Inhoud | Navigatie | Zoeken | Service links |

Geplaatst op 28 oktober 2010 door: Jan Walburg | 11 reacties | Reageer

Zelfmanagement als verkapte bezuiniging

Zelfmanagement als verkapte bezuiniging

Het is een mooi voornemen van het nieuwe kabinet om zelfmanagement te stimuleren. Althans als het echt iets betekent en het niet een verkapte bezuiniging is onder een ideologische vlag.

Paradigmaverandering

Zelfmanagement is een behoorlijke paradigmaverandering in de zorg. Zelfmanagement betekent dat je de klassieke verhouding tussen patiënt en hulpverlener verandert. De hulpverlener informeert, adviseert en ondersteunt en de patiënt neemt de beslissing.

Principe zelfmanagement

Zelfmanagement is gebaseerd op het principe dat bij de aanpak van ziekte en gezondheid twee partijen kennis en verantwoordelijkheden hebben die gelijk gewaardeerd worden. Dat is de kennis van de professional over ziektebeelden en behandeling en de kennis van de patiënt over zijn eigen lijf en geest, de eigen reactie op interventies en de eigen veerkracht. Zelfmanagement kan je dus niet zomaar afkondigen. 

Wat betekent zelf ziekte managen

Ten eerste zal je de consument in staat moeten stellen om zelf zijn of haar ziekte te managen. Als iemand een chronische ziekte heeft en zelf meer verantwoordelijkheid gaat nemen over die ziekte, is nodig dat die patiënt goed geïnformeerd is en weet wat de ziekte betekent, hoe die ontstaat, in welke mate die verband houdt met leefstijlfactoren en moeilijk te beïnvloeden biologische factoren. Zo wordt duidelijk welke ruimte een patiënt heeft voor eigen acties. De hulpverlener staat klaar om de patiënt daarbij te ondersteunen en te stimuleren.

Belang van informeren

Terwijl ik hier het concept van zelfmanagement nog maar nauwelijks uitwerk, wordt al meteen duidelijk dat zelfmanagement alleen maar slaagt als het lukt om mensen met chronische ziektes of een kans daar op, goed en zorgvuldig te informeren en vaardigheden bij te brengen om datgene te doen wat van belang is om de ziekte te stabiliseren of tegen te gaan.

Bezuinigen op leefstijlbeïnvloeding

Als een kabinet dus iets wil met zelfmanagement, is de eerste stap om mensen er over te informeren welke invloed hun leefstijl heeft op hun gezondheid. Want dat is nu juist wat mensen zelf kunnen regelen. Dat is het wezen van zelfmanagement. Daarom is het opvallend dat het kabinet tegelijk met dit voornemen ook 50 miljoen euro gaat bezuinigen op de ongeveer 85 miljoen die nu wordt ingezet om leefstijl te beïnvloeden.

Geen woorden maar daden

Het lijkt me goed om dit kabinet te beoordelen op diens daden en niet op de woorden. Want hier zien we een duidelijke discrepantie tussen de mooie woorden over zelfmanagement en de haaks daar op staande aankondiging van bezuiniging op leefstijl.

Jan Walburg
Voorzitter raad van bestuur van het Trimbos Instituut

Trefwoorden

Blogs

Reacties (11)


  • Chris Flim

    28/10/2010

    #1.  Dag Jan,



    Erg goed dat je deze discrepantie goed zichtbaar maakt.



    Als zelfmanagement resulteert in 'over de schutting van de patient gooien' wordt het nooit wat. De patient daarbij ondersteunen en goede middelen bieden, dat werkt wel. 'Put your money where your mouth is'.



    Zelf pleit ik (samen met vele anderen, zie bv. ook rapporten van RVZ, NPCF etc..) al enige tijd om bijvoorbeeld ook online hulpmiddelen als eigen dossiers en informatie op maat actief aan te gaan bieden aan patienten die daar behoefte aan hebben. Als onderdeel van het eigen gezondheids- en zorgproces.



    (Mijn focus ligt mbt zelfmanagement bij eHealth2.0/internet, maar in essentie gaat zelfmanagement m.i. over hoe we mensen die dat willen en kunnen meer regie, controle en keuze kunnen geven.

    En de veranderende relatie met zorgverleners in termen van

    communicatie, gedrag, vertrouwen, transparantie, samenwerking etc...).



    Zelfmanagement kan best leiden tot efficientere zorg, maar dat mag nooit het primaire doel worden.



