ACTUEEL

Zorg komt met alternatief voor marktwerking

De marktwerking leidt niet tot bij de invoering beoogde kostenbesparing. Integendeel, de zorg dijt uit, de kosten stijgen en kwaliteit en solidariteit staan onder druk vanwege concurrentie. Dit stellen twintig hoogleraren en professionals uit de zorg, verenigd in Zorg Geen Markt, in een gezamenlijk manifest.

Tienpuntenplan

In het manifest presenteren zij een tienpuntenplan. Daarbij roepen zij politieke partijen op de kritiek op verdere vermarkting van de zorg ter harte te nemen en de alternatieven serieus mee te nemen met de plannen voor de noodzakelijke verbeteringen van de zorg. De gevolgen van de marktwerking komen nu vooral op het bord van de patiënt, die steeds meer voor zorg moet gaan betalen.

Alternatieven

In het manifest pleit Zorg Geen Markt ervoor dat de zorg weer een publiek goed wordt. Concurrentie moet vervangen worden door samenwerking met collega’s en patiënten. Een centraal landelijk kenniscentrum moet de professionals hierbij ondersteunen. Daarbij moet een regionaal overleg  de inhoud en verdeling van de zorg coördineren. Verder stelt Zorg Geen Markt dat het stelsel niet meer door productie gedreven moet worden. Daartoe willen zij de premies op productie afschaffen. Hiervoor in de plaats moeten decentrale budgetteringssystemen komen en professionele kwaliteitsnormen. Minder bureaucratie moet zorgverleners meer ruimte bieden om goede zorg te verlenen.

Verder bepleit Zorg Geen Markt dat zorgverzekeraars publiekrechtelijke instellingen worden die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de organisatie van de regionale zorg. Daarbij is de overheid eindverantwoordelijk voor het zorgaanbod en de budgetten. Een Regionaal Overleg Zorg verdeelt deze budgetten.

Verder pleiten de manifest-ondertekenaars voor een kwaliteitsautoriteit in plaats van een zorgautoriteit, de Balkendende-norm in de zorg, inkomensafhankelijke zorgpremies, versteviging van de eerstelijn en preventie en zorg dichtbij.

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

10 september 2012

Zonder een oordeel te willen vellen over (de rest van) het SP-programma, is 'Zorg Geen Markt' een SP-manifest, enkele jaren geleden opgezet. De impliciete stelling dat de hele zorg (al het personeel) het manifest, i.c. de punten in de laatste alinea onderschrijft is dus zeer discutabel.

Wat ook discutabel is, is de stelling dat de kosten stijgen en kwaliteit en solidariteit onder staan druk vanwege concurrentie. Er is namelijk nog nagenoeg geen concurrentie in de zorg.

Er is slechts verrichtingsfinanciering ingevoerd, nadat gebleken was dat budgettering leidde tot wachtlijsten -- operatiekamers stonden vanaf half november regelmatig leeg omdat het budget op was. Selectieve zorginkoop, die voor concurrentie had moeten zorgen, is echter nauwelijks gerealiseerd.

Verder is zeer teleurstellend dat de SP tegen de motie-Smilde c.s. heeft gestemd, die uitkomstfinanciering verordonneert. Zonder uitkomstfinanciering, een andere term voor resultaatbekostiging, krijgt men op zijn best heel moeilijk inzicht in de kosteneffectiviteit van de zorgaanbieders.

Dat die onderling sterk kunnen verschillen is gebleken uit het onderzoek van ZN, dat vond dat sommige ziekenhuizen 2 tot 5,5 maal vaker opereren bij precies dezelfde klachten. En ook huisartsen verschillen sterk, zo vond het onderzoek van Achmea.

Voor meer informatie, zie www.gezondezorg.org/kem.php.

