ACTUEEL

'Zorgbestuurder speelt belangrijke rol bij terugdringen diabetes'

Het is belangrijk dat zorgbestuurders leefstijl-programma's bekendheid geven in de zorgorganisatie. Dit kan diabetes bij patiënten voorkomen.

Dit zegt Rens Vandeberg adjunct directeur van het Diabetes Fonds in een interview met Skipr. Onlangs werd bekend dat er jaarlijks twee miljard euro bespaard kan worden op diabeteszorg. Zo'n dertig hoogleraren en medici betogen in NRC Handelsblad dat de besparing voor een belangrijk deel gerealiseerd kan worden door de juiste leefstijlinterventies, waarmee een derde van de diabetespatiënten medicatievrij kan raken. "Veel artsen schrijven direct medicatie voor, terwijl een leefstijlprogramma adviseren stap één is", vertelt Vandeberg, "deze wordt regelmatig overgeslagen, met alle kosten van dien. Zorgbestuurders kunnen een aanjagende rol spelen, om de cultuurverandering in werking te stellen: van een gemedicaliseerde aanpak naar een leefstijlaanpak."

Informatiebijeenkomst organiseren

"Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de kleinschalige leefstijlinitiatieven succesvol blijken", vervolgt Vandeberg. "Maar veel artsen kennen deze initiatieven niet, laat staan dat ze hun patiënten adviseren om aan zo'n leefstijlinterventie deel te nemen. Aan zorgmanagers de taak om bekendheid te geven aan deze initiatieven. Bijvoorbeeld door een informatiebijeenkomst te organiseren. Of door posters in de wachtkamer op te hangen, zodat de patiënt zelf ook direct geïnformeerd is." Voorbeelden van succesvolle leefstijlprogramma's zijn de Nationale Diabetes Challenge, Keer Diabetes2 Om en het burgerinitiatief Je Leefstijl als Medicijn. "Natuurlijk is het ook belangrijk dat er vanuit de overheid de juiste geldprikkels gegeven worden", stelt Vandeberg, "maar door nu bekendheid aan de leefstijlinitiatieven te geven, kan al heel wat bereikt worden."

 

15 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

21 mei 2019

Uiteraard zouden huisartsen en specialisten op zijn minst kenbaar moeten maken aan de patiënt dat een gezonde leefstijl diabetes II wezenlijk kan verbeteren. En in een aantal gevallen zelfs kan genezen. Maar deze zin is ook zeer belangrijk: "Natuurlijk is het ook belangrijk dat er vanuit de overheid de juiste geldprikkels gegeven worden."

De Rijksoverheid zou een zorgpremiekorting voor mensen met een gezond voedings- en beweegpatroon moeten invoeren. Dat patroon moet af te lezen zijn aan bepaalde bloedbiomarkers. Een geheel vrijwillige regeling, maar de basispremies gaan omhoog. En door de korting ook te laten gelden voor werkgeverspremiebetalingen (uit te keren aan de werknemer) en de WLZ-premies (want veel verpleeghuiszorg kan er ook mee voorkomen worden), kan een flinke besparing ontstaan.

Het grote voordeel van zo'n regeling is niet alleen dat veel problemen ermee kunnen worden voorkomen, het zorgt ook voor beter gemotiveerde diabetes II-patiënten. En dat maakt het werken voor artsen en andere erbij betrokken zorgverleners makkelijker en prettiger.

Het Diabetes Fonds en andere belanghebbende partijen in de zorg zouden bij het ministerie van VWS moeten pleiten voor zo'n regeling.

Désirée Hairwassers

21 mei 2019

Ik ben oprecht verbijsterd. Er worden feiten gepresenteerd die geen feiten zijn. Hoogleraren tekenen en weten eigenlijk niet precies waarvoor. Hier wordt schandalig gelobbyd. Het zal vast om subsidiekraantjes gaan, want TNO zit er VET in.

