ACTUEEL

'Institutioneel denken zit ggz in de weg'

'Institutioneel denken zit ggz in de weg'

De huidige financiering van de ggz geeft pillen voorrang boven preventie, leefstijlinterventie en maatschappelijk herstel. "Je mag de mens nooit vergeten", zegt bestuursvoorzitter Martin Sitalsing van ggz-aanbieder Lentis. "Die wordt te vaak volgestopt met pillen."

"Medicatie kan een onderdeel zijn van een behandeling. Maar denk er wel meteen over na hoe je die medicijnen kunt afbouwen", aldus Sitalsing in het meinummer van Skipr magazine tegen interviewer Willem Wansink. Sitalsing wil dat er in de geestelijke gezondheidszorg sneller wordt onderzocht of er ook "andere vormen van herstel" mogelijk zijn. "Klinisch herstel is één aspect", zegt hij. "Daar moet onmiddellijk persoonlijk en maatschappelijk herstel op volgen."

Blijvend beter 

Medicatie heeft effect, erkent hij. Maar op den duur is dat alléén onvoldoende, aangezien het afgesproken ‘zorgpad’ vaak slechts tijdelijk werkt. "Het effect van medicatie en doorbehandelen houdt op een gegeven moment op. De mensen die wij behandelen, worden er niet blijvend beter van. Dan móet je werken aan leefstijl, voeding, bewegen en maatschappelijk herstel, naast praten en medicatie geven."

De vraag is hoe dat het beste kan. Want maatschappelijk herstel, leefstijl en preventie worden niet door de zorgverzekeraars vergoed en medicatie wel. Sitalsing: "Iedereen blijft institutioneel denken vanuit de absurde financiers- en verantwoordingssystemen die we in Nederland hebben. Dat helpt ons niet verder. En onze patiënten nog minder."

Preventie

Hij zet in op preventie. "Mensen moeten hun leefpatroon veranderen, actiever worden. Dat wordt vaak beweerd. Maar het wordt niet betaald.” Want ook als het over preventie gaat, houden de zorgverzekeraars en de gemeenten hun portemonnee dicht. “Vreemd, omdat de doorbraak in de gezondheidszorg echt moet komen van een andere leefstijl en van betere voeding. Zeker als het om de zorgkosten en gezond ouder worden gaat."
Sitalsing: "Leefstijl heeft te maken met bewegen, dus met preventie. Wie beter eet, doet ook aan preventie. Een gezonde leefstijl voor iedereen levert veel winst op. Ook in de ggz.”

Eigen perspectief

Bureaucratisering, protocollering, het kille ‘meten is weten’: vooralsnog bestaat de werkelijkheid uit louter containerbegrippen waar cliënten in de ggz zich amper in herkennen, constateert hij. “Hulpverleners en zorginstellingen gaan uit van het eigen perspectief. Ook wij redeneren vanuit de reparatiegedachte. Wat valt er voor ons te halen?”

"Zelfs als het effect van de reparatie voorbij is, blijven we doorgaan met behandelen,"aldus de zelfkritische zorgbestuurder die in een vorig leven korpschef politie in Twente was, voor hij Bureau Jeugdzorg Groningen leidde en in 2016 het roer overnam bij Lentis.

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Jan Alberts

15 april 2017

Goed gezien van dhr Sitalising. Mij zegt het veel dat een 'outsider' (want geen professional noch ervaringsdeskundige' hiermee moet komen, terwijl een groot deel van die groep het waarschijnlijk ook vindt.

Menno Oosterhoff

21 april 2017

1. In feite is dit een pleidooi voor een nationaal zorgfonds. Binnen een martkmodel kan dit nooit van de grond komen.
2.Prima om te pleiten voor meer preventie en herstelbevordering, maar om medicamenteuse behandeling als volstoppen met pillen weg te zetten, als een soort tweedekeus oplossing waar je zo snel mogelijk weer van af moet doet geen recht aan psychofarmaca, aan de mensen die ze voorschrijven en zeker niet aan de mensen die ze soms levenslang nodig hebben.