Ralston

10 september 2012

Beste hr. Conijn
denkt u nou werkelijk dat de SP mij zover krijgt om dit stukje te schrijven als ik er niet zelf achter sta? Psychiaters, en hoogleraren, staan toch echt te boek als behoorlijk eigenwijs. Verder ben ik Schot, Manchester United supporter en liefhebber van klassieke Italiaanse films. Ik hoop dat dit alles me niet diskwalificeert van het hebben van een mening en wellicht ook nuttige ideeën t.a.v. ons zorgstelsel.
Dat het discutabel is waarom de kosten stijgen, wil ik beamen. Tegelijk is er ook in deze campagne een consensus dat in het huidige stelsel een premie op productie ligt met volumegroei tot gevolg, wat weer leidt tot tariefkortingen en maatregelen zoals de eigen bijdrage, waar we in de GGZ over kunnen meepraten. Die laatste, eenzijdige maatregel lijkt me een puik voorbeeld van aantasting van de solidariteit. Voor een voorbeeld van aantasting van kwaliteit verwijs ik naar de perikelen rond de aanbestedingen bij de Thuiszorginstellingen, maar onze collega's zullen vast wel enige andere voorbeelden kennen.
Ten aanzien van het 'discutabel impliceren dat de hele zorg het manifest ondersteunt': dat heb ik niet beweerd. Wat ik gesteld heb is: "Keer op keer blijkt uit onderzoeken en peilingen dat deze (zorg)professionals, net als de burger, marktwerking in de zorg niet zien zitten." U bent vast op de hoogte van de enquête van Medisch Contact (75% tegen marktwerking), en hier is de peiling van Maurice de Hond (met alle slagen om de arm die dat met zich meebrengt ;-) https://n6.noties.nl/peil.nl/ 'Oordeel over gezondheidszorg en het PGB' d.d. 5-6-2011.
Mee eens dat er nu sprake is van marktfalen op meerdere manieren. Echter wij vinden (met een uitvoeriger fundering dan u vindt in het manifest, vanzelfsprekend), dat verdere liberalisering van de zorg niet de juiste weg is. Uw voorbeeld illustreert al één van de valkuilen: hoeveel potentiële verklaringen voor dit verschil zullen een chirurg, een epidemioloog, een jurist en een bestuurder kunnen vinden? Meer dan één vermoed ik.

LV

10 september 2012

Waarom geen marktwerking in de zorg.
Er is een verschil tussen het product zorg en het product 'mobiele telefoon'.
Machtsverhoudingen in een zorgmarkt zijn te snel gevaarlijk uit balans. Het middel marktwerking met de regie in handen van de private verzekeraars is dan erger dan de kwaal.

1. Marktwerking is onwenselijk wanneer het product een basisbehoefte is en voor een ieder toegankelijk dient te zijn. Sommige zaken zijn nu eenmaal niet kosten effectief en zullen in een vrije markt niet of slecht beschikbaar worden, voor hen die het niet (meer) kunnen betalen.

2. Marktwerking werkt alleen als er een keuze bestaat voor het al dan niet afnemen van het product en dat de keuze over eenzelfde product steeds opnieuw gemaakt kan worden. Als patient is dit niet zo. Je hebt tenslotte maar één leven. Ook het besef van een slecht gekozen verzekering komt in praktijk meestal te laat, namelijk op het moment dat je de zorg nodig hebt.

3. De rol van de verzekeraars in het bepalen wat 'kwaliteit' en wat 'noodzakelijke' zorg is, is ongewenst wegens de ongebalanceerde verstrengeling van belangen. Als het om je gezondheid en leven gaat, zie je als burger toch liever de overheid danwel de eigen dokter in deze rol. Immers daar bestaat een maatschappelijke danwel directe verantwoordelijkheid, persoonlijk naar jou als burger/ patient.
Het onpersoonlijke, financieel belang van een private onderneming komt nu veel te dichtbij. Soms is een mens tussen zes plankjes nu eenmaal kosten effectiever dan het redden van een mensenleven, zoals in de film 'Sicko' van Michael Moore wordt uitgelicht. Met de actuele discussies over hoeveel een levensjaar van een mens mag kosten of te wel welke zorg hoeft men niet meer te vergoeden uit de door ons verplicht opgebrachte basispremie, komen we helemaal op een hellend vlak.

4. De posities en de machtsverhoudingen in de huidige zorgmarkt zijn gevaarlijk uit balans. Momenteel zijn er door fusies grosso modo slechts 4 verzekeraars op de markt. Voor hun beheerskosten betalen we allen een standaard opslag in onze basispremie, maar ze mogen ook nog hun vermogenspositie en hun commerciele strategie in de uiteindelijke premie verwerken.

5. De posities en de machtsverhoudingen in de huidige zorgmarkt zijn gevaarlijk uit balans. De overheid heeft maximum prijzen vastgesteld voor zorgverleners. Geen minimum prijs, zoals bij de zorgpremie. In de prijzen zijn van oudsher de extra kosten, die marktwerking nu met zich meebrengt niet in verdisconteerd. Marketing, bedrijfsstrategie, extra bureaucratie t.b.v. overheid en verzekeraar moeten uit hetzelfde ziekenhuisbudget komen en gaan dus ten koste van het geld voor de echte zorgverlening.
Zo coulant als de regels zijn voor de verzekeraars zo strikt zijn zij voor de zorgverleners. Meer zorg verlenen betekent een overschrijding van het al verlaagde budgettair kader. Het huidige kabinet reageert hierop met herhaald bij wet verlagen van de tarieven. Bedrijfsvoering is lastig te voeren als op het moment van leveren nog niet bekend is wat je als zorgverlener krijgt voor de geleverde zorg. Nog lastiger wordt het als ook nog door de overheid met terugwerkende kracht het te declareren bedrag voor de zorgverlener verlaagd kan worden. En als rechters zorgverleners kunnen verplichten een ongunstig contract te tekenen met de verzekeraar.

