Checklist ketenrendement
Ik heb al eerder voorstellen gedaan voor de nationale zoektocht naar twintig procent bezuinigingen. Meer dan 8.000 mensen lazen dat, een record in het eenjarig bestaan van Skipr. Er kwamen veel reacties, zowel fanmail als hate-mail. Een reactie vanuit de ambtelijke werkgroepen kwam er niet. Daarom lever ik langs deze weg een tweede bijdrage, deze keer gericht op de enthousiaste ketengolf die nu door ons land gaat.
Aftrap voor nationale lijst
Laten we beide lijnen combineren en alleen die ketens nationaal uitrollen die bijdragen aan de doelstelling van twintig procent. Omdat daarin nog lang niet alle antwoorden bekend zijn, presenteer ik een checklist met vragen die beantwoord moeten worden in de business case voor een nieuwe keten. Zie het als een aftrap voor een nationale lijst waarmee we ons werk gaan “richten” en beoordelen.
Ketenkwaliteit leidt tot kostenreductie
Economen stellen dat de zorg nog niet op de optimale productiecurve zit. Deze curve legt een bolvormige relatie tussen kwaliteit en kosten, maar de zorg zou nog niet óp maar onder die curve presteren. Dat betekent dat verbeteringen altijd leiden tot verbetering van kwaliteit én kosten. Is dat hoopvolle concept bewezen? Ja, dat laat kosteneffectiviteitsonderzoek zien voor stroke services, diabeteszorg, casemanagement dementie en COPD. Maar veel ketens zijn nog nooit goed op hun kostenstructuur onderzocht. Wil je besparingen realiseren, dan moet je bovendien naar de consequenties handelen. Dus alleen bewezen ketenzorg financieren (en de rest niet) en de oude zorg afbouwen (bijvoorbeeld ziekenhuisbedden sluiten in plaats van herbezetten met andere patiënten).
Ketenregel 1: Kwantificeer het substitutie-effect
Laten we maar eerlijk zijn: als ketenzorg geen intramurale substitutie realiseert, dan is het niet renderend te krijgen. De grootste kosten zitten nu eenmaal in het zieken- of verpleeghuis. Een rekenvoorbeeld over casemanagement in de dementiezorg. Met een caseload van 50 tot 60 dementerenden bedragen de meerkosten van casemanagement circa 1.000 euro per jaar per cliënt. Eenmalig genereert de dementieketen meerkosten voor goede diagnostiek en behandeling, circa 1.500 euro. Structurele meerkosten liggen ook in meer en betere zorg plus ondersteuning van de mantelzorg. Laat dat jaarlijks nog eens 2.000 euro extra per cliënt zijn. Gemiddeld is een uitstel van verpleeghuisopname van circa één maand per jaar begeleiding te bereiken, dat scheelt minstens4.500 euro per klant.
En dan nu het saldo: voor drie jaar ondersteuning per dementerende, voordat die uiteindelijk naar het verpleeghuis moet, bespaart de dementieketen met casemanagement netto 6.500 euro per cliënt. De grote aantallen tellen door: er is een kwart miljoen dementerenden, waarvan circa 75 procent thuis wordt opgevangen. De macrobesparing in deze calculatie komt op een half miljard per jaar! Niet mee eens? Ontwikkel dan beter kengetallen en maak de business case beter!
Ketenregel 2: Objectiveer alle kosten en opbrengsten
Als je een business case wil maken, moet je wel alle kosten van de hele zorgketen in beeld hebben. Dat gaat om directe en indirecte kosten, op het niveau van de individuele cliënten in alle schakels en de collectieve ketenorganisatie. Idem aan de financieringskant, zodat alle geldstromen goed in beeld komen. Alles wordt toegerekend aan de individuele cliënt over zijn zorgcarrière door de keten. Ketens die dit allemaal netjes doen, krijgen een bonus van bijvoorbeeld één procent van de totale ketenomzet en moeten dat inzetten voor keteninnovatie. Ketens die dat niet doen, krijgen geen korting, maar moeten één procent van totale ketenomzet inzetten om hun registratie op orde te krijgen.
Regel 3: Logistieke calculaties over de zorgcarrières
Teken de hele zorgcarrière van uw cliënten uit (bijvoorbeeld vijf tot zes jaar dementiezorg), trek alle zorgpaden langs de verschillende stations in de keten strak, bepaal het nut van elk station en sluit dat zo nodig als er geen toegevoegde waarde is. Track-and-trace alle cliënten en ontwikkel zo een capaciteitsmodel op ketenniveau. Monitor doorstroom- en wachttijden, verbeter die vervolgens, voorkom verkeerde stromen in de keten, zet versnellingen in, verruim de kritische bottlenecks. En verwerk dat alles weer in een verbeterde business case.
