Artikel

Icare: ondernemersdrift wordt duur betaald

In het voorjaar van 2010 moeten voormalig bestuuder Bart V. Van thuiszorgorganisatie Icare en enkele andere verdachten zich voor de rechter verantwoorden. Ze hebben mogelijk voor tien miljoen euro aan AWBZ- en Wmo-gelden in eigen zak gestoken.

Door Peter van Steen. Uit: Skipr Magazine 01, januari 2010

Voor sommige ondernemers in de thuiszorg biedt de introductie van marktwerking in de gezondheidszorg, eind jaren negentig, een gouden kans om creatief te ondernemen. Ze stapelen fusie op fusie. Rond menige stichting schieten BV’s als paddenstoelen uit de grond. Geld en vastgoed gaan op ondoorzichtige wijze tussen de verschillende bedrijfsonderdelen heen en weer.
De mistige manier van opereren roept vragen op. Naar aanleiding van uitzendingen van het televisieprogramma Zembla doen de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) en de Economische Controle Dienst (ECD) al in 1998 onderzoek naar mogelijke frauduleuze praktijken bij diverse thuiszorgorganisaties. Hieronder is ook de Panthéon Zorggroep. Het onderzoek levert niets op, maar de onderzoekers signaleren wel in hun onderzoeksverslag dat ze met een ruimere onderzoeksopdracht ongetwijfeld resultaten hadden kunnen boeken.
Kort nadien wordt de Panthéon Zorggroep omgedoopt tot Icare. Onder leiding van oud-Panthéon-topman Bart V. groeit Icare met een jaaromzet van 180 miljoen euro en achtduizend medewerkers tot de grootste thuiszorgaanbieder van Nederland. In Zorgvisie blikt V.  in 2003 op veelzeggende wijze terug op deze periode. “Wij hebben destijds alle grenzen verkend van de mogelijkheden in het private en publieke opereren. Daar hebben we fouten in gemaakt, geen misverstand. We lieten private en publieke geldstromen door elkaar lopen. Niet om er zelf beter van te worden. Het was naïviteit, onhandigheid en ondernemingsdrift. We waren eigenwijze flikkers hoor, en arrogantie was ons ook niet vreemd en spelen met macht deden we toen ook al, maar niet altijd op de goede manier.”  

Extra bonus

‘Niet om er zelf beter van te worden’. Het Openbaar Ministerie betwijfelt deze lezing en beschuldigt V. en enkele naaste medewerkers in maart 2008 van oplichting en fraude. Illustratief in dit verband is de wandel van Jan B. B. is de manager van het hulpmiddelenbedrijf van Icare. Nadat hij bij Icare is vertrokken, neemt hij in 2002 het bedrijf waaraan hij leiding heeft gegeven, voor 590.000 euro over van Icare. “Ver onder de prijs”, aldus het OM in de Volkskrant.
B. doopt het bedrijf om tot UNU. Hij verkoopt rolstoelen, rollators, scootmobielen en andere medische hulpmiddelen en leent deze uit. Hij wordt daarvoor door de zorgverzekeraar en gemeenten betaald. Van de opbrengst moet onder meer 240.000 euro huur per jaar voor het bedrijfspand in Dronten worden betaald. Dit pand is eveneens eigendom van Jan B. Ook de opheffing van het winstverbod in de thuiszorg in 2006 legt hem geen windeieren. Uit de jaarrekeningen over 2005, 2006 en 2007 blijkt dat hij zo’n zes miljoen euro aan winstuitkeringen heeft opgestreken. Met dank aan de AWBZ-premiebetalers en de gemeentelijke belastingbetalers. Bovendien is er nog eens een kleine 600.000 euro opzijgezet voor een extra bonus aan de directeur van UNU, namelijk B’s echtgenote. Alleen al daarmee is de investering die in 2002 nodig was, in één keer terugverdiend. Volgens de Volkskrant sluist B. het grootste deel van de miljoenenwinst in 2007 door naar het belastingparadijs Singapore. Zelf verhuist hij naar Spanje.

