HRM

'Aandacht voor zelfmanagement en eigen regie is doorgeschoten'

'Aandacht voor zelfmanagement en eigen regie is doorgeschoten'

“De patiënt als partner, de patiënt als co-producent in de zorg, de patiënt aan zet”, het is een ideaalbeeld waar veel patiënten niet aan kunnen voldoen. “De aandacht voor zelfmanagement en eigen regie is doorgeschoten in het gezondheidsbeleid”, stelt professor Jany Rademakers in haar oratie, waarmee zij op 13 mei de leerstoel Gezondheidsvaardigheden en patiëntparticipatie aan de faculteit Health, Medicine and Life Sciences van Maastricht University aanvaardt.

Rademakers doet bij het NIVEL al enige tijd onderzoek naar de vaardigheden die patiënten en consumenten nodig hebben om een actieve rol te kunnen spelen in het zorgproces, de zogenoemde gezondheidsvaardigheden.

Taal

"Veel mensen zijn gewoon niet in staat om op een actieve manier hun gezondheid te managen”, stelt zij vast. De helft van de mensen heeft moeite om de regie te nemen als het over de gezondheid gaat. "Dat komt doordat mensen de taalvaardigheden niet hebben, de kennis missen, niet weten waar ze de informatie vandaan moeten halen of het zelfvertrouwen niet hebben om vragen te stellen aan de dokter", zegt de onderzoeker desgevraagd.

Zorgverleners, verzekeraars, patiëntenorganisaties en overheid zijn zich met zijn allen onvoldoende bewust geweest van deze problematiek, zegt Rademakers. Te veel werd er gedacht in termen van 'de' patiënt zonder oog te hebben voor deze diversiteit in wensen en mogelijkheden. Dit terwijl mensen met lage gezondheidsvaardigheden wél slechtere gezondheidsuitkomsten hebben. Rademakers’ onderzoek zal er dan ook op gericht zijn om meer kennis te krijgen hoe vaardigheden en uitkomsten precies met elkaar samenhangen.

Kleinere stappen

Daarnaast signaleert de onderzoeker dat veel zorgverleners worstelen met de situatie, er iets aan willen doen, maar niet weten hoe. Deze zorgverleners wil Rademakers handvatten geven om de afstanden tot hun patiënten met lage gezondheidsvaardigheden te verkleinen.

"Er bestaan al programma's om het zelfmanagement te bevorderen, bijvoorbeeld bij chronisch zieken", licht Rademakers toe. "Voor mensen met lage gezondheidsvaardigheden zou in die programma’s meer tijd en aandacht moeten worden uitgetrokken. Er zouden kleinere stappen kunnen worden gezet."

De zorg  zou in het algemeen meer afgestemd moeten worden op de behoeften en mogelijkheden van deze groep patiënten, bijvoorbeeld door het taalgebruik in folders makkelijker te maken en meer met plaatjes te werken.

Beleid

Tot slot ziet Rademakers dat zorgprofessionals binnen hun organisatie vaak weinig ondersteuning van het management ervaren. "Er is bij zorgorganisatie geen gericht beleid voor mensen die weinig zorgvaardigheden bezitten. Dat zou er wel moeten komen, zodat zorgverleners niet elke keer zelf het wiel moeten uitvinden", aldus de onderzoeker.

9 Reacties

om een reactie achter te laten

V. Sporen

13 mei 2016

Jazeker maatwerk is van belang maar in het verleden werd er te gemakkelijk uitgegaan van "lage gezondheidsvaardigheden". Zijn onze zorgaanbieders in staat om per persoon te kijken wat de zieke of gehandicapte mensch wil en kan? Dat vergt minder geautomatiseerd denkende behandelaars. Had mevrouw Rademakers daar ook graag over gehoord.

tjark reininga

13 mei 2016

het probleem is tweeledig.
aan de ene kant staat de traditie dat de zorgaanbieder (doorgaans vooral de (huis)arts) "weet" wat de patiënt nodig heeft en de patiënt daarom in vol vertrouwen de beslissingen aan hem overlaat. dat niet alle zorgaanbieders daarbij alleen het belang van de patiënt in het oog hielden, maar ook andere belangen (van de eigen financiën en/of van de organisatie waarin zij werkten) lieten meetellen, is toen het doordrong bij patiënten en beleidmakers aanleiding geweest zorgaanbieders sterk in controlemechanismen in te bedden.
aan de andere kant staan de gevolgen daarvan. na de controlemechanismes kwamen de financiën, niet in de laatste plaats de door ongebreideld stijgende kosten en inzakkende economie "noodzakelijke" bezuinigingen. overheid en verzekeraars namen de rol van de zorgaanbieders in het besluitvormingsproces over het zorgaanbod over.
weliswaar is met name sinds het begin van deze eeuw verbaal het belang van zeggenschap (vaak verwoord als 'eigen regie') in beleidstukken benadrukt, maar doordat de regie feitelijk via de beschikbare budgetten (zowel van rijk, gemeenten als verzekeraars) geregeld werd bleef de patiënt vooral lijdend voorwerp van zorgtraject.
een en ander vindt zijn oorzaak vooral in het gegeven dat over zorg vooral wordt beslist door mensen die deze zorg (nog) niet nodig hebben.