De opbrengsten zijn gigantisch, de vrijvallende verspilling kan op andere plaatsen worden ingezet of domweg worden gecashed. Draai de keten ook om, van ‘push’ naar ‘pull’: laat niet het ziekenhuis het ontslagtraject bepalen, maar het ontvangende station en leg daar de prikkels. Niet de klassieke ontslagbrief, maar een soort VVV-boeking met gegevens die voor de ontvangende schakel relevant zijn voor zorginzet op die plek.
Regel 4: Geen doublures, bonus op hergebruik
U moet met elkaar eens nagaan hoe vaak in de keten opnieuw een onderzoek, procedure of wat dan ook over gedaan wordt. Neem je eigen ketenpartners serieus en hergebruik hun informatie. Als een volgende schakel weer onderzoek wil doen, eerst checken of het al eerder is gedaan. En daarop sturen door bonus op hergebruik en malus ongecontroleerde herhaling. Natuurlijk kunnen er goede professionele redenen zijn om iets nog een keer of net iets anders te zijn, maar dat moet welk expliciet zijn. En dan durf ik wel mee te gaan met de huidige reclamespotjes op de radio: twintig procent van ons voedsel verspillen we door het weg te gooien. Dat percentage zou ook wel eens heel goed in de zorg kunnen gelden.
Regel 5: Denk groot, in complete ketens
We denken te klein in ketenzorg. Bekijk vanuit de cliëntgroep zelf wat er wel en niet in de keten moet zitten (vraag hen een programma van eisen, geef ketens die zo bouwen een bonus), niet op grond van historisch gegroeide schotten, verhoudingen en persoonlijke connecties. Het is curieus dat de keten-dbc voor diabeteszorg zonder ziekenhuiscomponent wordt gedefinieerd. Woon- en zorgservices lopen in elkaar over, geef dan ook de afzonderlijke organisaties de ruimte om met elkaar innovatieve concepten uit te rollen.
Minstens zo belangrijk is preventie, van primair tot tertiair, op individueel en groepsniveau. Gemeenten moeten gewoon hun Wmo-budgetten voor welzijn en mantelzorg toevoegen aan de ketenpot. Preventieactiviteiten zelf moeten doorgerekend worden, maar niet ‘kleintjes’ op jaarbasis, maar over de gehele zorgcarrière. Een zorgverzekeraar die het dan nog niet ‘ziet’, moet het als nog te gaan uitrekenen, op straffe van minder vereveningsgeld.
Regel 6: Ketenpot om schotten te doorbreken
Overheden ontkennen de schotten, veldwerkers blijven er over klagen. Deze patstelling moet doorbroken worden met cijfermatige rationaliteit op grond van concrete proefprojecten en het zoeken van een win-win-strategie. Die bestaat uit een samenhangende set afspraken, om de verschillende belangen in evenwicht te krijgen. Allereerst wordt gewerkt met een aanneem-som per cliënttraject, samengesteld uit de bijdragen van de afzonderlijke sectoren van WMO, cure en care, wonen. Breng dat in de ketenpot bij elkaar en trek alvast tien procent ketenkorting af. Streef vervolgens naar weer tien procent slimheidswinst door de ketenpartners alle vrijheid te geven tot creatieve oplossingen te komen en deel die vervolg-winst sam-sam tussen ketenpartners en financiers. Laat vooral de professionals meedelen. Ga bij elke keten na hoe de financiële prikkels nu precies lopen, want anders houdt iedereen de knip op de eigen portemonnee.
Regel 7: Vergeet de maatschappelijke opbrengsten niet!
Zie (keten-) zorg niet alleen als kostenpost, maar ook als bron van economische opbrengsten. Bereken bijvoorbeeld hoeveel mensen met een chronische ziekte (partieel) meer en/of langer kunnen werken. Welke vervolgkosten in ontlaste mantelzorg worden vermeden? Worden nieuwe functies gecreëerd? En laat de winst in satisfactie en kwaliteit van leven zien!
Regel 8: Koester de keten, keten elkaar
De mogelijkheden van een column zijn te kort voor alle ideeën, dus ga er vooral mee door. Op uw agenda komen dan ook een ICT-platform (het Haagse Regionaal Schakelpunt laat zien dat er in die regio 400 miljoen is te verdienen met gestandaardiseerd digitaal berichtenverkeer). Op uw agenda komt ook het thema van transactiekosten, door elk overleg, elke coördinatie, elke overbodige herhaling en doublure steeds weer in schaarse tijd en geld uit te drukken en zo nodig te heroverwegen.
Robbert Huijsman
Trefwoorden
- Bekeken (8822)
- Reacties (2)
Reacties (2)
