Italiaanse toestanden rond AWBZ in regeerakkoord?
Welk kabinet er ook komt, het regeerakkoord zal een uitspraak moeten doen over de toekomst van de AWBZ. Het probleem is duidelijk: te weinig arbeidskrachten, te veel kosten en te weinig zeggenschap voor de cliënt. Hoe krijgen we dat opgelost?
Aanpakken vergrijzing
Meer of minder marktwerking, CIZ opheffen of verkleinen, pakketverkleining, minder bureaucratie (altijd goed), of tienduizend extra handen aan het bed in verpleeg- en verzorgingshuizen, zoals de PVV bepleit? Nu is Nederland niet het enige land dat voor deze opgave staat. We zijn een land dat veel geld aan zorg uitgeeft, terwijl we zowat het minst vergrijsde land van Europa zijn. Hoe pakken andere landen met meer vergrijzing en minder geld dit probleem op?
Verschil in uitgaven
Een zojuist verschenen ‘Policy brief’ van het European Centre for Social Welfare Policy and Research in Wenen laat zien, dat verschillen in uitgaven tussen de diverse Europese landen vooral te maken hebben de mate waarin de zorg publiek of privaat wordt gefinancierd, de keuze voor zorg aan huis of institutionele zorg, de kwaliteitsniveaus en de plaats van mantelzorg.
‘Zwarte mantelzorgmarkt’
Mantelzorg is de voornaamste bron van zorg, zo weten we. We weten ook dat deze zorg onder druk staat in een vergrijzende populatie. In grote delen van Europa (onder andere Italië, Griekenland, Spanje, Oostenrijk, Duitsland) is dan ook een grote ‘zwarte markt’ ontstaan van migranten die de rol van mantelzorgers overnemen. Zij wonen ín bij kwetsbare, vaak demente ouderen en worden particulier of met persoonsgebonden budgetten betaald. In Italië alleen al zijn hiertoe tussen 2002 en 2009 maar liefst 900.000 migranten gelegaliseerd. Het gaat dan om mensen uit landen als de Oekraïne, Moldavië, Roemenië, Albanië, Marokko, China, Slovenië, Zuid-Amerika; andere taal, maar doorgaans goed opgeleid in de zorg.
In Nederland werken ook veel mensen van allochtone afkomst in de zorg. Ook hebben oudere migranten vaak veel informele steun van hun verwanten. Maar de grootschalige inzet van ‘migrant care workers’, zoals dat in de vakliteratuur heet, kennen we niet.
Toekomstscenario’s
Inzetten op migranten als vervanging van mantelzorg is in de vele toekomstscenario’s die we in ons land de revue zagen passeren niet echt een onderwerp geweest. Dat is vreemd. Waarom zou deze trend aan ons voorbij gaan? Hij kan immers zomaar de kop op steken. Dat gebeurt als burgers zelf veel meer voor de zorg gaan betalen (en het voor het zeggen krijgen), als het verzekerd pakket kleiner wordt, er minder beroepskrachten zijn, het aantal mantelzorgers afneemt en zorg aan huis de norm wordt. En dat zijn opties die wel in de scenario’s aan de orde kwamen.
Herformuleren
Voor je het weet, hebben wij dus ook ‘Italiaanse toestanden’ (en dan heb ik het niet over de stabiliteit van onze regering). Als in het nieuwe regeerakkoord de verkeerde keuzes staan, zal dit scenario zich vanzelf voltrekken. We moeten daarom de plaats die zorg - of misschien is het woord ‘zorgzaamheid’ beter - in onze samenleving moet hebben herformuleren. Dat zou het migratiedebat een stuk verder helpen en raakt meer de kern van het AWBZ vraagstuk dan de structuurdiscussies die we permanent voeren.
Henk Nies
Voorzitter raad van bestuur Vilans
Trefwoorden
- Bekeken (2869)
- Reacties (5)
Reacties (5)