Een gulden

Nog zo’n Icare-manager is Addy S. Na haar afscheid van het bedrijf koopt zij de Icare-dochter Thuiszorg Perfect in Steenwijk voor één gulden. Bestuursvoorzitter Bart V. legt de raad van commissarissen uit dat dit een redelijk bedrag is, omdat het bedrijf verliesgevend zou zijn, aldus de Volkskrant. Volgens Zorgvisie zouden er bovendien fiscale claims op rusten. De commissarissen geloven hem op zijn woord. Drie jaar later, in 2003, betaalt uitzendbureau Randstad Addy S. en een kleine aandeelhouder (een Brabantse thuiszorgondernemer die haar bij de verkoop heeft geholpen) ruim acht miljoen euro voor hetzelfde bedrijf, dat daarna tot Randstad Zorg Beheer BV wordt omgedoopt. Addy S. en de Brabantse ondernemer zijn op papier de enige aandeelhouders, maar in werkelijkheid bezit V. volgens het OM driekwart van de aandelen. Bij de verkoop van Thuiszorg Perfect kan hij dan ook zes miljoen euro incasseren.

Weggestroomd

In 2005 vertrekt Bart V. bij Icare. Hij neemt een  gouden handdruk mee van 969.000 euro. Na zijn vertrek komt Icare in handen van de zorggigant Evean.
Wellicht heeft Bart V. de bui zien hangen; in het jaar na zijn vertrek doet zorgverzekeraar Achmea een onderzoek naar de bedrijfsvoering van Icare.
In het onderzoeksverslag beschrijft Achmea hoe de ingewikkelde constructie van BV’s en stichtingen de kosten voor de AWBZ opdrijft. Jacques Aartman, adjunct-directeur van de divisie Zorg van Achmea en verantwoordelijk voor het risk management van een aantal zorgverzekeraars van Achmea, was nauw betrokken bij het onderzoek in 2006. “Wij zagen vaak heel complexe juridische constructies binnen de organisaties die wij contracteerden voor de levering van zorg”, aldus Aartman, door Skipr om een terugblik gevraagd. “Wij hadden daar geen vat op, maar konden  zien dat er geld van AWBZ-gelieerde instellingen naar particuliere instellingen stroomde. We hebben destijds berekend dat er 66 à 100 miljoen euro niet via de reguliere instellingen aan zorg werd besteed. Je moet je dan natuurlijk afvragen waar dat geld terechtkomt. Soms zagen we dat betrokkenen vanuit een AWBZ-erkende instelling belangen hadden in een privaat gefinancierde onderneming en dat er dus duidelijk sprake was van belangenverstrengeling.”
Het onderzoek van Achmea toont daarnaast aan dat de marktmacht destijds niet bij de zorgkantoren lag, maar bij de zorginstellingen zelf. Aartman: “De tarieven voor huishoudelijke hulp en verpleegkundige zorg waren bijna altijd de maximale. Dat was mogelijk doordat de partijen waarmee wij te maken hadden, in een regio soms wel tachtig tot negentig procent marktaandeel hadden. Daarmee is de NMa toen aan de slag gegaan en zijn er maatregelen genomen die de marktmacht van sommige thuiszorgorganisaties hebben beperkt. Ook zijn er flinke boetes uitgedeeld.”

