Meer markt vraagt meer overheid
Zodra een ondernemer zegt dat in zijn bedrijf de klant centraal staat, tel ik me knopen. Er is geen grotere mythe dan de ‘heiligheid’ van de consument of de patiënt. Pieter Hasekamp, ZN-directeur zegt over de marktwerking in de zorg in Trouw: “Voor ons is er geen weg terug. Laten we wel wezen, bij marktwerking gaat alles met ups en down. Maar het aardige is dat de vrager, de burger, de verzekerde bepaalt wat hij wil hebben”. Pardon? De burger, de verzekerde bepaalt en de Hasekampen draaien? Dat is de kletskoek van de monopolist.
Ondernemende bureaucraten
Op de hedendaagse markt geldt slechts één regel: de klant is een noodzakelijk kwaad voor winstmaximalisatie en wij onderbreken ons werk niet voor de klant. Even later in hetzelfde interview houdt deze naïeve man ons voor dat het brede ziekenhuis op den duur zal verdwijnen. Is u iets gevraagd? Mij niet. Maar zo kennen we de ondernemende bureaucraten weer: de klant is koning als hij doet wij zeggen.
Concurrentie verdwijnt
Nee, Hasekampen staan volledig buiten de tijdgeest. Die is er één van toenemende interventie van de overheid in de markt. Kijk maar naar Amerika met zijn nieuwe zorgverzekeringen, naar de bancaire sector, de consumentenelektronica. Daar zijn ook goede redenen voor. In alle sectoren zie je dat het aantal aanbieders op de markt afneemt vanwege schaalvergroting. Dit leidt tot het nagenoeg verdwijnen van concurrentieverhoudingen.
Marktregulering
Niet voor niets roeren de landelijke en Europese marktmeesters en mededingingsautoriteiten zich meer en meer. Het risico dat die conglomeraten slechte kwaliteit leveren of te duur worden is te groot. Ook de maatschappelijke afhankelijkheid van een ‘systeem’-organisatie is onwenselijk, zoals we gezien hebben met alle subsidies aan ABN AMRO en ING om ze in de lucht te houden. Omdat de markt zichzelf niet kan reguleren –vraag een bedrijf niet klein te blijven- moet een andere instantie dat doen. Inderdaad: de politiek.
Ketenintegratie faalt
Ook zie je dat de integratie van ketens de markt op slot draait. Je moet er niet aan denken, dat huisartsen, apotheken, ziekenhuizen en verpleeghuizen zich in een grote ‘supply chain’ vastklinken. De overstap van de ene instelling naar de andere, van de ene dokter naar de ander, wordt daardoor bemoeilijkt. De organisatiesleutelaars zijn dan alleen bezig om de toegang van nieuwe aanbieders tot de markt te bemoeilijken en de overstap van de verzekerden nagenoeg onmogelijk te maken. En dat zou de burger zelf bepalen?, zoals Hasekamp zegt? Welnee, die arme burger heeft er amper weet van dat hem zand in de ogen wordt gestrooid.
Zorgverzekeraars de boer op
Nee, marktwerking van Adam Smith waarin middenstanders en boeren met elkaar broden en biefstukken ruilden in een open, overzichtelijke, lokale wereld is allang voorbij. Ketenvorming, schaalvergroting, monopolistengedrag, dat zijn de kernmerken van de zogenaamde markt. Alleen met een sterke overheid kunnen we de droom van Adam Smith nog een beetje nabootsen. Ik snap wel waarom de zorgverzekeraars de PvdA vrezen: hun monopolistenspeeltje dreigt hen ontnomen te worden. Ze moet nog eens echt de markt op en concurreren. In zijn Den Uyl-lezing hield de oud-partijleider onlangs een pleidooi voor meer overheid. Met Cohen als lijsttrekker van de rode familie zal die alleen maar sterker worden. Gelukkig maar.
Joep Schrijvers
Bekijk het eerste deel van de Den Uyl-lezing van Wouter Bos
Trefwoorden
- Bekeken (2264)
- Reacties (1)
Reacties (1)