Ik citeer alle commentaar van Professor of epidemiology Cecile Janssens:

* Een groep van hoogleraren zet haar handtekening onder een recente interventiestudie in the Lancet. Hier een paar details van de studie die niet over het hoofd gezien mogen worden.

* De onderzochte leefstijlinterventie was rigoreus: 3-5 maanden 'formula diet' (shakes?) met zo'n 850 kcal (normaal: ~1500kcal voor vrouwen, ~2000kcal voor mannen).

*Medicatie in de interventiegroep werd stopgezet(!) maar aangepast als de medicatie echt nodig was 'according to clinical guidelines'.
(suggereren ze hier dat de overige patienten medicijnen slikten die ze, aan het begin van de interventie, al niet nodig hadden?)
* Niet iedereen hield de interventie vol
* De interventiegroep viel 5kg meer af dan de controlegroep. Met inclusiecriteria voor baseline BMI van 27-45kg/m2 klinkt dat als niet veel. De daling in BMI was niet vermeld (/ kon ik niet vinden).

* Een aanzienlijk percentage in de interventiegroep was in remissie, al in het eerste jaar, maar hoe kan dat als de daling in gewicht relatief gering was?

* Wat is remissie? In deze studie: HbA<6.5 zonder medicatie

* Wie mochten meedoen aan de studie?
Patienten met een HbA>6.0, en als HbA<6.5 dan alleen wanneer ze medicatie gebruikten.

* De hamvraag: hoeveel deelnemers begonnen de interventie met een HbA 6.0-6.5 en waren *per definitie* direct in 'remissie' toen de medicatie werd stopgezet? Zien we hier een effect van de leefstijlinterventie of van het stopzetten van medicatie?

* Er zijn veel redenen om een gezonde leefstijl na te streven, maar dit onderzoek geeft geen bewijs dat een (rigoreus) leefstijlprogramma werkt. Eerst uitzoeken waar die remissie vandaan komt, dan pas citeren.

* Disclaimer: het NRC artikel gaf geen link naar het lancet artikel. Ik kon geen andere recente 2-jaar durende leefstijlinterventietrial voor diabetes vinden in de Lancet, en gezien de 30-40% medicatievrij in NRC (36% in Lancet abstract) dacht ik dat dit 'm moest zijn.

* De link naar de Lancet-studie: https://t.co/M7WpqzhGUM

* Update: het artikel verwijs naar 2 eerdere publicaties over de studie. Ook daarin geen vermelding dat voorafgaan aan de studie gecheckt was of pts juiste meds kregen. De trial lijkt vooral bewijs voor de enorme overbehandeling van diabetes, niet voor de leefstijl interventie.

Ghislaine van Tiel: Maanden op een vloeibaar dieet, moeten we met zn allen vooral geen lifestyle noemen.

Cecile Janssens: En dan na 2 jaar gemiddeld 5kg afvallen. Het woord succesvol past evenmin.

Plaatjes zijn te vinden in dit lijntje op Twitter: https://twitter.com/cecilejanssens/status/1129029862876995584

M.M. van 't Hart

21 mei 2019

@ Désirée Hairwassers

In het NRC artikel wordt inderdaad verwezen naar Lancet, maar hierboven wordt ook verwezen naar een onderzoek in BMJ, https://nutrition.bmj.com/content/early/2019/05/13/bmjnph-2018-000012. En ik heb wel vaker wetenschappelijke onderzoeken voorbij zien komen die concluderen dat diabetes type 2 verbeterd kan worden door een betere life style. Zouden dat allemaal slechte onderzoeken zijn? En hoe zit het met uw eigen verbintenis met de farmaceutische industrie? Moet die niet ook vermeld worden in uw disclaimer?

