Renderend ondernemerschap in de eerste lijn
ZonMW heeft mij een prachtige opdracht gegeven: help ons bij het ontwikkelen van een onderzoeksagenda voor de eerste lijn. Vergrijzing en chroniciteit vragen om nieuwe concepten, betere afstemming en organisatie van de zorg, met meer nadruk op preventie, vroegsignalering, screening, zelfmanagement en leefstijlinterventies. Multidisciplinaire zorgstandaarden worden het vehikel voor programmatische samenwerking in de eerste lijn, waardoor chronische en oudere patiënten langer thuis kunnen blijven met een hogere kwaliteit van leven en grotere doelmatigheid door o.a. substitutie van tweedelijns zorg.
Minister Klink heeft deze ambities neergezet in zijn beleidsbrief "Een dynamische eerste lijn" van 25 januari 2008 en werkt daaraan nu voortvarend door. Bouwstenen in zijn herontwerp van de eerste lijn zijn o.a. preventie, functionele bekostiging, keten-DBC’s voor chronische ziekten en sturing op prestatie-indicatoren. Aan ZonMW gaf hij de opdracht een nieuw programma te ontwikkelen voor de eerstelijn. Het unieke aan dit programma wordt dat het zich niet richt op zorginhoudelijke vernieuwing, maar op de organisatorische kant van innovatie, ondernemerschap, bedrijfsvoering en samenwerkingsconcepten.
Gereedschapskist voor ondernemerschap
Dus niet zozeer het “wat”, maar het “hoe” van de eerstelijn komt centraal te staan. Het ritselt in de eerstelijn van allerlei initiatieven, bijvoorbeeld in zorggroepen voor diabeteszorg, in gezondheidscentra die geïntegreerde wijkzorg aanbieden, in anderhalfde lijns voorzieningen voor diagnostiek en behandeling. Op allerlei plekken wordt het eigen Ei van Columbus gelegd, ontwikkelt men formats voor business plannen, screeningsinstrumenten, zorgplannen en nieuwe functies als nurse practiotioner.
Maar wat werkt wel en wat niet, en vooral: waarom werkt iets wel of niet? Hoe komt innovatie in de eerstelijn tot stand, wat zijn daarin slaag- en faalfactoren?
Innovatie
Innovatie kan zich richten op het product zelf, het werkproces en de organisatie ervan of de samenwerkingsvorm met verdeling verantwoordelijkheden en van risico’s, taken en bevoegdheden. Het programma moet inzicht geven in de ervaringen met deze verschillende vormen van innovatie en de lessen van koplopers. Welke tools en hulpmiddelen hebben ondernemende zorgverleners dan nodig, welke barrières hebben zij geslecht? Kan samenwerking met het midden- en klein bedrijf of ondersteuning van de Kamer van Koophandel daarbij nuttig zijn?
Zoektocht
Kortom, de onderzoeksagenda wordt een gesystematiseerde zoektocht naar de evidence onder de organisatiekundige bouw¬stenen van renderende bedrijfsvoering. Wat is bijvoorbeeld de “return on investment” bij innovaties, zijn er nieuwe financiers en kapitaalverschaffers bereid te investeren in nieuwe zorgformules die ook een zeker rendement genereren. Ik ben bijvoorbeeld ook erg benieuwd of er al ervaring is opgedaan met instrumenten uit de wereld van marketing om nieuwe “product-markt combinaties” te ontwikkelen, systematisch onderzoek naar behoeften in “de markt” te doen.
Oproep aan ondernemers
U kunt mij helpen in deze zoektocht naar renderende bedrijfsvoering, ondernemerschap en innovatieve samenwerking in de eerstelijn. Reageer op deze weblog met concrete thema’s voor onderzoek die een plaats verdienen op de onderzoeksagenda. Welk gereedschap dient er ontwikkeld te worden, waar liggen de lacunes in bedrijfskundige kennis en methoden? Wat zijn uw ervaringen met bijvoorbeeld een business plan, kent u een ‘best practice’ met een heel nieuwe samenwerkingsvorm?
Nu de marktwerking steeds meer gestalte krijgt, is het van belang om uw bedrijfskundige competenties te blijven ontwikkelen om op eigentijdse wijze het hoofd te gaan bieden aan de combinatie van zorginhoudelijke, maatschappelijke en economische uitdagingen.
Robbert Huijsman
Trefwoorden
- Bekeken (3395)
- Reacties (6)