Marjolein de Booys

13 mei 2016

ZELFMANAGEMENT is geen
"ZOEK-HET-ZELF-MAAR-UIT- MANAGEMENT"!
Hoe vaak ik deze slogan niet heb gebezigd, zo ook in een blog hier op Skipr. Terecht Janey dat je aandacht vraagt voor de vaardigheden van de patiënt als het gaat om zelfmanagement. Die aandacht hebben patiëntenorganisaties en andere voorvechters voor zelfmanagement overigens van begin af aan voor ogen gehad.
Steeds is benadrukt dat als -op basis van gezamenlijke besluitvorming met medeneming van de persoonlijke situatie en wensen van de patient - een individueel plan wordt opgesteld of wordt bijgesteld, continu moet worden nagegaan wat de patiënt zelf kan, en wat hij daarvoor nodig heeft bijvoorbeeld aan zorgondersteuning. Dat is voor de ene persoon meer dan voor de ander: zorg op maat. Deze zorg op maat zal vast wel eens tekort schieten, maar om dan te stellen dat zelfmanagement en eigen regie is doorgeschoten, gaat mij toch wel te ver.
In de 20 jaar dat ik voor patiëntenorganisaties heb gewerkt (16 jaar sprak ik bijna dagelijks hart- en vaatpatiënten) heb ik gemerkt dat voor veel patiënten juist de afhankelijkheid van een zorgverlener als inbreuk op de kwaliteit van leven wordt ervaren. De zorgverlener is er niet als je tegen dagelijkse vragen aanloopt als kan ik wel op reis; kan ik zwanger worden; kloppen de medicijnen die ik nu gekregen heb wel; kan ik deze medicijnen combineren met dat eten of drinken; ik voel daar iets raars, zou dat met de ziekte te maken hebben etc. etc. Door de patiënt zelfredzaam te maken, bijv. door te te wijzen waar hij de benodigde informatie kan vinden en zelfvertrouwen te geven kan de patiënt de ziekte(n) een plaats in zijn leven te geven en de regie over zijn leven (let op: niet over de ziekte!) weer terug te nemen. Zelfmanagement draagt daar aan bij. Dankzij de toegenomen aandacht voor zelfmanagement en voor het belang dat patiënten de regie over hun eigen LEVEN moeten kunnen blijven voeren, zijn mensen met een chronische aandoening minder afhankelijk van hun zorgverlener geworden.
Dat is pure winst, voor alle partijen. Zo komt ook weer ruimte vrij voor de mensen die meer aandacht en ondersteuning nodig hebben.

Anjo Schuite

13 mei 2016

Ik ben benieuwd naar het onderzoek in zijn geheel, maar zoals hier samengevat ontbreekt er nogal wat aan. In de Industrie is voor complexiteitskosten een oplossing gezocht middels Massa Individualisering (zie TVA / Ton van Asseldonk), waarbij o.a. de klant aan het stuur staat, maar ook de productieketen wordt omgekeerd. Essentieel hierin is ook dat de klant een keuze KAN maken. Men praat al lang ten onrechte over Marktwerking in de Zorg, maar dat is onjuist. Er is sprake van een door de Regering en Zorgverzekeraars gecreëerde Communistische markt. De klant kan niet kiezen (al of niet met " gezondheidsvaardigheden" of mondigheid) want hij heeft en krijgt de informatie niet (probeer maar eens van te voren te weten te komen hoeveel je behandeling gaat kosten), maar de Zorgverzekeraar bepaalt ook nog eens waartussen de klant kan kiezen, zonder onderbouwing. Als arts / organisatieadviseur meen ik toch zorgvaardigheden te hebben, maar ik krijg zelden de informatie die ik nodig heb, qua zorgplan en zeker qua aankomende kosten. Het zal duidelijk zijn dat het remmen en gas geven is. Als je principiële veranderingen wil doorvoeren moet je moet je alle onderdelen doen. Zorg op Maat, zonder Meerkosten: hoofdstuk 11 in Integratie Mens en Organisatie.

