Finance

Zorgkosten variëren sterk tussen dementienetwerken

Zorgkosten variëren sterk tussen dementienetwerken

De aard en intensiteit van het zorggebruik binnen dementienetwerken lopen sterk uiteen. Het verschil in zorggebruik tussen de diverse regio’s is ook terug te zien in de zorgkosten. Die verschillen lopen op tot 8500 euro per patiënt per jaar, zo becijfert Vektis in opdracht van Zorgverzekeraars Nederland (ZN).

Een eenduidige verklaring voor de kostenverschillen is er niet. De veronderstelling dat een groter aanbod van wijkverpleging en eerstelijnsverblijf automatisch leidt tot lagere kosten in de intramurale zorg lijkt niet te kloppen. Circa een kwart van de dementienetwerken maakt zowel in de Zorgverzekeringswet (Zvw) als in de Wet langdurige zorg (Wlz) relatief hoge kosten.  

Verschillen

De 38 regionale dementienetwerken, waarvan de grootste 8000 patiënten telt en de kleinste 400, organiseren ieder op hun eigen manier de zorg voor mensen met dementie. Opvallende verschillen zijn er onder meer in het gebruik van wijkverpleging. Waar in de ene regio iets meer dan de helft van de dementerenden (51 procent) wijkverpleging krijgt, is dit in de andere regio 76 procent. Het gemiddeld aantal uren wijkverpleging varieert tussen netwerken van 3,7 tot 6,6 uur.

Ziekenhuisopnames

Ook het percentage dementerenden dat in het ziekenhuis wordt opgenomen verschilt sterk: van 21 procent tot 32 procent. De landelijk gemiddelde opnameduur in het ziekenhuis van mensen met dementie is  11 dagen, maar er zijn ook regio’s waar dit 14 dagen is. Hetzelfde geldt voor eerstelijnsverblijf. Binnen sommige netwerken maakt niet meer dan 1 procent hier gebruik van tegen 8 procent in andere.

Correlatie

Uit het onderzoek komt naar voren dat er op sommige punten een correlatie bestaat tussen het relatieve gebruik van verschillende soorten zorg. In dementienetwerken waar meer mensen wijkverpleging krijgen, worden deze korter, maar wel vaker in het ziekenhuis opgenomen. Eerstelijnsverblijf en ziekenhuisopname blijken bovendien vaak hand in hand te gaan. Deze uitkomst suggereert dat ELV een aanvulling op en geen vervanging van ziekenhuiszorg is. Daar staat tegenover dat de kosten die onder de Wet langdurige zorg (Wlz) vallen binnen deze dementienetwerken lager liggen.

In dementienetwerken waar meer dementerenden casemanagement krijgen, wonen er meer mensen thuis en is in geval van escalatiezorg de duur van het eerstelijnsverblijf korter. Ook op dit punt bestaan grote verschillen; in sommige netwerken krijgt 75 procent van de mensen casemanagement dementie, in andere niet meer dan 10 procent.

Inzicht

Met het onderzoek wil ZN inzicht krijgen in de relatie tussen de organisatie en werkwijze van dementienetwerken en de kwaliteit en doelmatigheid van zorg. Het uiteindelijke doel is een effectievere zorginkoop. Het aantal mensen met dementie zal door de vergrijzing explosief stijgen naar meer dan een half miljoen in 2040. Nu zijn dat er ruim een kwart miljoen. Niet alleen is dementie de volksziekte met de hoogste ziektelast voor de patiënt, ook gaat het gepaard met de hoogste zorgkosten. In 2017 ging het in totaal  om 9,3 miljard euro aan zorgkosten in de Zvw en de Wlz. Dat is gemiddeld 36.400 per persoon, drie keer hoger dan de zorgkosten voor een oudere zonder dementie. De totale zorgkosten van een thuiswonenden met dementie bedragen gemiddeld 21.500 euro per persoon, tegen 67.500 voor mensen die in een instelling verblijven.