    Nogmaals, ik hoop dat je column op de juiste plekken gelezen wordt.



    Vr. groet

    Chris

  • Cora Postema

    29/10/2010

    #2.  Zelf management vraagt er ook om om zelf de doelen te bepalen. Leven in de ogen van een arts is heel wat anders dan leven in de ogen van iemand die langdurig ziek is.

    De arts zal streven naar het verbeteren van de kwaal, maar misschien wil de zieke wel een korter leven, met een heel andere kwaliteit en de kwaal gewoon de kwaal laten.

    Dus... zelfmanagement begint niet met het opleggen van dingen die de patient nu maar zelf moet gaan doen, nee... het begint met het luisteren naar wat de patient voor zijn eigen leven verder zelf voor ogen heeft. En de vraag te stellen of hij daarbij hulp nodig heeft en wat dat dan zou kunnen zijn.



    Mijn ervaring in de praktijk is dat je zelfmanagement voortdurend moet bevechten.

  • Jan Walburg

    29/10/2010

    #3.  Dag Chris

    Dank voor je reactie. Ik ben het erg met je eens dat zelfmanagement veel meer kansen heeft dankzij internet. In het Trimbos zijn we er mee bezig om mensen die een psychisch probleem of stoornis hebben een internet omgeving te geven die past bij de ernst van de problemen en die informatie geeft en toegang biedt tot e-hulpverlening of tot een echte hulpverlener. We zien ook met onze internet interventies dat mensen met een e-health aanbod dat ze zelf kunnen reguleren heel anders omgaan dan met hun hulpverlener. Die ervaring leert ons ook weer veel over hoe zelfmanagement in elkaar zit.

    Jan Walburg

  • Jan Walburg

    29/10/2010

    #4.  Dag Cora,



    Dank voor je reactie. je wijst heel terecht op een heel andere kant van zelfmanagement namelijk het recht om eigen keuzes te maken. Als een hulpverlener dat als uitgangspunt neemt zal hij of zij net zo goed moeten luisteren naar de patient en diens beleving van de ziekte als omgekeerd de patient luistert naar de hulpverlener. daar op aansluiten is de paradigma verandering waar we inderdaad voor staan als we zelfmanagement serieus nemen.



    Jan Walburg

  • de Quay

    31/10/2010

    #5.  Zelfmanagement kan leiden tot kwalitatief hoogstaandere zorg (1e doel) tegen lagere kosten (2e doel). Het betreft echter een klein deel van de patienten die -op dit moment- goed aan zelfmanagement toe komen: alleen een emotioneel en praktisch stabiele, constructief (!) mondige, bekwame en ervaren chronische patient lukt het deze verantwoordelijkheid te krijgen van een arts die de patient ook daadwerkelijk als samenwerkingspartner in de behandeling en zorg wil zien.



    Hieruit valt een flink aantal voorwaarden voor zelfmanagement af te lezen. Aan de kant van de patient en aan de kant van de professional.



    Pas wanneer een chronische patient de dreun van de diagnose verwerkt heeft en deze een enigszins stabiele thuis/werksituatie heeft weten te creeeren kan hij/zij open staan voor een opleiding tot professional: expert van zichzelf, van het leven met de chronische aandoening.



    Tot die tijd is de verhouding arts-patient zowieso scheef op kennis-kunde en ervaringsgebied. Maar, ik pleit er voor dat al in het prille begin aan de patient wordt duidelijk gemaakt dat deze managementrol voor hem is weggelegd, dus van meet af aan wordt de patient geactiveerd en betrokken.



    Is dit een taak van de arts of kunnen anderen (patientcoaches, patientopleiders, al dan niet ervaringsdeskundig?) dit beter oppakkken. Kort gezegd is een arts een techneut die alles (?) van de ziekte weet. Van hem mag verwacht worden bekwaam te zijn in enige emotionele en praktische ondersteuning van zijn patient, maar om hem ook nog de rol van coach te geven is mijns inziens een onwenselijke verzwaring van het takenpakket van een arts. De arts zal hoe dan ook wel open moeten staan voor een volwaardig partnership met zijn patient. Dit vraagt een cultuuromslag, qua mentaliteit, maar ook organisatorisch en juridisch.