Liesbeth Oerlemans

21 mei 2019

@M.M. van 't Hart Het onderzoek waar u naar verwijst in BMJ rammelt aan alle kanten: https://www.liesbethoerlemans.nl/2019/05/gezonde-leefstijl-kan-medicatie-verminderen. Hetgeen ook geldt voor de onderbouwing van de inhoudelijke adviezen van Keer Diabetes 2 Om. Ik ben groot voorstander van een gezonde leefstijl in plaats van medicatie (als dat kan), maar ook van goed onderbouwde adviezen. PS ik kom op voor argeloze consumenten die denken dat artsen het wel zullen weten. Een aantal artsen tekende echter het stuk in het NRC zonder het onderzoek te kunnen beoordelen. Dat is in mijn visie zorgwekkend en ongepast.

Liesbeth Oerlemans

22 mei 2019

@FrankConijn, begrijp ik goed dat u vindt dat mensen een korting moeten krijgen als ze koolhydraatarm gaan eten terwijl hierdoor de zorgkosten op langere termijn stijgen? Er wordt immers afgeweken van de richtlijnen van de Gezondheidsraad die zodanig zijn geformuleerd dat ze het risico op de 10 meest voorkomende ziektes verlagen.

Verder denk ik dat ook weer voorbij gegaan wordt aan het feit dat mensen in een lage SES vaak veel meer aan hun hoofd hebben (o.a. geldzorgen) waardoor goed voor jezelf zorgen een extra uitdaging vormt. Het lijkt me niet wenselijk dat juist deze groep mensen dan relatief meer betaalt.

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

22 mei 2019

@Liesbeth Oerlemans — Het lijkt me dat ook de Gezondheidsraad bij een verhoogde versuikering van het hemoglobine, de HbA1c-waarde, een dieet zal adviseren dat weinig (enkelvoudige) koolhydraten bevat. Als u het tegendeel kunt aantonen verneem ik dat graag, want dan dient de Raad zijn adviezen aan te passen.

Verder is er inderdaad een verband tussen sociaaleconomische status (SeS) en gezondheidsstatus, maar ik heb de oorzakelijkheid van dat verband nooit aangetoond gezien. En dat zal ook niet makkelijk zijn, want niet te veel eten is goedkoper dan wel te veel, en weinig tussendoortjes goedkoper dan veel. Verder zijn groenten in Nederland alleszins betaalbaar.

En ik denk dat als je mensen met een slecht voedingspatroon en een laag inkomen meer geld geeft, dat patroon weinig gaat verbeteren.

M.M. van 't Hart

22 mei 2019

@ Liesbeth Oerlemans

Ik moet u deels gelijk geven. De regels der evidence based medicine, en zeker de Cochrane regels, schrijven voor dat interventieonderzoeken een gerandomiseerde controlegroep bevatten. Daar is (ook) in het BMJ artikel geen sprake van. En dat is slordig. Vraag is echter wel: hoe zit het met de totale 'body of evidence'? Zoals ik al zei, heb ik wel vaker wetenschappelijke onderzoeken voorbij zien op dit vlak. Ook fysiologische en epidemiologische. Als al die onderzoeken in dezelfde richting wijzen, denk ik dat we toch gerust kunnen stellen dat diabetes type 2 wezenlijk verbeterd kan worden door een betere life style. Overigens zag ik dat u zelf een cursus op dit vlak aanbiedt voor 300 euro op https://www.liesbethoerlemans.nl/product/e-cursus-ik-weet-wat-ik-eet-voor-gewichtsconsulenten/. Als u zo gebrand bent op deugdelijke wetenschappelijke onderbouwing voordat men tot implementatie overgaat, moet die dan ook niet geleverd worden voordat men tot aankoop overgaat?