Vektis adviseert ZN onder meer om de financiering van casemanagement tussen zorgverzekeraars en zorgkantoren beter af te stemmen. Ook moeten er uitkomstindicatoren komen, die een betrouwbaar en compleet beeld geven van de ervaren kwaliteit van de zorg.

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Peter Koopman

7 april 2019

Is “dementie” overal “dementie”? Het gaat immers niet alleen om een diagnose containerbegrip! De zorgvraag kan een multimorbide basis hebben en ook nog verschillen qua sociale context ( alleenwonend, lage inkomsten enz.) Dus Vektis: wat schiet je op met deze cijfers? Geef wijkverpleegkundigen steun bij het werk langs inhoudelijke (onderzoeks-)weg. Voorafgaand aan “sommen maken” eerst werkelijkheid bezien.

Peter Bakens

7 april 2019

fatsoenlijke zorg aan mensen met dementie, of het nu intra of trans/extramuraal plaatsvindt, kost geld. Willen we bezuinigen op de kosten die hiermee gepaard gaan, dan zou het te overwegen zijn om de bodemloze investeringen in het fundamentele onderzoek naar de oorzaak van dementie, te stoppen / sterk te verminderen. Ideetje?

Anneke Wienema

10 april 2019

Dementie Netwerk Nederland (DNN) is positief over de aandacht die er met dit onderzoek is voor de effecten van het samenwerken in netwerken dementie. We herkennen de verschillen tussen de regio’s (38 in het onderzoek). De 58 netwerken die we kennen in Nederland, variëren niet alleen in grootte of aantal participanten, maar ook in de mate waarin het netwerk is geformaliseerd. Ook in (financiële) ondersteuning van de netwerken en in de (structurele) inzet van een ketenregisseur of coördinator zijn grote verschillen. Dat mensen met dementie meer gebruik maken van zorg dan mensen zonder dementie, verbaast ons niet, dementie is een progressieve en ongeneeslijke ziekte.
Het onderzoek maakt wat DNN betreft echter onvoldoende duidelijk wat de oorzaken zijn van de verschillen binnen de netwerken. DNN pleit daarom voor nader onderzoek naar de factoren die ten grondslag liggen aan de grote verschillen in zorggebruik en zorgkosten. Goede informatie over de cijfers in eigen regio kan de netwerken en de ketenregisseurs helpen keuzes te maken en prioriteiten te stellen.
Relevant is natuurlijk dat wederom duidelijk wordt dat casemanagement dementie bijdraagt aan langer thuis wonen. Dit bleek al eerder uit de COMPAS studie van Hein van Hout
(http://www.de-eerstelijns.nl/2017/04/fragmentatie-dreigt-dementiezorg/ ).
De laatste jaren is gericht gewerkt aan kwaliteit en eenduidigheid van casemanagement; verdere implementatie van de expertisegebieden zal dit nog verder kunnen bevorderen. Het is jammer dat de resultaten die samenhangen met de inzet van wijkverpleging, niet te onderscheiden zijn naar uren/kosten casemanagement of verpleegkundige zorg. Inzicht in de specifieke meerwaarde van casemanagement voor zorggebruik en zorgkosten zou kunnen helpen bij verdere kwaliteitsverbetering van het casemanagement dementie.
DNN stelt zich terughoudend op bij de conclusies over de ervaren kwaliteit van leven. Leven met dementie is bijna altijd zwaar en wordt in de loop van de ziekte niet makkelijker; niet voor de persoon met dementie en niet voor de mantelzorger. Het meten van de kwaliteit van leven bij gevorderde dementie is een lastige opgave omdat mensen steeds minder in staat zijn om hierover feedback te geven. Goede ondersteuning helpt de cliënten en hun familie, maar de (over)belasting blijft vaak bestaan door de grote impact van de ziekte.
Als landelijk netwerk zet DNN, samen met de netwerken dementie, graag haar expertise in om samen met VWS en de zorgverzekeraars verder te onderzoeken hoe de dementienetwerken versterkt kunnen worden ten behoeve van goede en doelmatige dementiezorg.

Top