ACTUEEL

‘Kwaliteitsmanagement laat patiënt koud’

‘Kwaliteitsmanagement laat patiënt koud’

De toepassing van kwaliteitsmanagement en -strategieën heeft geen aantoonbaar effect op de door de patiënten ervaren uitkomsten van zorg. Dat constateert een groep onderzoekers op basis van een grote internationale studie. Het kwaliteitsbeleid is te vaak een abstracte façade.

De onderzoekers, waaronder de Nederlandse wetenschappers Paul Bartels, Niek Klazinga en Cordula Wagner, onderzochten de gegevens van ruim 6500 patiënten verspreid over 74 ziekenhuizen, van Frankrijk, Duitsland en Spanje tot Polen, Tsjechië en Turkije. De onderzoekers konden geen verband vinden tussen kwaliteitsmanagement, de betrokkenheid van patiënt bij kwaliteitsmanagement of patiënt-gecentreerde strategieën en de door de patiënt ervaren kwaliteit.

Directe ervaring

Eén van de veronderstellingen is dat de gebruikte kwaliteitsinstrumenten te ver van de patiënt af staan om effect te hebben op de ervaren kwaliteit. Patiënten zijn volgens de onderzoekers waarschijnlijk gevoeliger voor directe ervaringen in de omgang met professionals. De onderzoekers wijzen in dit verband ook op de ervaringen met accreditatiesystemen. Ook hier is blijkens onderzoek vaak geen verband tussen het voeren van een kwaliteitskeurmerk en de door de patiënt ervaren kwaliteit.

Façade

Ook besteden de onderzoekers aandacht aan de spanning tussen de veelal technocratische benadering van het kwaliteitsmanagement en de klinische realiteit waarin professionele autonomie een belangrijke rol speelt. Ziekenhuizen trekken niet zelden “een façade van kwaliteitsmanagementstrategieën op om erkenning, geld, patiënten en status te verkrijgen”, zonder dat de beleden strategieën te implementeren.
Daarnaast worden kwaliteitssystemen geregeld negatief beïnvloed door organisatorische onvolkomenheden, zoals inadequate data en verslaglegging, onduidelijke verantwoordelijkheden en gebrek aan klinische ondersteuning.

Belang

Patiënt gebonden uitkomstmaten worden in toenemende mate gebruikt om de kwaliteit van zorg in kaart te brengen. In Nederland is de zorg inmiddels vertrouwd met de zogeheten Patient Reported Outcome Measures (PROMS). In Groot-Brittannië is momenteel een vergelijkbaar systeem van Patient Reported Experience Measures (PREM’s) in de maak.  

Zeker in situaties waarin deze uitkomsten gebruikt worden voor publieke verantwoording of het vaststellen van de vergoeding, proberen ziekenhuismanagers zulke geformaliseerde patiëntervaringen actief te beïnvloeden. De veronderstelling is dat ziekenhuizen met volwassen kwaliteitsmanagement, meer aandacht  voor patiëntbetrokkenheid en een duidelijke patiënt-gecentreerde strategie in dit opzicht beter scoren dan andere ziekenhuizen.

Het  internationale onderzoek laat vooralsnog een ander beeld zien. Om het kwaliteitsbeleid effectief te maken adviseren de onderzoekers ziekenhuizen om een voorbeeld te nemen aan het patiëntveiligheidsbeleid. Dit is in toenemende mate onderdeel geworden van de klinische praktijk, zonder dat het de interactie tussen zorgprofessionals en patiënten inperkt.

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Arnout Orelio

10 november 2015

Zorgwekkend! Artikel wekt de suggestie dat we kwaliteitsmanagementsystemen niet invoeren om het voor de patiënten beter te maken, maar om betere cijfers te produceren. Imago lijkt belangrijker dan feitelijk kwaliteit leveren.

Hoog tijd dat feitelijke kwaliteit in de dagelijkse praktijk van patiënten en zorgprofessionals leidend wordt voor onze acties en het leveren van steeds betere zorg (in plaats van het leveren van steeds betere cijfers).