Liesbeth Oerlemans

22 mei 2019

@Frank Conijn, in het geval DM2 zijn de belangrijkste factoren overgewicht en te weinig bewegen. Of je afvalt is afhankelijk van de energiebalans: als je minder kcal eet dan verbruikt op langere termijn val je af. Iedereen lijkt te denken dat we heel veel koolhydraten eten maar gemiddeld is dat 45 energieprocent (het advies van de Gezondheidsraad is tussen 40 en 70 energieprocent). Uiteraard hebben daarbij volkoren producten de voorkeur en niet koek en snoep. Ik ken geen gezondheidsprofessional die dat anders communiceert.

Hanno Pijl heeft en systematic review geschreven waarin een voedingspatroon met weinig koolhydraten en weinig vet bij mensen met diabetes werd vergeleken. Het verschil qua gezondheidsuitkomsten is gering en verdwijnt na twee jaar. Bovendien was de bewijskracht kwalitatief laag tot matig. (Bron: Effects of low-carbohydrate- compared with low-fat-diet interventions on metabolic control in people with type 2 diabetes: a systematic review including GRADE assessments).

U lijkt de doelgroep niet echt te kennen. Zelf heb ik twee een project uitgevoerd voor de gemeente Haarlem 'gezond eten met een laag budget'. Ook met een lager budget kun je gezonde keuze maken als je daarvoor tenminste ruimte hebt in je hoofd/leven. Als je dagelijks echter enorm veel stress hebt over geld is het extra lastig goed voor jezelf te zorgen. Ik vind heel raar dat je dan ook nog eens gestraft zou worden omdat je niet in aanmerking komt voor deze korting. Wat meer empathie maakt de wereld mooier. Dat niet alleen, maar als je als land je om deze groep bekommert levert dat gelukkigere en vermoedelijk gezondere mensen op. Dat zorgt dat de kosten voor gezondheidszog minder hard zullen stijgen. Bijvoorbeeld dit stuk laat zien hoe dat kan werken als je weinig geld hebt te besteden: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/14/als-het-geldgebrek-je-niet-nekt-dan-wel-de-stress-a1606609

Liesbeth Oerlemans

22 mei 2019

@M.M. van 't Hart , uiteraard kan leefstijl invloed hebben op je gezondheid en ook DM2. Daar zijn we het met elkaar over eens. Daarom worden er ook 3 Gecombineerde Leefstijl Inventies sinds januari 2019 vergoed in de basiszorg: Cool, Slimmer en Beweegkuur (zie https://www.loketgezondleven.nl/leefstijlinterventies/wat-werkt-dossiers/wat-werkt-dossier-gecombineerde-leefstijlinterventie). Daarbij staat geen Keer Diabetes 2 Om omdat deze interventie door het RIVM niet als effectief wordt beoordeeld.

Ik bied nascholing aan voor gewichtsconsulenten. Uiteraard volg ik daarbij de richtlijnen van de Gezondheidsraad. gewichtsconsulenten behandelen geen ziektes. Ik heb daarom ook geen idee waarom dit noemt in uw reactie. Het heeft in mijn visie weinig te maken met deze post.

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

23 mei 2019

@Liesbeth Oerlemans — Om de volgende redenen vind ik uw argumenten invalide/onvoldoende wegend:

1. Het verband tussen SeS en gezondheidsstatus (Gs) is minder sterk dan tussen voedings- en beweegpatroon en Gs. Ik vind het eerste verband zelfs tamelijk zwak. Kijk naar de obesitaspercentages in het NRC-artikel, in de rijke en arme straten: 9% vs. gem. 18%.
2. Een belangrijk deel van de slechtere Gs bij lage inkomens komt door roken, wat zij beduidend meer doen dan hogere inkomens. En wat ook nog een uitermate dure 'hobby' is.
3. Er zit een element van discipline in zowel inkomensstatus als Gs.
4. Lage inkomens hebben allerlei regelingen waarmee ze hun consumeerbare inkomen (= na aftrek vaste lasten) kunnen verhogen. Zo moeten woningcorporaties 80% van hun sociale huurwoningen verhuren aan lage inkomens. Verder zijn er nog tal van toeslagen en gemeentelijke regelingen.
5. Empathie met de lage consumeerbare inkomens is niets mis mee, maar dat moet je materialiseren door andere inkomensmaatregelen (en door meer woningen te bouwen, waardoor de inmiddels idioot hoge huur- en koopprijzen in de vrije sector gaan dalen). De stijging van de zorgkosten gaat zó hard c.q. is zo chronisch dat een regeling zoals ik die voorstel niet mag worden afgewezen omdat er onvoldoende van dergelijke inkomensmaatregelen zouden zijn.
6. Hoge inkomens hebben ook stress.
7. Van stress valt men over het algemeen af, komt men niet aan.