6. Voor de zorg is samenwerken beter dan concurreren. Het was in de geneeskunde altijd een goed gebruik om een patient voor bepaalde zaken door te verwijzen naar een meer gespecialiseerde collega, bijvoorbeeld naar de 'academie'. Daarnaast was er geen belemmering om 'uitvindingen', weetjes en handige tools met elkaar te delen. Het vernoemen van de procedure naar de 'uitvinder' was al voldoende credit. Nu zijn we allemaal kennelijk concurrenten van elkaar.

Met de eigen bijdrages en risico's en het beperken of zelfs afschaffen van vergoedingen (slaapmiddelen, maagzuurremmers, tandheelkundige zorg etc.) krijgt de burger met de invoering van de marktwerking feitelijk steeds minder waar voor zijn geld, wat in wezen hetzelfde betekent als een premiestijging.

Marktwerking is leuk voor luxe, onverzekerde zorg. Voor de basiszorg is het middel marktwerking én het verschuiven van de regie naar een private onderneming als de verzekeraar erger dan de kwaal. Basiszorg moet voor een ieder beschikbaar blijven en derhalve worden aangemerkt als een sociale verzekering, in casu in handen van de overheid en zorgverleners.

Op Tweede Kamer vragen van Leijten , Minister Schippers: "De hoeveelheid geld die zorgverzekeraars uitgeven aan reclame valt buiten mijn verantwoordelijkheid. "

Op Tweede Kamer vragen van Mw. Leijten , Minister Schippers: " Het staat de verzekeraars vrij om vermogens op te bouwen die boven de minimaal vereiste solvabiliteit uitgaan...."


Frank Conijn - www.gezondezorg.org

11 september 2012

@ Ralston:

Ik stelde niet dat de SP u gebruikt zou hebben, ik stelde dat de Skipr-kop "Zorg komt met alternatief voor marktwerking", die impliceert dat de gehele zorg tegen marktwerking is, discutabel is.

U stelde daartegenover, verderop in uw reactie, dat uit enquêtes is gebleken dat de overgrote meerderheid van het publiek en artsen tegen marktwerking is. Daar stel ik dan weer tegenover dat als men de geënquêteerden had gevraagd "wat verstaat u primair onder marktwerking?", men heel uiteenlopende antwoorden had gekregen, met minder dan de helft overeenkomende.

'Marktwerking' is een containerbegrip, dat zelfs de schuld krijgt van het ingevoerde eigen risico. Terwijl dat geheel losstaat ervan -- een eigen risico kan immers ook ingevoerd worden in de Britse National Health Service.

En men kent meestal het verschil niet tussen selectieve zorginkoop (de beste zorg tegen de beste prijs inkopen) en verrichtingsfinanciering (men mag en dient alles wat men doet [te] declareren. Het laatste herbergt inderdaad een verkeerde prikkel, namelijk om verrichtingen te doen die onnodig (duur) zijn.

Ik denk dat als ik vraag aan het publiek of men wil dat de overheid-zorgverzekeraar (ik ben voorstander van één, publieke zorgverzekeraar) de beste zorg tegen de beste prijs inkoopt, bijna iedereen het daar mee eens zou zijn. Terwijl we het dan wel hebben over selectieve zorginkoop, wat onder marktwerking valt.

Wellicht zijn artsen daar dan nog steeds tegen, maar dat zou ik dan bedenkelijk vinden. Men mag eisen dat de selectieve zorginkoop gebaseerd is op volledige en accurate zorgkwaliteitsmeting (klachtenverloop en patiënttevredenheid), en men mag eisen dat men niet hoeft te 'dealen' met vier of meer zorgverzekeraars.

Maar men mag in deze tijden van sterk oplopende zorgkosten en economische crisis niet eisen dat de overheid-zorgverzekeraar niet aan kosteneffectiviteitsmanagement doet. Waarbij ik dan stel dat in het SP-stelsel de prikkel ontbreekt voor gelijksoortige zorgaanbieders om kosteneffectief te werken. Terwijl dat nu juist net het grote euvel is; ik ga er van uit dat het ZN-onderzoek appels met appels heeft vergeleken.

U stelt verder dat liberaliseren van de zorg niet de weg is. Van liberaliseren is echter met één, publieke zorgverzekeraar die aan selectieve zorginkoop doet, en waarbij bestaande publieke ziekenhuizen niet mogen privatiseren, nauwelijks sprake.