Veronica van Nederveen

13 mei 2016

Doorgeschoten?
Misschien in de beleving van zorg professionals. En die patiënten die nog op hen leunen. Echter, per dag groeit de groep patiënten die wel degelijk een gelijkaardige gesprekspartner is voor de zorgprofessional. Maar helaas is die zorg professional daar zelf nog maar nauwelijks aan toe. Helaas en curieus anno 2016.
Ik ga er vanuit dat in de wetenschap een genuanceerde benadering aan de orde komt, dus ook vanuit de moderne en gemotiveerde patiënt.

daan van delden

14 mei 2016

Eigen regie en sociale netwerkversterking is het adagium sinds per 1-1-2015 de sociale wijkteams aan de knoppen zitten. Afgelopen jaar hielden de gemeenten miljoenen over. Tegelijkertijd worden de ‘de nieuwe zorgcontouren ZN Kaljouw’ geïntroduceerd. Een bezuiniging die werkt voor actieve niet chronisch zieken. Aan de groepen kwetsbare zieken zoals b.v. chronisch psychiatrische patiënten en mensen met dementie wordt nu minder geld uit gegeven maar tegelijkertijd ontstaat er meer overlast in de gemeenschap en stijgt de druk op de mantelzorgers. De kans is groot dat ons dit in tweede instantie meer geld zal gaan kosten of men houdt de hand op de knip. Dit laatste zal zeker onderwerp voor de komende verkiezingen zijn. Een door etterende marktwerking met een verder groeiend verschil tussen arm en rijk of terug naar solidariteit.

Lucien Engelen

15 mei 2016

Nieuwsgierig naar de oratie (geen links naar relevante artikelen in deze blog). Onder de opmerking dat ik in in het techno-realistisch 'kamp' zit weten we echter wel dat (nieuwe) technische mogelijkheden de (on)mogelijkheden van eerder programma's en toepassingen zullen beïnvloeden.
Niet alleen vroege studies bewijzen dat door (beter) design van de toepassing, beter dan de eerder vaak professional gedreven studies met weinig oog voor de gebruiker zelf, nu zijn opwachting maakt. (bijv de studie van Eric .Topol ). Ik zeg derhalve NIET dat het makkelijk is en alles werkt (hence no) maar de verwijzing naar talloze eerdere studies volstaat IMHO niet meer. "Resultaten uit het verleden geven geen garantie voor de toekomst" ;-) Daarnaast is de groep waarvoor het WEL werkt alleen maar groter aan het worden en moeten we uitkijken dat we deze grote (zwijgende) meerderheid niet 'gijzelen' onder deze discussie. Nodig is EN/EN te doen, en niet weer af te leiden en OF/OF te promoten. Nieuwsgierig naar de oratie derhalve.

Sjors van Leeuwen

16 mei 2016

Klopt helemaal, de wereld minder maakbaar dan gedacht.
1. Allereerst is zelfmanagementondersteuning nog te veel aanbodgericht: http://klantgerichtondernemen.blogspot.nl/2016/03/zelfmanagement-nog-teveel-aanbodgericht.html
2. Veel patienten houden niet van zelfmanagement: http://klantgerichtondernemen.blogspot.nl/2013/11/patienten-houden-niet-van-zelfmanagement.html
3. Veel patienten zijn niet in staat tot zelfmanagement: http://klantgerichtondernemen.blogspot.nl/2014/04/zelfregie-en-zelfmanagement-basis-voor.html
4. Helft van NL heeft moeite met zelfregie:
http://klantgerichtondernemen.blogspot.nl/2015/10/de-patient-is-een-bijzondere-klant.html
5. Oplossingen bieden vaak te weining klantvoordeel, zijn te veel technologie gedreven:
http://klantgerichtondernemen.blogspot.nl/2014/10/innovatiesucces-begint-bij-klantvoordeel.html
Kortom, zelfmanagement e.d. kan wel, maar niet met een aanbodgerichte one-size-fits-all aanpak.

Olchert Vels

19 mei 2016

"De helft van de mensen (!) heeft moeite om de regie te nemen als het over de gezondheid gaat. Dat komt doordat mensen de taalvaardigheden niet hebben, de kennis missen, niet weten waar ze de informatie vandaan moeten halen of het zelfvertrouwen niet hebben om vragen te stellen aan de dokter", zegt de onderzoeker desgevraagd."

De juiste informatie op het juiste moment is een voorwaarde (dus niet dé oplossing) voor zelfmanagement en regie (gedeelde besluitvorming).
Die laagdrempelige en begrijpelijke informatie is in vele gevallen niet beschikbaar of niet geschikt voor laaggeletterden en mensen met lage gezondheidsvaardigheden. Maar ook voor velen die niet in deze categorie vallen.
Wij zijn er van overtuigd, en steeds meer met ons, dat (medische) animatie video's veel toegevoegde waarde bieden om de patient/client te helpen met diens keuzes, wat zeze moet doen of juist moet laten.
Kijk voor meer info ook op: http://www.behandelingbegrepen.nl

Top