Liesbeth Oerlemans

23 mei 2019

@Frank Conijn, we zijn het met elkaar eens dat de zorgkosten te hard stijgen. Juist daarom moeten adviezen onderbouwd zijn en geen hobby's van marketeers!

Mijn vakgebied is voeding. Ik weet daarnaast de hoofdlijnen van gedragsverandering maar niet de details. Er zijn vast betere bronnen dan een NRC-artikel maar dat kost me te veel tijd om de beste bronnen te gaan zoeken (dat is niet mijn expertise).

Leefstijl gaat om een combinatie van heel veel factoren. Voeding, beweging, slaap en ontspanning zijn belangrijke factoren (maar er zijn veel meer factoren). Waar baseert u op dat het verband tussen SES en Gs zwak is. Het dubbele (18 ipv 9%) zou ik zelf een sterk verband noemen.

Niet roken is voor iedereen de beste keuze maar het is erg lastig om van een verslaving af te komen en een beetje heel kort door de bocht om dat als een gekozen hobby te zien. Gedragsverandering op de langere termijn werkt alleen als je intrinsiek je leefstijl verandert. Discipline is uiteindelijk eindig.

Uiteraard heeft iedereen stress maar dagelijkse stress omdat je niet weet of je je basiskosten kunt betalen is iets anders als stress omdat je aandelen misschien wat minder waard worden. Geen idee waarom u denkt dat je afvalt van stress. Door chronische stress kan je cortisol verhoogd zijn waardoor het lastiger is om af te vallen.

Wat de link is tussen discipline en inkomensstatus is mij onduidelijk. Ik neem aan dat u ook bekend is dat er veel te weinig huizen voor sociale huur en de huizenprijzen iha veel harder stijgen dan de inkomsten.

Zullen we terug gaan naar de post? Wat mij betreft is dat: 'waarom deelt Skipr interventies die zijn onderbouwd terwijl er 3 GLI's (Gecombineerde Leefstijl Interventies) zijn waar dit wel voor geldt?'

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

23 mei 2019

@Liesbeth Oerlemans — Ik citeer enkele zinsneden van u en geef daar mij reactie op:

"Er zijn vast betere bronnen dan een NRC-artikel maar dat kost me te veel tijd om de beste bronnen te gaan zoeken (dat is niet mijn expertise)."
FC: Terwijl u de ondertekenaars van het andere NRC-artikel verwijt dat men onzorgvuldig omgaat met de bronnen?

"Waar baseert u op dat het verband tussen SES en Gs zwak is. Het dubbele (18 ipv 9%) zou ik zelf een sterk verband noemen."
FC: Zo mag u niet rekenen. De correlatiecoëfficient is 0,09. Dat is een (zeer) zwak verband. Pas vanaf 0,7 is er sprake van een sterk verband. Zie uw statistiekboek.

"Uiteraard heeft iedereen stress maar dagelijkse stress omdat je niet weet of je je basiskosten kunt betalen is iets anders als stress omdat je aandelen misschien wat minder waard worden."
FC: Stress = stress. Het lichaam reageert op dezelfde stressniveau's met dezelfde reacties, maakt geen onderscheid tussen de oorzaken van de stress. En de hoge inkomens hebben net zo goed problemen met hun kinderen en partners, wat ook basale levensomstandigheden zijn die stress opleveren.