Tot slot: u stelt dat in de Thuiszorg de kwaliteit te lijden heeft gehad van de selectieve inkoop door de gemeenten. Dat hoor ik vaak, maar voornamelijk van de kant van de zorgverleners. Van de zijde van de klanten of hun vertegenwoordigers hoor ik dat men nog steeds tevreden is.

Wellicht is hier sprake van toevalstreffers, maar dan nodig ik de SP graag uit om de motie-Smilde c.s. alsnog te ondertekenen. Die verordonneert uitkomstmeting, waarmee hard gemaakt kan worden dat de kwaliteit achteruit loopt door selectieve zorginkoop.

Wilms

11 september 2012

De tijden veranderen. Ik ben er van overtuigd. Wat ik zie en hoor kan geen toeval zijn: we staan aan de vooravond van een impuls om via samenwerking duurzame resultaten te behalen. De afgelopen weken heb ik met zo’n 50 mensen van collega-organisaties gesprekken gevoerd. In 9 groepsbijeenkomsten hebben we de vraag gesteld hoe wij als Radar hen het beste van dienst zijn. Steeds hebben we ook de vraag gesteld naar wat we samen meer en anders voor de samenleving kunnen betekenen. De opbrengst is verbluffend. Er is geen twijfel over mogelijk: bij alle partners is de intentie om écht verandering tot stand te brengen. De contouren zien er als volgt uit: leg op directieniveau de uitgangspunten vast, waarlangs je samenwerking wilt bereiken. Benoem ieders waarde en kracht en laat iedereen dat ook bevestigen. Maak duidelijk wat je samen voor de samenleving wilt betekenen. Geef ruimte aan de medewerkers die in de praktijk werkzaam zijn om samen in de buurt en wijk verbindingen met elkaar te leggen. Maak mogelijk dat zij elkaar kennen en ontmoeten en geef hen de gelegenheid en het vertrouwen om ter plekke afspraken te maken die werken.
Hoe simpel het ook lijkt, de praktijk is op dit moment geheel anders. We werken meer naast dan met elkaar. Dat is niet zo vreemd, want de huidige financiering is zo ingericht. Je wordt beloond voor de ‘productie’, die je maakt. Niet voor wat werkt, laat staan voor samenwerking…Van dat systeem moeten we dus af. Het manifest ‘Zorg geen markt’ dat professionals in de zorg gisteren hebben uitgebracht past daar helemaal bij. Dat is één kant van het verhaal. De andere kant is, dat we gewoon al moeten beginnen. In enkele wijken gaan we het gewoon uitproberen. We gaan gewoon op zoek naar hoe we – ondanks de beperkingen van het huidige systeem – toch al aan de toekomst kunnen bouwen, zoals we die zien. Zo maken we een stap vanuit het strijdende in het verbindende domein. De tijden veranderen… wij veranderen de tijden…

Ralston

13 september 2012

@Frank: zo te lezen zouden we samen progressie kunnen boeken, want een publieke zorgverzekeraar past redelijk bij de gedachten achter het manifest. Alleen vinden wij dat niet die zorgverzekeraar alleen zou moeten beslissen over wat kwaliteit is (want ook daar is een fors risico op foute prikkels), maar een instituut waarin wetenschap, professional en patient vertegenwoordigd zijn. Dus rechtstreekse invloed van de burger en de professional: een meer publiek stelsel.
De punten over eigen risico en kosteneffectiviteit deel ik tot op zekere hoogte, maar het punt over de zgn. vaagheid van marktwerking vind ik niet zo sterk. Het is erg speculatief om ervan uit te gaan dat artsen hier weinig kaas van hebben gegeten. Dat lijkt een beetje op shoot the messenger.
En ik zie de SP toch weer een paar keer langskomen in je stuk, maar believe me, dit manifest is een product van zorgprofessionals, niet van een partij. En het gaat om stelselverbetering, een kwestie van evolutie, geen revolutie.
In elk geval leuk om te merken dat het manifest wel de discussie prikkelt, en ik vermoed dat we best naar elkaar toe zouden kunnen groeien als ik het zo lees.
Het worden boeiende tijden.

Zorg doordenkertjes

29 september 2012

@ Frank Conijn -ZN, dat vond dat sommige ziekenhuizen 2 tot 5,5 maal vaker opereren bij precies dezelfde klachten. En ook huisartsen verschillen sterk, zo vond het onderzoek van Achmea.- De vraag is in welk ziekenhuis of bij welke huisarts is de zorg dan nu het beste? Immers niets doen lijkt vaak ogenschijnlijk goedkoper, maar is wellicht kwalitatief geen goede zet voor de patiënt, en mogelijk zelfs duurkoop voor de samenleving.

Top