ACTUEEL

Zorgverlener voelt zich gedwongen tot andere behandeling

Zorgverlener voelt zich gedwongen tot andere behandeling

Zorgverleners voelen zich steeds vaker gedwongen anders te handelen dan zij voor de patiënt het best achten: vier op de vijf zegt minder of juist meer te behandelen dan zij als professional optimaal beschouwen. Bijna tweederde van de zorgverleners ervaart grote tot zeer grote druk van zorgverzekeraars, een kwart van familie van de patiënt en een vijfde van de patiënt zelf. De belangrijkste reden om toe te geven aan de druk is om patiënten het gevoel te geven dat het maximale is gedaan (67 procent).

Dit blijkt uit onderzoek naar defensieve zorgverlening onder bijna 1200 zorgverleners, in opdracht van de VvAA, ledenorganisatie voor zorgprofessionals. Volgens VvAA brengt defensieve zorgverlening risico’s voor de kwaliteit en de betaalbaarheid van de gezondheidszorg met zich mee. Defensieve zorgverlening houdt in dat zorgverleners andere zorg leveren dan zij volgens hun beroepseer nodig achten. Hiervan is sprake bij druk van patiënten en hun familie, maar ook van bijvoorbeeld zorgverzekeraars en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ).

Vooral huisartsen voelen druk om andere zorg te verlenen datn zij voor de patiënt het beste achten. Maar liefst 97 procent van hen zegt dat zij die druk voelen van patiënten, familie en 'derden', zoals zorgverzekeraars en de IGZ. Tandartsen zeggen de druk het minst te voelen: 70 procent. Voor alle zorgverleners bij elkaar geldt dat 80 procent zegt wel eens anders te handelen als gevolg van druk van patiënten, familie of derden.

De grootste druk wordt ervaren vanuit de zorgverzekeraars; 63 procent van de respondenten geeft aan veel of zeer veel te ervaren. Paramedici en tandartsen (78 procent) geven dit relatief het meest frequent aan. Ook vanuit de Inspectie voor de Gezondheidszorg (28 procent) wordt druk ervaren. Met name tandartsen (45 procent) stellen vaak dat deze druk groot of zeer groot is. Van directe collega's wordt de minste druk ervaren. Slechts 7 procent bestempelt deze druk als groot.
Wel stelt 29 procent van de medisch specialisten veel of zeer veel druk vanuit het management te ervaren.

Zorgprofessionals ervaren niet alleen druk van derden. Ook vanuit de patiënt en zijn familie wordt druk ervaren.
24 procent van de respondenten geeft aan dat de druk vanuit de familie van de patiënt groot of zeer groot is. Voor de druk vanuit de patiënt zelf ligt dit percentage op 22 procent. Met name huisartsen en medisch specialisten ervaren
een grote druk van de patiënt en diens familie. Paramedici beoordelen de druk in de directe relatie met de patiënt als
het laagst. Meer dan de helft van de ondervraagden (59 procent) stelt dat de druk vanuit patiënten en familie om niet volgens de beroepseer te handelen, de afgelopen jaren is toegenomen.

Claimcultuur

Voor een derde is het voorkomen van juridische of financiële claims een reden. Volgens 63 procent van de zorgverleners dreigt weliswaar een claimcultuur, maar toch is de angst voor claims voor een meerderheid op dit moment niet de belangrijkste reden om defensief te handelen. Herman van Hemsbergen, voorzitter van de hoofddirectie van VvAA: "Wij constateren - als expert op het terrein van medische aansprakelijkheid en rechtsbijstand in de zorg - dat er een ontwikkeling is naar een claimcultuur. Als gevolg daarvan stijgen de kosten van de gezondheidszorg door toenemende kosten van zorgverleners en zorginstellingen. Bovendien gaan zorgverleners meer tijd besteden aan (het voorkomen van) juridische kwesties. Dat is niet wenselijk en zeker niet doelmatig."

De VVaA vindt het "zorgwekkend" dat zorgverleners steeds meer druk ervaren en als gevolg hiervan wel eens anders handelen dan zij volgens hun professionele inzicht wenselijk achten. "Meer is namelijk niet per definitie beter. Overbehandelen brengt risico's met zich mee." De ledenorganisatie vindt dat een zorgverlener autonoom een oordeel moet kunnen vellen. Dit oordeel moet in eerste instantie gericht zijn op het belang van de patiënt én gebaseerd zijn op professioneel medisch inzicht.

Op de persoon toegesneden kwalitatief goede zorg vereist volgens de VvAA meer dan het enkel correct toepassen van protocollen. "Angst is hierbij een slechte raadgever en dat geldt ook voor meeste ge- en verboden." Specifiek voor zorgprofessionals geldt dat zij werken in situaties waar anderen in sterke mate van hen afhankelijk zijn en waar het kan gaan over leven en dood. De vertrouwensrelatie met de patiënt moet leidend zijn. "Op het moment dat zorgverleners druk ervaren om aan risicomijding te gaan doen en daarom andere zorg te leveren dan vanuit hun medisch inzicht gewenst is, brengt dit de kwaliteit van de zorg in gevaar."

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Cora Postema

30 maart 2016

Heel interessant artikel dat bij mij veel vragen oproept. Het is al langer gaande dat burgers/patiënten meer zelfdenkende en onderzoekende wezens zijn geworden. Ze hechten minder aan de autoriteit en alwetendheid van dé dokter en verkennen ook zelf de mogelijkheden. Mogelijkheden om via andere dan de reguliere weg, toch een beter leven te hebben. Waar professionals steeds meer gevangen raken in standaarden en protocollen, vraagt de burger om maatwerk. Dat hoeft helemaal niet het onderste uit de kan te zijn. Dat kan het wel worden als hij steeds ontevredener wordt over het gebrek aan maatwerk. Maatwerk... daar kom je achter met Aandacht, Luisteren..... en ja, een dokter die zich gebonden voelt aan regels en protocollen, heeft daar helemaal geen tijd voor.
Misschien moeten we het niet hebben over een zorgwekkend grote druk om anders te handelen dan de eigenwijsheid verplicht, maar moeten we spreken van een gezonde weerstand die dwingt om te luisteren naar wat mensen willen met hun leven, waar ze echt behoefte aan hebben. Dan gaan mensen in de spreekkamer weer glimlachen, willen ze wél luisteren naar de dokter.... omdat die met hen meeleeft i.p.v. zijn standaard te volgen. Dat vraagt boven alles een halt aan het standaardiseren van zorg. Mensen zijn allemaal anders... die worden alleen maar veeleisender als je ze in een standaard duwt waar ze zich niet in herkennen en die de deskundigheid van de professional én de patiënt miskent. Maak ruimte voor vakmanschap, alternatieven en maatwerk!

Cora Postema

30 maart 2016

Als vervolg op mijn eerdere reactie over het belang van maatwerk: Zie https://www.mijnkwaliteitvanleven.nl/uploads/img/PDF/mijnkwaliteitvanleven-beleidsrapportage-2-maart-2016.pdf

Top