"Wat de link is tussen discipline en inkomensstatus is mij onduidelijk."
FC: Eh, iets van tijd, geld en energie steken in een opleiding? En je zodanig gedragen dat je geen strafblad krijgt zodat je makkelijker aan baan komt? En jezelf een attitude aanmeten die maakt dat je op een sollicitatiegesprek een goede indruk achterlaat?

"Ik neem aan dat u ook bekend is dat er veel te weinig huizen voor sociale huur en de huizenprijzen iha veel harder stijgen dan de inkomsten."
FC: Dat klopt, maar dat raakt de middeninkomens veel harder dan de lage. De middeninkomens maken zelden kans op een socialehuurwoning. Noch maken ze kans op zorg- en andere toeslagen of kunnen ze gebruik maken van gemeentelijke regelingen voor de lage inkomens.

"Zullen we terug gaan naar de post?"
FC: Ik stelde dat er een regeling zou moeten komen die mensen met een gezond voedings- en beweegpatroon beloont met lagere zorgpremies. Dat was een — sterk gerelateerde, al zeg ik het zelf — side-step van mij, maar u reageerde erop. U mag best terug naar de onderwerpen die u beschrijft, maar dat mag u verder bediscussiëren met MM 't Hart. Ik laat v.w.b. deze discussie hierbij, als u het niet erg vindt. Alle argumenten zijn volgens mij uitgewisseld.

M.M. van 't Hart

24 mei 2019

@ Liesbeth Oerlemans

Door drukte ben ik niet eerder toegekomen aan deze reactie. Begrijp ik uit uw latere reacties dat u wel voorstander bent van Cool, Slimmer en Beweegkuur als interventies? Dat het u er slechts om gaat dat Keer Diabetes 2 Om niet goed onderbouwd zou zijn? Of vindt u dat alle interventies niet goed onderbouwd zijn? Dat is me niet duidelijk.

Liesbeth Oerlemans

25 mei 2019

@M M van 't Hart
Keer Diabetes 2 Om is niet deugdelijk onderbouwd. Dat onderzoek heb ik nauw gevolgd de afgelopen jaren. Nooit kreeg ik antwoorden op mijn vragen. Tot mijn verbijstering las ik in het recente onderzoek in BMJ staan ' It is important to note that the diet was neither a calorie-restricted nor a high-fat diet. ' (onder kopje lifestyle intervention programme). Het is gebruikelijk te beschrijven wat wel wordt geadviseerd. In de periode 2015-2016 werd nadrukkelijk koolhydraatarm geadviseerd (koolhydraatarm betekent vetrijk). Er zijn 9 mensen die iets publiceren waarvan ze zelf ook weten dat niet correct is. Bewuste leugens roepen de vraag op wat de achterliggende belangen zijn. Ik snap niet dat je als wetenschapper hieraan meewerkt. Dit brengt de wetenschap in diskrediet. Daarom reageer ik zo fel.

Ik ga er vanuit dat de interventies die door het RIVM zijn goedgekeurd goed zijn onderbouwd maar ik heb de onderbouwing zelf niet gelezen.

Voor de duidelijkheid: ik ben een groot voorstander van leefstijlinterventies in plaats van medicatie als dat kan. Maar gedrag veranderen is voor mensen niet eenvoudig.

M.M. van 't Hart

25 mei 2019

@ Liesbeth Oerlemans

Dan heb ik u verkeerd begrepen. Ik dacht dat u met de huidige stand van zaken qua wetenschap helemaal geen voorstander was van leefstijlverbetering als deelremedie tegen diabetes 2. En mogelijk heeft u een punt t.a.v. Keer Diabetes 2 Om. Daar kan ik niet over oordelen want daar heb ik te weinig kennis van de diverse interventiemethoden voor. Ik wens u succes met uw verdere (re)acties.

Top