Ele Visser

10 november 2015

Inderdaad zorgwekkend. Kwaliteit is een marketingtool geworden en verdwijnt achter een “een façade van kwaliteitsmanagementstrategieën op om erkenning, geld, patiënten en status te verkrijgen” . Hoe krijgen professionals en patiënten weer grip op de kwaliteit; van, voor en met de patiënt. Da's goedkoper voor de burger en beter voor de patiënt.

Etel Veringa

11 november 2015

Kwaliteitsmanagement is en blijft nodig om goede kwaliteit van medisch technische zorg te kunnen blijven leveren en waarborgen. Het is niet zo dat dit de patiënt koud laat, de patiënt verwacht gewoon dat dit op orde is, maar kan het inderdaad niet altijd goed beoordelen. Wat de patiënt wel goed kan beoordelen is wat hem direct raakt in de interactie met de medische zorg, zoals een aangename, vriendelijke en persoonlijke bejegening met empathie en respect, en adequate en begrijpelijke informatievoorziening waardoor het voor de patiënt mogelijk wordt om mee te denken over mogelijke diagnostische en/of therapeutische opties. Dit laatste geeft de patiënt weer wat controle terug over zijn leven en maakt dat hij zich minder kwetsbaar voelt. Een aangename fysieke omgeving helpt ook om de ongezonde stress en spanning die in het algemeen samengaan met ziekzijn te verminderen, zoals aangename verlichting, een prettig uitzicht, warme kleuren, lekker en gezond eten en drinken, en positieve afleiding zodat je niet de hele dag bezig bent met je ziekzijn en de (mogelijke) consequenties daarvan op je persoonlijk en werkzame leven. En zo is er nog veel meer dat we kunnen doen om het leven van de patiënt in het ziekenhuis aangenamer te maken. Literatuur geeft aan dat de patiënt zich hierdoor beter voelt, sneller geneest, en dat de patiënt tevredenheid toeneemt. Ook die van ziekenhuispersoneel en artsen trouwens. Maar zonder medisch technisch handelen op een stabiel en kwalitatief correct niveau kom je met bovenstaande punten natuurlijk ook niet geloofwaardig over. Literatuur geeft aan dat de beste resultaten worden behaald door kwalitatief correct medisch technisch handelen te combineren met een patiënt gerichte benadering.

Hanna Kook

18 november 2015

Hallo!! Voor wie zijn we nu eigenlijk bezig als het gaat om kwaliteitsmanagement binnen de zorg? Wie moet hier nu beter van worden!! Natuurlijk moet kwaliteitsbeleid geen abstracte facade zijn. De uitkomsten van het kwaliteitsbeleid moeten juist direct effect hebben in de zorgpraktijk tussen zorgprofessional en patiënt. Uitkomsten van zorg moeten direct gemeten en zichtbaar worden in de praktijk. Dichtbij zorgprofessional en patiënt, als logisch onderdeel van het zorgproces. Niet in de vorm van afstandelijke papieren tijgers en niet als een enquête achteraf.

KIGZ (Kwaliteitsinstituut Individuele Gezondheidszorg) is ervan overtuigd dat dit kan en dat het meten van kwaliteit niet om allerlei extra handelingen en papierwerk vraagt. Meten van kwaliteit, praktische en laagdrempelig verweven in het proces. In de interactie tussen zorgprofessional en patiënt. Om die reden lanceert KIGZ (het model ‘Kwaliteitsregistratie aan de bron’, KIGZ heeft samen met stakeholders indicatoren benoemd en visueel gemaakt hoe deze tijdens het zorgproces kunnen worden gemeten. Groot voordeel van registratie aan de bron is dat het resultaat daarvan direct terug komt in de praktijk van de zorgprofessional en ingezet kan worden voor de verbetering van de zorg en in de communicatie met de patiënt.

Geen abstracte facade, maar transparantie over kwaliteit, op eenvoudige wijze verkregen met grote betrokkenheid van zowel zorgprofessional als patiënt.

Top