    Organisatorisch omdat het samenwerking gefaciliteerd moet worden. Samenwerking met de patient met alle professionals, transmuraal, betekent bruggen bouwen tussen alle eilandjes. Met name gezien de voorgestelde concentratie van specialistische zorg een belangrijk punt (een patient leeft immers niet in zo'n expertisecentrum, maar thuis) Multidisciplinair samenwerken is op dit moment organisatorisch en financieel nog lastig.

    Juridisch gezien is er ook nog een berg te slechten: wie is verantwoordelijk, en juridisch aansprakelijk: de arts of de patient, en bij multidisciplinair samenwerken: welke arts. Lees er de officiele stukken (KNMG bijv) op na en je ziet dat medisch professionals op dit punt veel moeite hebben de patient manager te laten zijn van zijn aandoening.



    Kortom, heel veel hobbels te nemen. Is zelfmanagement dan wel wenselijk? Of zouden we beter spreken van CO-MANAGEMENT? Patient en arts, beiden experts, managen samen de aandoening, hierbij aansluitend op wensen en mogelijkheden van beiden. Therapietrouw en patientveiligheid in het algemeen, patienttevredenheid en succes zullen toenemen. Winst voor ons allen: kwalitatief hoogstaandere zorg tegen lagere kosten.



    Onlangs mocht ik een Pecha Kucha presentatie houden van Radboud's Reshape Health; hierin was bovenstaande boodschap deels te beluisteren. De presentatie is te zien&horen via http://www.slideshare.net/wortell/pecha-kucha-elke-de-quay

  • Jan walburg

    31/10/2010

    #6.  Beste de Quai,



    Zelfmanagement is inderdaad geen kwestie van alles of niets. Een patient zal kennis en vaardigheden moetenm opbouwen, het momentum is van belang, waar u ook op wijst en ik denk dat opleidingsniveau veel uitmaakt. We zien nu al een groot verschil in levensverwachting en dan vooral in gezonde levensverwachting tussen laag en hoger opgeleiden wat er op wijst dat hoger opgeleiden andere gevolgen verbinden aan de informatie die ze nu al hebben over de relatie tussen leefstijl en gezondheid. We weten nog erg weinig over de principes die effectief zijn als het gaat om zelfmanagement en de wetenschappelijke belangstelling daarvoor is nog te recent om al conclusief te zijn. Naar analogie van de diabetesverpleegkundige die kosteneffectieve zorg levert zou je ook kunnen denken aan gezondheidscoaches die je inzet rond chronische ziekte. Die zouden vooral de leefstijlaspecten voor hun rekening kunnen nemen en afhankelijk van het eigen zelfmanagementvermogen van de patient daarop kunnen aansluiten. Dat lijkt kostbaar maar zou toch goedkoper kunnen zijn dan de huidige bestaande situatie.



    Jan Walburg.

  • Elke de Quay

    31/10/2010

    #7.  Beste Jan,



    Interessant dat je het opleidingsniveau als factor benoemd. Vanuit mijn werkzaamheden is het mijn ervaring dat mensen die bewust "copen" met hun aandoening in staat zijn veel (technische) informatie tot zich te nemen. Bij relatief zeldzame aandoeningen soms zelfs meer kennis en kunde hebben dan bepaalde behandelaars. Hierbij maakt het niet zozeer uit wat het opleidingsniveau is, alswel hoe de informatie gebracht wordt. Lotgenoten die informatie kunnen 'vertalen' spelen bijvoorbeeld een grote rol.



    Het gaat er dus om de patient actief en bewust te betrekken bij hun behandeling en zorg voor hun (leven met) aandoening en de bijbehorende informatie op een geschikte wijze aan te reiken. E-health, e-learning kan hierbij een rol spelen. Maar allereerst dus die cultuuromslag!

  • André W. Hintzen

    01/11/2010

    #8.  De hamvraag is wat met zelfmanagement bedoeld wordt: als beoogd wordt dat mensen hun eigen ziekte gaan managen dan lijkt me dat weinig realistisch, echter, als het de opzet is dat mensen hun eigen leefpatroon leren doorzien, en daardoor kunnen aanpassen, dan lijkt me dat een uitermate zinvolle verbetering. Gedrag zal dan meer centraal moeten staan dan de ziekte.



    Wellicht sluit zelfredzaamheid, letterlijk ‘het vermogen om het leven in te richten zonder dat hulp van anderen nodig is’ hier beter op aan. Mensen meer eigen verantwoording bieden zal ongetwijfeld tot minder bureaucratie en redundantie leiden en daarmee een daling van de zorgkosten inzetten.