Witwassen

Het rapport van Achmea wordt in 2006 aan de Nederlandse Zorgautoriteit aangeboden, maar die beperkt zich tot de waarschuwing dat er gevaar van belangenverstrengeling dreigt. Wel geeft de NZa het rapport door aan de FIOD, die er voortvarend mee aan de slag gaat. In maart 2008 doet de FIOD in opdracht van het Openbaar Ministerie op dertien plaatsen invallen, onder meer in Meppel (het hoofdkantoor van Icare), Steenwijk (Thuiszorg Perfect en het woonhuis van Addy S.) en Dronten (UNU). Bart V.,  Jan B. en Addy S. worden opgepakt en voor twee weken vastgezet. Het OM legt voor 1,3 miljoen euro beslag op de pas opgeleverde villa van Bart V. in Zuidhorn.
 Enkele weken later laat het plaatsvervangend hoofd van het functioneel parket Marianne Bloos in het televisieprogramma NOVA weten dat Bart V. zijn bedrijf voor naar schatting vijf tot tien miljoen euro heeft opgelicht, onder andere door de winst uit de verkoop van panden van Icare in eigen zak te steken. Hem hangt een miljoenenclaim boven het hoofd wegens oplichting, witwassen (door het innen van een Zwitserse bankcheque ter waarde van 150.000 euro) en belastingfraude.
Van belang is te vermelden dat de vermoedens van fraude geen betrekking hebben op het huidige Icare van Evean. Wel heeft Evean zich gevoegd in de strafzaak tegen Bart V. om een forse schadevergoeding te kunnen eisen. Het strafproces wordt in het voorjaar van 2010 gehouden.

Kader: kerstboomconstructies

Jan Kramer, bestuurder bij ABVAKABO FNV, gruwelt van commerciële thuiszorg-bv’s.  “Die bv’s zijn niet jaardocumentplichtig”, zo licht hij toe. “Zij verantwoorden alleen de financiële gegevens op basis van een beperkte jaarrekening bij de Kamer van Koophandel. Daardoor is het volstrekt ondoorzichtig hoe het bijvoorbeeld zit met de dividenduitkeringen binnen die bv’s. Wat was het salaris van de directeuren? Waar blijft het geld? Wij hebben als ABVAKABO FNV in de zomer van 2008 een petitie aan minister Klink aangeboden, waarin we aangaven dat de AWBZ-financiering van oncontroleerbare bv’s zou moeten worden stopgezet. Hij zou daar onderzoek naar doen, maar er is tot nu toe niets gebeurd. De politieke bereidheid is niet aanwezig om daar iets aan te doen. Daardoor verdwijnt er naar mijn mening AWBZ-geld en ook Wmo-geld via dergelijke bv-constructies in een bodemloze put. Het is gemeenschapsgeld en daarom zou alles controleerbaar moeten zijn. We hebben de middelen ervoor, bijvoorbeeld de Regeling jaarverslaggeving zorginstellingen. Het is een fluitje van een cent om te bepalen dat ook de commerciële bureaus aan die regeling moeten voldoen.”
Verantwoording op zich is niet voldoende.  “Uit de verantwoording moet vervolgens blijken dat het beschikbare geld aan zorg is besteed en bij voorkeur niet aan topsalarissen van bestuurders en directeuren”, aldus Kramer. “De Nederlandse Vereniging van Zorgdirecteuren heeft een adviesregeling voor de zorginstellingen opgesteld, maar de helft van de instellingen houdt zich daar niet aan. Veel salarissen liggen ver boven de Balkenendenorm. Een dividenduitkering die niet aan de instelling zelf ten goede komt, vind ik helemaal uit den boze. Dat zou überhaupt niet mogelijk moeten zijn. Ook zie je steeds vaker dat een directeur niet in dienst is van de thuiszorg-bv zelf, maar van een eigen bv, van waaruit hij zich via een ‘management buy in’-constructie door de thuiszorg-bv laat inhuren. Op dezelfde manier worden kantoorpanden door de thuiszorg-bv gehuurd van de bv van de directeur. Met ook nog pensioenbeheer-bv's erbij krijg je hele kerstboomconstructies waarin geld op een oncontroleerbare manier wordt weggesluisd. Zou dat geld aan de uitvoering van de zorg ten goede komen, dan zouden we in dit land een veel gezondere situatie hebben.”

0 Reacties

om een reactie achter te laten
Top