Patiënt is kapitein in vraaggestuurde zorg
Voor mij is de essentie van gezondheidszorg de zorgvraag van de patiënt en het antwoord van de gezondheidszorg op deze vraag.
Van aanbodgericht naar vraaggestuurd
Met de invoering van de Zorgverzekeringswet (2006) is de stap gezet naar een vraaggestuurd zorgstelsel. Hetzelfde geldt voor de AWBZ-zorg met de introductie van de zorgzwaartepakketten. ‘De zorgvrager centraal’, zo luidt het adagium. Dat is echter makkelijker gezegd dan gedaan, want een systeem is niet zomaar omgetoverd van aanbodgericht tot vraaggestuurd. Het vereist een grote flexibiliteit van zorgaanbieders als zij hun organisatie niet langer vanuit het aanbod kunnen sturen, maar afhankelijk zijn van de zorgvraag. Die kan fluctueren en is dus een onzekere factor voor de bedrijfsvoering.
We zien dat terug in de manier waarop verpleeg- en verzorgingshuizen worstelen om hun organisatie af te stemmen op de ZZP-financiering. En we zien dat terug in de moeizame manier waarop contracten tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars tot stand komen. In toenemende mate betrekken zorgverzekeraars patiëntenorganisaties bij de zorginkoop. Zo hoort dat ook als de zorgvraag centraal staat.
Derde partij
De patiëntenorganisaties, NPCF en CG-raad voorop, hebben dit proces al zien aankomen en ontwikkelen zich tot een professionele derde partij, die met kennis van zaken en op voet van gelijkwaardigheid gesprekspartners zijn binnen de gezondheidszorg. Op regionaal niveau doet Zorgbelang hetzelfde. Het is belangrijk dat deze organisaties hun onafhankelijkheid en professionaliteit op peil houden.
Zelfmanagement
Maar ook voor de individuele patiënt is er een rol weggelegd. Immers, de patiënt is kapitein op zijn eigen schip en zorgverleners zijn de loods. De loods is een belangrijke functionaris en zijn adviezen wegen heel zwaar, maar de uiteindelijke beslissing ligt bij de kapitein. Dat is een duidelijk onderdeel van vraaggestuurde zorg; een patiënt is niet alleen lijdend, maar ook leidend in zijn eigen ziekteproces. Zo was onlangs in een artikel in Medisch Contact een pleidooi voor zelfmanagement van patiënten te lezen. Daarbij sluit ik me graag aan.
Patiënten die zelf het ‘management’ van hun ziekte oppakken, zijn minder afhankelijk van zorgverleners. Ze hebben bij uitstek de meeste kennis over hun eigen lichaam en weten hoe ze moeten omgaan met hun ziekte. Dit geldt vooral voor chronische patiënten. Ze hebben geleerd naar hun lichaam te luisteren en weten hoe te handelen. Zij zijn gemotiveerd om therapietrouw te zijn, omdat ze weten hoe belangrijk dat is. Dat maakt de effectiviteit van de zorg die aan hen verleend wordt groter. Hoe meer inzicht ze hebben in hun eigen ziekteproces, hoe meer ze kunnen bijdragen aan de kwaliteit van hun eigen leven. Ze hebben meer aandacht voor een gezonde leefstijl, want ook mensen met een chronische aandoening die veel medicijnen moeten gebruiken, kunnen zich beter voelen bij een gezonde leefstijl. Natuurlijk is niet elke zorgvrager in staat zelf zijn ziekteproces te managen, maar waar dat mogelijk is, moet het bevorderd worden.
Noodzaak EPD
Zelfmanagement van het ziekteproces door patiënten is een essentieel onderdeel van de omslag naar vraagsturing in de zorg. Van patiënten mag verwacht worden dat ze het genezingsproces of een betere kwaliteit van leven met een chronische aandoening bevorderen. Dat varieert van gezonde leefstijl en therapietrouw tot een mondige opstelling naar zorgverleners. Patiëntenorganisaties kunnen ondertussen een belangrijke rol spelen bij het bewustwordingsproces. En vanuit de overheid moeten we haast maken met een verantwoord Elektronisch Patiëntendossier. Ook dat is essentieel voor het bevorderen van zelfmanagement door zorgvragers. Een noodzakelijke stap op weg naar vraagsturing in de zorg.
Margreeth Smilde
Tweede Kamerlid CDA
Trefwoorden
- Bekeken (2229)
- Reacties (8)
Reacties (8)
