wonen en Zorg, heeft al vele jaren de gemoederen van de beleidsmakers bezig gehouden, zonder dat er daadwerkelijk schot in de zaak kwam. In dezelfde jaren kwamen ontwikkelingen tot stand die de actualiteit van dit dossier inmiddels volledig achterhaald hebben. Het bizarre is echter wel dat die ontwikkelingen regelrecht het gevolg waren van het beleid van diezelfde beleidsmakers. Men zou dan zeggen, dat er al veel eerder in de Haagsche burelen de conclusie getrokken had kunnen worden om het scheiden van wonen en zorg te demonteren. Maar neen, dat vergt een dosis actuele logica die soms ver te zoeken is. Want wat is er aan de hand met dit dossier?
Functie van het bejaardenoord
Er is al decennia lang een discussie gaande over de functie van het verzorgingshuis en met name de woonfunctie van die instelling, die vroeger onder de naam van een bejaardenoord door het leven ging. Twintig tot dertig jaar geleden was er nog sprake van het bejaardenoord als sheltering home voor hen die veiligheid, welzijn, verzorging en sociale infrastructuur zochten, bijvoorbeeld na het verlies van de partner, of in de situatie dat kinderen niet wilden of konden zorgen voor hun ouders. Vele alleenstaanden, met name vrouwen, zochten daarom de beschutting van het bejaardenoord. In dat kader was het best redelijk om een discussie te hebben over de vraag of de provincies, respectievelijk de AWBZ, wel die wooncomponent moesten betalen. Dat was in die visie toch meer een zaak van het Ministerie van Vrom.
Dossier rot weg
Deze gedachtegang had tevens het voordeel dat dan een deel van de rekening van de AWBZ bij een ander ministerie kon worden gelegd, via onder meer de huursubsidieregeling. Daar zat Vrom natuurlijk niet op te wachten. Zoals dat altijd gaat bij een interdepartementale stammenstrijd kun je er vervolgens zeker van zijn dat zo’n dossier dan ook jaren lang blijft rotten. Bovendien was het direct scheiden van wonen en zorg in de verzorgingshuizen een moeilijke zaak. Al vele jaren geleden rekende een commissie onder deskundige leiding van Flip de Kam uit dat er een gat van circa dertig procent in de financiering zou ontstaan. Daarnaast waren er allerlei inkomenseffecten die zeer ongewis waren en voor bepaalde groepen zeer ongunstig uit zouden komen. Dus die feiten waren al jaren bekend.
Verandering van karakter verzorgingshuis
In de loop der jaren is voorts het karakter van het verzorgingshuis aanzienlijk veranderd: van een sheltered home functie naar een bijna verpleeghuisfunctie. Deze verandering was ook onderdeel van bewust beleid: enerzijds door de maatschappelijke druk om langer zelfstandig te blijven wonen met de nodige zorgcomponenten die thuis konden worden geleverd. Anderzijds door een daarmee samenhangende verscherping van de indicatiestelling voor een verblijf in een verzorgingshuis. Als men nu opgenomen wil worden dan is er inderdaad sprake van een noodzaak voor een geïntegreerde verstrekking van verblijf, verzorging en verpleging. Welhaast een verpleeghuisindicatie, zoals ik al eerder opmerkte. En in al die jaren waarin gediscussieerd werd over scheiden van wonen en zorg, was er geen beleidsmaker die zei dat het verpleeghuis uit een gescheurd zou moeten worden in een woon- en zorgfunctie. Neen, dit was een verstrekking, vergelijkbaar met een ziekenhuis, die volledig vergoed moest worden in het kader van de ziektekostenverzekering, in casu de AWBZ.
AWBZ ontlasten
Het één en ander in een tijdsperspectief overziende, is de conclusie dus gewettigd dat het dossier Scheiden van Wonen en Zorg al lang geleden in het ijzeren archief had moeten worden opgeborgen. Als consequentie van het eigen beleid. Maar neen, dit dossier is nog jarenlang tot anno 2009 gebruikt als een van de basiscomponenten in de discussie rond de toekomst van de AWBZ. Dit zou de AWBZ in kosten kunnen ontlasten, het zou beter zijn voor de zelfstandigheid van de cliënten (als ze dat zeggen, dan moet je altijd heel goed oppassen) en het zou het verstrekkingenpakket van de AWBZ zuiveren van oneigenlijke voorzieningen. Tja, en eindelijk dan, vlak voor de vakantie van 2009, breekt het verlossende inzicht door. Hoe komt het toch dat volstrekt logische conclusies altijd zo lang op zich laten wachten. Misschien heeft het wel te maken met de hele discussie over de toekomst van de AWBZ. Dat debat werd een paar jaren geleden heel flink ingezet, kijk maar naar de invoering van de Wmo als eerste stap op weg naar een sanering van de AWBZ.
Doorschuiven naar volgend kabinet
Welnu, het lijkt er op dat de huidige staatsecretaris er in geslaagd is dit voor de PvdA zo gevaarlijke debat voor een belangrijk deel te demonteren. Kijk en lees de brief over de toekomst van de AWBZ van haar, die ook net voor de vakantie is verstuurd naar de Tweede Kamer. Daarin blijft de AWBZ voorlopig in de huidige vorm voortbestaan en wordt de discussie over de uitvoering door de zorgkantoren verschoven naar de volgende kabinetsperiode. Behalve het afschaffen van wat ongerechtigheden in de functies van begeleiding en ondersteuning, wordt er geen grote herverkaveling van het pakket aangekondigd. En daarmede werd ook even het dossier Scheiden van Wonen en Zorg niet meer actueel.
Bussemaker remt herverkaveling AWBZ
Die arme Clémence Ross, de voorgangster van de huidige staatssecretaris, heeft onder veel gemor de WMO ingevoerd als eerste stap op weg naar een herverkaveling van de AWBZ. Voorlopig is haar opvolgster er in geslaagd dat soort moeizame ingrepen te voorkomen. Maar het gekke is dat de argumenten om tot grootscheepse herverkaveling over te gaan, nog recht overeind zijn gebleven: de AWBZ is en wordt in de huidige vorm onbetaalbaar! Één ding is duidelijk: je kunt beter het gevecht aangaan met een coalitiepartner dan met je eigen partij. Een zure les voor Clémence Ross.
Rob Scheerder
Trefwoorden
- Bekeken (2404)
- Reacties (2)
Reacties (2)
