Ziekenhuis, het ga je goed
Acht jaar toezichthouder bij een academisch ziekenhuis, twee maal acht jaar bij een algemeen ziekenhuis en zes maal opname en verblijf in een algemeen ziekenhuis. Eigenlijk kun je niet zeggen dat ik niks heb met het ziekenhuis.
Ziekenhuis als bedrijf
Een prachtige bedrijfstak die gevoelens van trots oproept, maar er is denk ik geen bedrijfstak ook waar zo veel en vaak reuring is. Iedereen die zegt dat het een gewone onderneming is weet niet waar hij het over heeft. Ik heb collega- toezichthouders gehad met ervaring in het bedrijfsleven die welgemoed met hun werk begonnen, maar al snel van de ene in de andere verbazing vielen. En dat kwam niet in de laatste plaats door het aanvankelijke of helemaal geen beeld dat bestond van het ziekenhuis als bedrijf.
Georganiseerde anarchie
In de wachtkamer van het ziekenhuis las ik dezer dagen in “Niemand regeert” van Marc Chavannes . Ik dacht meteen: kan je ook van een ziekenhuis zeggen dat niemand regeert? Het gedenkwaardig antwoord van de bestuursvoorzitter van het academisch ziekenhuis op mijn vraag indertijd als aankomend toezichthouder naar de typering van zijn ziekenhuis schoot mij direct te binnen. “Dit ziekenhuis is voor mij een georganiseerde anarchie”, zei hij. Ik dacht: als iemand dit kan zeggen, heeft hij blijkbaar de boel redelijk onder controle. Anarchie als zodanig betekent immers het ontbreken van geordend bestuur, maar als je daarvan weer de organisatie in de hand hebt als bestuurder maakt dat de zaak extra pikant en voor een toezichthouder evenzeer. Ik kreeg er zin in.
Ordentelijk besturen
Jammer genoeg heb ik deze vraag destijds niet ook gesteld aan de opeenvolgende twee voorzitters van de andere ziekenhuizen waar ik toezichthouder was. Mijn constatering achteraf is dat anarchistische trekjes geen van beide vreemd was. Maar hoe kan het ook anders? Om eens wat te noemen. Hoe kan je in vredesnaam ordentelijk besturen en toezicht houden wanneer een belangrijk smaldeel van je bedrijf zoals de specialisten voortdurend overhoop ligt met de overheid ? Stel je voor dat de werknemers van de KPN voortdurend met een derde in de clinch liggen of een deel van die werknemers bij herhaling onder je neus wrijft dat ze vrije ondernemers zijn? Hoe moet je als bestuurder dan je schip nog op koers ‘houwen’ en als raad van toezicht erop toezien dat dat gebeurt?
Emancipatoire patiënt
We moeten er ook weer geen drama van maken. De opkomende patiënt/cliënt zal met zijn emancipatoir gedrag meer en meer de ziekenhuizen dwingen vast te stellen waar ze echt goed in zijn en welke hoogwaardige zorg beter aan een collega ziekenhuis kan worden overgelaten. Een mooie taak van een raad van toezicht om daar de bestuurder op te bevragen.
Toezichthouder als onderdeel systeem
Dat brengt me nog op iets anders. In mijn periode heb ik een behoorlijke verschuiving zien plaatsvinden in de relatie tussen toezicht en bestuur. De oude garde bestuurders vond dat het bedrijf van hen was en dat andere organen zoveel mogelijk op afstand moesten blijven. Ik heb dat zien veranderen. Ik vind ook dat dat moet veranderen. Een raad van toezicht van nu krijgt veel meer (detail-) informatie dan vroeger en weet dus ook meer van zaken als ziekteverzuim, productie en kosten, risicoanalyses, kwaliteitsparameters klantentevredenheid en de relatie met de medisch specialisten. Allemaal prima, gelet op de steeds zwaardere verantwoordelijkheid die de toezichthouder wordt toegedicht . Maar het gevaar dreigt dat een raad van toezicht steeds meer een onderdeel van het systeem gaat worden. (Ik kan me best voorstellen als in sommige kringen hier aan het one tier model wordt gedacht.)
Opheffen verstarring
Het zou goed zijn als raden van toezicht nog eens kritisch naar de positie van nu kijken. Raden van toezicht praten ook teveel bilateraal met Stafbestuur, Cliëntenraad en Ondernemingsraad als orgaan met orgaan. Waarom toch geen overleg met een vertegenwoordiging van de verpleegkundigen? Laat de voorzitters van de raad van bestuur, raad van toezicht, medische staf, OR en Cliëntenraad elkaar gezamenlijk eens regelmatig in informele sfeer opzoeken om de kartrekker te worden om deze verstarring op te heffen. Dat zal het “samen gaan we ergens voor -of voor hetzelfde gedrag” bevorderen van de ziekenhuisgemeenschap zonder dat de gewenste afstand van de raad van toezicht wordt aangetast. “Terug naar de eenvoud”, zei onlangs een care-bestuurder waar ik toezicht houd: één richting voor cliënten, professionals, bestuur en toezicht. Goede zaak! En: spiegel je nog eens aan wat je stakeholders eigenlijk precies van je willen. Alles dient te draaien in het belang van….
Ik stop, want de ruimte is op!
En wat die zes maal opname en verblijf in het ziekenhuis betreft: ik heb er veel aan gehad, ook als toezichthouder.
Ziekenhuis, het ga je goed.
Niek de Jong
Trefwoorden
- Bekeken (2781)
- Reacties (6)
Reacties (6)
