HRM

'Zorgprofessional wil maatwerk in plaats van marktwerking'

'Zorgprofessional wil maatwerk in plaats van marktwerking'

Zorgprofessionals gaan terug naar de essentie en organiseren de zorg anders met elkaar. Efficiency en marktwerking maken plaats voor maatwerk voor cliënten en tijdelijke teams, met meer aandacht voor de ontwikkeling van werknemers. Dit staat in het trendrapport 'De zorg ontregelt' van advies- en onderzoeksbureau FWG.

Het FWG Trendrapport beschrijft de kritiek op het systeem van marktwerking in de zorg, die zou leiden tot versnippering en concurrentie in plaats van samenwerking. Volgens het adviesbureau is er een tegenbeweging die de zorg anders wil organiseren.

Zo heeft De Friesland Zorgverzekeraar een overeenkomst gesloten met alle vrijgevestigde chirurgen in de provincie Friesland, waarbij toekomstige besparingen in de zorg worden gedeeld via shared savings. Dit is een nieuwe financieringsvorm die probeert meer recht te doen aan het gemeenschappelijke doel en stimuleert samenwerking. "Zo worden besparingen van verplaatsing van zorg van de tweede naar de eerste lijn gedeeld, waardoor medisch specialisten ook een financieel belang hebben bij het niet-behandelen", aldus de opstellers van het trendrapport.

FWG haalt zorgondernemer Loek Winter aan, die pleit voor een vernieuwende kijk op het organiseren van zorg. Hij ziet veel in het Schiphol-model voor de ziekenhuiszorg. Schiphol verhuurt ruimten op het eigen terrein, bijvoorbeeld aan een ijssalon. Ook ziekenhuizen zouden zich volgens Winter meer op hun kernkwaliteiten moeten focussen in plaats van het totaalmodel aan te bieden.

Winter heeft eens gezegd: "We gaan van derdelijnszorg naar zorg bij de mensen thuis. Het doel is de Uber, Airbnb of Booking.com van de zorgsector te worden."

Ook de geïnterviewde experts geloven in anders organiseren: zo verwacht één van hen dat zorgaanbieders in hun traditionele vorm gaan verdwijnen en steeds meer gaan fungeren als een soort makelaar tussen cliënt en zorgprofessional.

Tijdelijke teams

In het verlengde van de organisatorische veranderingen signaleert FWG de opkomst van tijdelijke teams. Als voorbeeld noemen de opstellers van het trendrapport het platform Part-up, een experiment van tien zorgaanbieders om instellingsmuren af te breken en de overhead sterk terug te dringen. Cliënten melden zich aan op het platform en voeren hun zorgvraag in. Het matchingsalgoritme van Part-up brengt vervolgens cliënten, vrijwilligers en professionals vervolgens samen in tijdelijke, zelfsturende teams.

Dit soort teams kan flexibeler omgaan met de wisselende vragen van patiënten, zegt FWG-onderzoeker Geertje van de Ven. Volgens haar is er steeds meer vraag vanuit de zorg naar generieke functieprofielen omdat  er behoefte is aan flexibiliteit. Wel lopen organisaties nog tegen belemmeringen aan. Ten eerste blijken medewerkers honkvast: "Ze zitten er niet allemaal op te wachten om te wisselen tussen teams of cliënten." Een tweede obstakel zijn de randvoorwaarden; de planningssoftware moet worden aangepast en planners moeten anders werken dan ze gewend zijn.

Sowieso moeten medewerkers in de zorg zich bewust zijn van het feit dat functies aan verandering onderhevig zijn, willen zij hun loopbaan toekomstbestendig maken. Zorgprofessionals moeten volgens het trendrapport meebewegen met veranderingen en hun verantwoordelijkheid nemen als het gaat om scholing en ontwikkeling. De individuele medewerker moet zich afvragen hoe zijn functie er uit komt te zien; welke competenties daarvoor nodig zijn en wat zijn ontwikkelmogelijkheden zijn. Zoals een expert tegen FWG zegt: "Zorgprofessionals moeten zelfsturend worden als het gaat om hun eigen ontwikkeling."

Een leven lang leren

De aandacht voor het doorlopend en integraal ontwikkelen van werknemers in de zorg zien de opstellers van het FWG-rapport "duidelijk" terug in de nieuwe zorgcao's. Hierin is veel aandacht voor scholing, vitaliteit, arbeidsmobiliteit en duurzaamheid. Zo is er in de ziekenhuis-cao aandacht voor een leven lang leren en strategische personeelsplanning, en in de nieuwe cao ggz is afgesproken dat investeren in werknemers door middel van scholing een belangrijke randvoorwaarde is voor brede en goede inzetbaarheid van werknemers.

Volgens FWG wordt steeds meer uniciteit nagestreefd bij het vormgeven van de arbeidsvoorwaarden, waardoor de diversiteit aan cao’s toeneemt. Zo hebben zelfstandige klinieken sinds april 2014 een eigen cao (Cao ZKN). Voor die tijd waren ze verplicht de cao Ziekenhuizen toe te passen. Ook is het niet ondenkbaar dat het Medisch Specialistisch Bedrijf op termijn een eigen cao gaat ontwikkelen. "Een eigen cao biedt de mogelijkheid tot meer maatwerk en tot het creëren van voorwaarden die voor een specifieke beroepsgroep van belang worden geacht."

