ACTUEEL

Winstuitkering hoeft kwaliteit niet te schaden

Winstuitkering aan derden en maatschappelijke dienstverlening sluiten elkaar niet uit. Onder duidelijke voorwaarden kunnen zowel investeerders als maatschappelijke stakeholders tevreden worden gesteld. Dit concludeert SEO Economisch Onderzoek in een onderzoek in opdracht van de NVZ vereniging van ziekenhuizen.

Onvermijdelijk

In “Winst in de eigendomsstructuur: Eigendom, winstbestemming en zeggenschap binnen ziekenhuizen” komen de onderzoekers tot de conclusie dat winstuitkering aan derden in de huidige financiële context onvermijdelijk is. Het overheidsbeleid is er de laatste jaren op gericht om ziekenhuizen zelf hun risico’s te laten dragen. Daarmee worden de risico’s in feite afgewenteld op de huidige financiers van ziekenhuizen, de banken. Volgens de onderzoekers zijn er grenzen aan de mate waarin banken hiertoe bereid zijn. Om de magere financiële buffers aan te vullen en noodzakelijke investeringen te doen, zijn ziekenhuizen daarom steeds meer aangewezen op externe financiers. Die zullen echter geen vermogen verschaffen zolang ze geen rendement over hun investering krijgen en bovendien geen invloed kunnen uitoefenen op de investeringscondities.

Maatschappelijke functie

De onderzoekers onderstrepen dat ziekenhuizen ontegenzeggelijk een maatschappelijke functie hebben. De angst bestaat dat meer marktwerking deze functie in gevaar brengt. De risico’s liggen er voornamelijk in dat de kwaliteit van zorg niet altijd goed is in te schatten door de consument en dat consument zich weinig gelegen laat aan de kosten van zorg omdat zij hiervoor betalen via hun verzekering. Naar winst strevende eigenaren zouden hier misbruik van kunnen maken.

Lange termijn

Op deze gebieden is en wordt echter veel vooruitgang geboekt, stellen de onderzoekers. Een verbod op winstuitkering is derhalve niet nodig. De resterende risico’s zijn volgens de onderzoekers eenvoudig via regulering te ondervangen. Zo kan geëist worden dat investeerders gedurende tenminste een minimumperiode investeren en in de eerste jaren geen winst krijgen uitgekeerd. Op deze manier worden investeerders aangetrokken die gericht zijn op de lange termijn continuïteit van ziekenhuizen.

‘Uit de ijskast’

De onderzoekers concluderen daarmee dat ziekenhuizen winst kunnen uitkeren aan externe investeerders zonder dat de kwaliteit van de zorg in het geding komt. Het onderzoek staat daarmee haaks op de brief die demissionair minister Klink van VWS in de zomer van 2009 aan de Tweede Kamer stuurde. Hierin is de minister kritisch over het toestaan van winstuitkering en een mogelijke rol voor investeerders. De onderzoekers vinden dat het experiment met winstuitkering dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) eerder bepleitte, weer ‘uit de ijskast moet worden gehaald’.

‘Angstsentimenten’

In de Volkskrant zegt onderzoeker Marco Kerste (33) dat het debat over winstuitkering wordt gedomineerd door  ‘angstsentimenten’, die mede door de kredietcrisis worden gevoed. Als voorbeeld van hoe het in de praktijk wel kan, noemt Kerste de failliete IJsselmeer ziekenhuizen die aan de hand van  zorgondernemer Loek Winter als MC Groep een succesvolle doorstart hebben gemaakt. Deze casus leert bovendien dat de inbreng van investeerders vaste patronen op het gebied van governance en aansturing kan doorbreken.  “Medisch specialisten oefenen veel macht uit in ziekenhuizen, waardoor ze soms moeilijk zijn te besturen”, aldus Kerste. “Een externe investeerder zal eerder harde eisen stellen aan het functioneren van specialisten en ze zo nodig de laan uitsturen. Dat is in Lelystad ook gebeurd.”

2 Reacties

om een reactie achter te laten

van Wijlick

14 april 2010

Winstuitkeringen hoeven de kwaliteit van zorg niet te schaden, nee. Maar om kritische geluiden over winstuitkeringen in de zorg af te doen als angstsentimenten gaat veel te ver. Daarvoor leveren onderzoeken teveel concrete aanleiding om kritisch te zijn, zoals ik onlangs in een column op de KNMG-site bepleitte (zie www.knmg.nl/column/tel-uit-je-winst). Zo blijkt uit Amerikaanse en Canadese systematische reviews en meta-analyses dat winstgedreven instellingen een significant lagere kwaliteit van zorg realiseren en hogere sterftecijfers hebben. Ook wordt aannemelijk gemaakt dat het streven naar winst tot hogere kosten leidt (zo’n 6 procent), mede omdat er bonussen worden uitgekeerd en investeerders revenuen willen genereren. Het uit de ijskast halen van hetexperiment met winstuitkering dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) eerder bepleitte, gaat in mijn ogen dan ook veel te ver.



Eric van Wijlick, beleidsadviseur artsenfederatie KNMG

Anonym

14 april 2010

Geachte heer Kerste,



De literatuur spreekt u inderdaad tegen.

Bovendien is een privaat ziekenhuis pas succesvol als er sprake is van structureel "good governance in een harmonisch model met state off the art geneeskunde" . Een dergelijk model is er nog niet in Nederland. Het Slotervaart ziekenhuis is wel goed op weg.

En last but not least, het is natuurlijk "kicken" voor een bepaalde populatie als er weer een medisch specialist zogenaamd de laan wordt uitgestuurd en iedereen neemt dan maar aan dat die specialist een "beunhaas" is. Zeker als er stoer geroepen wordt "die heb ik buiten gezet".

Ook daar leert de literatuur dat dit niet klopt. Zoek u gerust maar een paar van die mensen op en bekijk hun "track record" vaak zult u dan concluderen dat een combinatie van factoren maakt dat ze vertrekken , dat ze heus niet zijn "weggestuurd" en dat elders blijkt dat het uitstekende specialisten zijn.

Top