Geplaatst op 7 april 2009 door: Guus van Montfort | 3 reacties | Reageer

Marktwerking: zin, onzin en feiten

Er wordt wat af gediscussieerd in de zorg. Dat is prima. Maar we moeten de feiten en meningen goed uit elkaar houden.

Overal en van alle tijden

Het is een mythe dat we sinds de invoering van de basisverzekering en de Wmo bezig zijn om marktwerking in de zorgsector in te voeren. Marktwerking, in de zin dat organisaties - klein, groot, protestant, katholiek - proberen hun doelstellingen te maximaliseren, is van alle tijden. Denk aan het streven naar continuïteit, kwaliteitsverbetering en financiële gezondheid.

Ziekenfondsen concurreerden al met elkaar

Toen capaciteitsaspecten een centrale rol speelden in het budgetsysteem, concurreerden ziekenhuizen met elkaar in de strijd om zoveel mogelijk bedden, erkenningen en bouwvergunningen binnen te krijgen. Immers, dat was de beste strategie voor de continuïteit en kwaliteitsverbetering. Ziekenfondsen staken elkaar de loef af om zoveel mogelijk uit het vereveningssysteem te halen. Ze stopten geld, energie en mankracht in het zodanig bewerken van het systeem, dat het in een voor hen gunstige zin werd bijgesteld. Ingewikkelder was het niet en wordt het trouwens ook niet.

Context bepaalt vorm van marktwerking

De context bepaalt welke vorm van marktwerking er is. Verander je de context, dan krijg je een andere vorm van marktwerking. Als in het zorgverzekeringsstelsel de nacalculatie in het vereveningssysteem wordt afgeschaft, gaat dit het gedrag sterk beïnvloeden. Als voor de verzekeraars de ziekenhuiskosten niet meer worden nagecalculeerd voor het vaste deel van deze kosten, krijgen zorgverzekeraars ineens bijzondere belangstelling om deze vaste kosten direct te gaan beïnvloeden. Bij een bekostigingssysteem voor ziekenhuizen, gebaseerd op integrale vrije tarieven, zullen zij er totaal geen interesse in hebben aangezien het risico volledig bij de ziekenhuizen ligt.

Toezicht, bestuur en transparantie

Nog zo’n onzinnige stelling: "Marktwerking leidt tot slechte toezichthouders en bestuurders.” Goede en slechte toezichthouders, respectievelijk goede en slechte bestuurders, zijn van alle tijden. Ook hier geldt weer dat veranderende omstandigheden leiden tot de behoefte aan een andere strategie van instellingen. En dus tot een behoefte aan verandering in het type bestuurders en toezichthouders. Dit hoeft geen verandering van personen te betekenen, want zittende bestuurders en toezichthouders kunnen mee veranderen.

Schreeuw niet meteen moord en brand

Dus gaat er een keer iets fout, begin dan niet meteen te gillen dat dit ligt aan de invoering van de marktwerking en dat we alles weer moeten terugdraaien. Alsof er daarvoor nooit iets fout ging.
Nee, door de veranderingen in de structuur en dus de andere marktwerking worden ‘fouten’ en de vele goede dingen die er gebeuren, veel eerder transparant. En dat is natuurlijk een goede zaak.

Geef veranderingen de tijd

We zijn in de zorg bezig met een aantal majeure veranderingen. Deze zijn noodzakelijk om de zorg betaalbaar en algemeen toegankelijk te houden, om voldoende handen aan het bed te krijgen en om de kwaliteit te verbeteren. Die veranderingen dienen ergens voor. Raak niet meteen in paniek als er dan iets fout gaat, maar ga goed na wat we er van kunnen leren in het kader van het veranderingsproces. Geef de veranderingen de tijd en monitor ze op datgene waarvoor ze bedoeld zijn. Reken niet af op grond van incidenten.

Guus van Montfort

Trefwoorden

Blogs

Bekeken (2304)
Reacties (3)

Reacties (3)

drs. Slijkhuis

07/04/2009

#1. ...en nu maar hopen dat de juiste mensen dit artikel lezen!.....
Schensema

12/04/2009

#2. De factor tijd is zeker cruciaal om organisaties in de gelegenheid te stellen de effecten van de marktwerking te implementeren.

De huidige tijd vraagt om gedegen beslissers die lef en leiderschap laten zien om organisaties in de veranderende omgeving de 'juiste' koers te laten varen.

In die zin is markwerking zinnig, juist in een tijd dat de middelen schaars zijn en je bewust moet zijn van de positie die je inneemt als organisatie in het krachtenveld van de politiek, de zorgverzekeraar en de behoefte van de klant.

De vraag blijft wel of we het ons kunnen permitteren om fouten te mogen maken. Als we ervan leren dan draagt het bij tot nieuwe inzichten. we moeten er dus inderdaad de tijd voor nemen.
Van Vondel

24/04/2009

#3. Marktwerking is inderdaad een fenomeen van alle tijden. Vorm en inhoud hangen af van de cultuur waarin marktwerking zich manifesteert. Aanbod en vraag worden hier gerepresenteerd door zorginstellingen en verzekeraar. De belangrijkste actor in de marktwerking is de cliënt/patiënt. Een positie is problematisch in de medezeggenschap in beleid, kwaliteit en organisatie. De bestaande wetgeving voldeed niet, reden waarom een concept van Wet Cliënten Zorg is ingediend. Problematisch is niet alleen dat de individuele cliënt weliswaar informatie over kwaliteit van instellingen kan worden geïnformeerd, maar de mogelijkheden om dit te beoordelen is uiterst kwetsbaar, ook als wordt bedacht dat de media een grote invloed hebben bij negatieve ontwikkelingen. Collectief mag de vraag worden gesteld of cliëntenraden voldoende krachtig zijn en invloed hebben op het bestuur. Als dit zo zou zijn dan machtig vraag worden gesteld hoe het kan dat zij niet of te laat konden ingrijpen in situaties zoals in de Ijsselmeerziekenhuizen en andere instellingen. Tenslotte, waar ligt de medezeggenschap van de cliënt bij de ziektekostenverzekeraar, meer dan alleen reageren op de polissen? Nu er een ontwikkeling dreigt dat ziektekostenverzekeraars en aanbieders willen fuseren wordt de vraag naar een adequate medezeggenschap pregnanter. Kortom de zorgmarkt is niet alleen, en juist niet, alleen een afweging van producten en prijzen, maar vooral het betrekken van kwaliteit (van leven). Daarom pleit ik voor een vertegenwoordiging van cliënten in de raden van toezicht van aanbieders van zorg en ziektekostenverzekeraars. Pas dan kan een evenwichtige markt ontstaan.