5 Reacties

om een reactie achter te laten

Berno van der Wal

18 november 2015

Helaas lijkt deze analyse uit te gaan van het oude systeem en organisatiedenken en niet van de behoefte van de cliënten zelf?

'Efficiency en marktwerking maken plaats voor maatwerk voor cliënten en tijdelijke teams'. Tijdelijke teams is niet de oplossing (zoals verderop ook staat beschreven willen medewerkers dat helemaal niet) maar juist efficiency en marktwerking.

Marktwerking heeft ervoor gezorgd dat er nieuwe zorgconcepten zijn ontstaan. Het PGB is daar een goed middel voor gebleken omdat de klant zelf gaat 'shoppen' en aanbieders/ondernemers buiten de beperkende regelgeving van financiers (zorgkantoor, gemeente, verzekeraar) de client écht centraal kunnen stellen door maatwerk te leveren. Zo ontstaat een nieuw aanbod rondom een specifieke zorgvraag.

De nieuwe concepten krijgen een andere klant relatie doordat de client zelf betaald. De betalende klant bepaalt wat hij/zij wil inkopen en zorgt dus voor maatwerk én efficiency. In de zorg is de betalende klant veelal een financier (die eisen stelt aan de financiering) waardoor er geen maatwerk voor de client geleverd kan worden.

Overhead (in-efficiency) wordt georganiseerd door traditioneel te blijven denken (vanuit grip, sturing en controle) en aanbestedingen te moeten doen.

Versnippering vanuit marktwerking is dus juist goed omdat dit leidt concurrentie, maatwerk en lagere zorgkosten!

Tijdelijke organisatievormen zijn niet 'de' oplossing! Kleinschaligheid en specialisatie (maatwerk) wel!

Frank Berends

18 november 2015

Zorgprofessionals gaan terug naar de essentie en organiseren de zorg anders met elkaar....dat lees ik als de essentie van dit artikel, en dat inspireert.

In gesprekken met een GGZ bestuurder vroegen we ons af: "is het mogelijk om in een staande grote GGZ organisatie een beweging te faciliteren waarin professionals echt in the lead zijn, processen en structuren de inhoud volgen en alle energie gericht is op empowerment, kwaliteit, herstel en zelforganisatie?"
Ja, dat kan, denken we, en het moet ook.
Steeds meer partijen gaan begrijpen dat de gebruikelijke manieren van organiseren en zorg leveren dood lopen in bureaucratie, controle en verantwoording, en in verlies aan elan, kwaliteit, lef en eigenaarschap. Voorbeelden als Buurtzorg laten zien dat het anders kan. Maar binnen een bestaande organisatie vraagt dat wel een onorthodoxe en systemische aanpak. En de moed om niet zomaar een nieuw concept over te nemen, maar om echt te onderzoeken hoe en waarom we doen wat we doen, terug te gaan naar de essentie van je missie, van daaruit te experimenteren, van onderop, door professionals, buiten de bestaande kaders.
De gesprekken leidden tot inspiratie om deze weg te gaan, en tot een paar samenhangende en elkaar versterkende initiatieven: “start-ups” of “changelabs” op de werkvloer, een multi-stakeholder dialoog daarom heen, en een clinical leadership programma voor hoofdbehandelaren, waarin ze vanuit hun persoonlijke missie en zelfsturing een beweging initiëren. Het vertrekpunt is drieledig:
- Eigenaarschap: persoonlijk leiderschap, vanuit eigen missie, visie en vakmanschap
- Congruent hiermee: werken volgens herstelprincipes
- Organiseren vanuit inhoud en behoefte

Een uitdagende en inspirerende beweging, naar de essentie en naar anders organiseren.
We zijn nieuwsgierig naar uw ervaringen met dergelijke veranderprocessen.
Frank Berends, www.berends-que-performance.nl

pmgroningen

18 november 2015

Tijdelijke teams zijn misschien voor de primaire processen niet de oplossing maar kunnen voor de ondersteunende disciplines wel uitkomst bieden om meer efficiency en kennisbenutting te realiseren. De Zorg maakt grote innovatiestappen door en wordt steeds meer bepaald door technologische ontwikkelingen. Juist om deze reden hebben we in 2014 De Zorgtechnologen opgericht. Een samenwerkingsplatform voor en door technologen in de zorg. Met een minimale overhead staat flexibiliteit en laagdrempelige uitwisseling op de werkvloer centraal. Doelstelling; het meer benutten van elkaars kennis en ervaring. Een belangrijke succesfactor om de technologische ontwikkelingen in de zorg het hoofd te bieden. www.dezorgtechnologen.nl

Veronica van Nederveen

18 november 2015

Grappig, deze plannen lijken mij nu bij uitstek een hulde aan marktwerking.
Helaas heb ik niet kunnen lezen hoe de zieke patiënt betrokken is. De zorg is er voor de zieke patiënt, en de professional is niet die patiënt!

joop

2 december 2015

tja mooien woorden maar voor een client die gek wordt van zijn geestes ziekte [hersenaandoening] is de juiste behandeling van levenbelang denk ik wil ie een zo normaal mogelijk bestaan kunne hebben .

Top