Zelfs met uitstekende preventie en in een ideaal herstelbevorderende maatschappij kunnen we niet zonder psychofarmaca. Ik vind het belangrijk, dat we de maakbaarheid tav psychische aandoeningen niet groter voorstellen dan die is. Bij psychische aandoeningen is die neiging toch al zo groot.
Dus eens om ook te kijken naar andere interventies, maar niet de bestaande interventies te negatief wegzetten.

3. Dit is overigens ook een van de reden waarom benchmarken met ROM moest verdwijnen , want die honoreert die herstelbevordering en preventie helemaal niet.

Wil van den Berg

24 april 2017

Vanuit het werken als eerstelijnspsycholoog in de basis ggz ben ik blij met de Stop-de-ROM-actie van Menno Oosterhoff en onderschrijf ik volledig wat Martin Sitalsing hier vertelt. Geregeld ben ik langdurig bezig met puinruimen, d.w.z. cliënten afhelpen van vnl. kalmerings- en pepmiddelen die ooit nuttig geweest zullen zijn om extreme angst, depressies en adhd te onderdrukken.
Na jarenlang, soms meer dan 20 jaar, gebruik worden deze mensen door de huisarts doorverwezen met dezelfde klachten als waarvoor ze destijds deze medicijnen kregen. Soms zijn de bijwerkingen erger dan de kwaal.
Een cliënt ging op aandringen van een arboarts antidepressiva gebruiken, wat weliswaar de angst onderdrukte waardoor cliënt weer naar zijn werk kon, maar die ook alle positieve gevoelens naar vrouw en kind onderdrukte, waardoor cliënt geen behoefte en zin meer had om met het 2-jarig zoontje of met zijn vrouw te knuffelen. Hij had er geen gevoel meer bij.
Ik heb jonge mensen met kinderen gezien na een scheiding, omdat één van de partners, ten gevolge van medicatie, geen zin meer had om te vrijen en de ander zich in de kou voelde staan.
Ik heb iemand zien veranderen van een goede wandelaar in een invalide en weer terug naar een goede wandelaar na het stoppen met de medicatie, die hij volgens de voorschrijvend arts toch echt levenslang nodig had. Omdat de arts nogal stellig was is hij weer gaan gebruiken en veranderde binnen een week opnieuw in een invalide die alleen nog met de auto naar kennissen twee straten verderop kon. Op advies van zijn kinderen is hij een gezond alternatief voor deze ‘medicatie’ gaan gebruiken. In het ziekenhuis kon vervolgens het probleem waarvoor hij de medicatie nodig zou hebben niet meer worden vastgesteld.
Een cliënt gebruikte concerta om adhd te onderdrukken wat de eerste paar maanden perfect werkte, daarna had hij geen zin meer in het leven. Toen hij stopte met concerta voelde hij ook de levenslust weer terugkomen.
Een cliënt gebruikte jarenlang antidepressiva, wat ze volgens de voorschrijvend arts rustig haar hele leven kon blijven gebruiken. Naast de depressie onderdrukte de medicatie ook positieve gevoelens, waardoor cliënte zich afgevlakt voelde. Ze wilde wel weer eens voelen dat ze leefde.
Dit is slechts een handjevol van de voorbeelden die ik sinds 1990 ben tegengekomen.
Ik ben ervan overtuigd dat al deze artsen met de beste bedoelingen de betreffende medicatie hebben voorgeschreven bij gebrek aan (bekend zijn met) betere oplossingen. En ik ben ervan overtuigd dat we voor veel problemen nu betere oplossingen voorhanden hebben. De effecten van bijvoorbeeld therapievormen als EMDR en MBCT zijn inmiddels overtuigend aangetoond en MBSR zou wel eens een hele goede manier kunnen zijn om de, voor vele cliënten benodigde, verandering in leefstijl teweeg te brengen. En helaas valt MBSR nog buiten de vergoedingen, waardoor we met zijn allen blijven aanmodderen en cliënten langduriger wel vergoede, zelfs al is dat in hun geval minder effectief, therapiebehandelingen ondergaan of toch maar medicijnen gaan gebruiken.
Gezien alle nadelige bijwerkingen van medicatie en de aantoonbare positieve effecten van diverse therapieën zou medicatie mijns inziens altijd tweede keus horen te zijn.
Wil van den Berg, www.voordeverandering.org .

Top