    Met vriendelijke groet,

    André W. Hintzen

  • dr. Kusters

    01/11/2010

    #9.  Dank voor uw beschouwing.

    Ik deel uw teleurstelling over bezuinigingen op leefstijlbeinvloeding. Echter ik betwijfel of de link die u legt met zelfmanagement terecht is. Zelfmanagement werkt voor patienten die ondervinden dat hun handelen direct invloed heeft op hun ziekte of welbevinden. Diabetes mellitus is daar een goed voorbeeld van.

    Die incentive ontbreekt bij preventie zoals beinvloeding van leefstijl. Het gaat immers over een beperkte voorspellende waarde en daar zijn wij niet gevoelig voor. De overgewichtige mens kun je uitleggen dat de kans op het ontwikkelen van diabetes toeneemt, maar dat merkt hij (misschien) pas over 10 jaar! En inderdaad mijn grootvader overleedt op hoge leeftijd na een doorrookt leven.

  • Floris Hurts

    01/11/2010

    #10.  Zorgprofessionals zijn in een bijzondere positie omdat zij doorgaans meer weten van een ziekte en genezings/herstelproces dan hun patiënten. Maar kennisverschil tussen dienstverleners en cliënten is niet uniek voor de zorgsector. De accountant weet meer over financiële en fiscale zaken, de piloot over vliegreizen, de ict-specialist over computerstoringen. Zelfs de opgeleide medewerker van de drogist weet meer van antihoestmiddelen dan de gemiddelde consument aan de balie. Ook in andere sectoren kunnen de risico’s van verkeerde keuzen door de gebruiker schadelijk (Icesave) of zelfs levensbedreigend (vliegen) zijn. Toch is het uiteindelijk de cliënt die beslist of de professional iets voor hem of haar gaat doen. Meestal vertouwt zhij op de professional. Soms vraagt zhij een alternatief. En soms gaat zhij naar een ander. Er is geen gelijkheid in positie, maar beiden hebben elkaar nodig en beseffen dat. De vraag is of dat in de (niet acute) zorg anders is. Zolang er geen sprake is van een gezagsverhouding tussen de zorgprofessional en de patiënt is de laatste in feite degene die over het verloop van zijn/haar zorgproces beslist, al komt dat vaak alleen indirect tot uiting. Bijvoorbeeld in de mate van medicatietrouw. Of bij terugval in oud gedrag na een therapie. Of bij het besluit al dan niet te stoppen met roken. In feite doen veel patiënten al lang aan zelfmanagement, maar wordt dat vaak niet als zodanig onderkend. De vraag is niet óf zelfmanagement een rol kan spelen in zorgprocessen (dat gebeurt nu ook al, grotendeels buiten het zicht), maar op welke manier de effectiviteit ervan kan worden verhoogd. Zelfmanagement is ook te beschouwen als integraal onderdeel van elk behandelplan. Niet als vervanging van genezing, verpleging en verzorging, maar als aanvulling. Dat wordt bevorderd door de traditionele pijlers van de zorg, cure en care, uit te breiden met een derde: ‘cope’. De patiënt zelf (leren of laten) omgaan met zijn ziekte en herstelproces - zoals door mw De Quai ook genoemd. Dat is op zichzelf geen financieel gedreven beslissing, ook al kan het effect zijn dat meer kwaliteit tot stand komt tegen lagere kosten. In tal van sectoren zijn klanten gewend om te gaan met specialisten die meer weten dan zhij zelf (het omgekeerde geldt trouwens ook). Diezelfde klanten worden in de zorgsector soms patiënten. Van die klantvaardigheid kunnen zorgprofessionals gebruikmaken. Dat de gezondheidszorg meer complexe situaties kent dan andere sectoren is evident. Maar er zijn ook domeinen waarin ‘coping’ op korte termijn meer aandacht kan krijgen vanuit het vertrekpunt dat de patiënt zijn eigen belang bepaalt. De consequenties daarvan zouden wel eens groter kunnen zijn dan alleen financieel: ook het aanbod en de organisatie van de zorg veranderen erdoor.

  • kLyrXnLOBntZfHejBE

    28/02/2011

    #11.  3UK8Y4 <a href="http://jqnoehxbtoqn.com/">jqnoehxbtoqn</a>, [url=http://vsmcmfcsktwn.com/]vsmcmfcsktwn[/url], [link=http://weovidhulopf.com/]weovidhulopf[/link], http://orpymhwczfex.com/


Schrijf zelf een reactie