Artikel

Emile Lohman: \'Samen trek je door de woestijn\'

Verandermanager Emile Lohman, bestuursvoorzitter van het UMC St Radboud, wordt soms vergeleken met Johan Cruijff. Zelf laat hij zich inspireren door de profeet Mozes: ‘Je moet leren met andere ogen te kijken. En een besluit durven nemen.’

Door: Willem Wansink. Uit: Skipr Magazine 06, juni 2009.

 

Emile Lohman (61) ontwijkt niet graag vragen. Slechts op de vraag wat hem drijft, valt er een stilte. Met zachte stem wijst de gelouterde bestuursvoorzitter van het UMC St Radboud Nijmegen op een diep ingrijpende, persoonlijke ervaring: “Dat ik er nog ben, is een godswonder.”
Op zijn achttiende had hij een ernstig motorongeluk. Zijn ouders dachten dat hij op een brommer reed, maar het was een echte motor en hij had een rijbewijs. Zijn helm was gespleten: “Ik was dwars op een Volkswagenbusje ingereden. Frontale botsing in Roelofarendsveen, op een bruggetje, vlakbij de huisarts. Ik maakte een salto op de dakrand, sloeg over het busje heen en kwam achter de wagen op mijn hoofd terecht.”
Niet zijn schuld, maar hij had zwaar nek-, rug- en beenletsel. Zijn gezicht lag open, de rechter neusvleugel was losgescheurd, zijn knieën waren kapot: “Allemaal hersteld.” Wie goed kijkt, ziet een lichte verkleuring bij zijn neus.
Het lichamelijke leed is de helft van het verhaal. Toen hij herstellende was, zochten zijn boezemvrienden Leo Beuk en Do van Niekerk hem op; samen op één brommer. Alle drie zaten ze op het Leidse Bonaventuracollege. Onderweg naar huis, op de Singel, slipten de vrienden. Ze kwamen onder een vrachtwagen en waren op slag dood: “Dit was een cruciaal moment in mijn leven. Ik heb er lang over gedaan om te verwerken dat ik er wel mocht zijn en Leo en Do niet. Dat besef heeft me achteraf een enorme impuls gegeven om mijn leven zinvol door te brengen.”

Tomeloos

In sommige opzichten is Emile Lohman nog altijd ‘tomeloos’, zoals hij het zelf zegt. Hij maakt een energieke en montere indruk. Hij heeft zijn passie, zijn idealen, een missie en een drive: er moet een andere, zakelijker dynamiek in de ziekenhuiswereld ontstaan: “Dat is in de eerste plaats een attitudekwestie. Mensen moeten het fantastisch vinden om hier te werken. Er is een bepaalde manier van omgaan met elkaar en met de patiënt nodig. Wie het vervelend vindt om bij ons te werken, zit zichzelf in de weg en kan beter vertrekken.”
Hij kent de smaak van het succes. Niet voor niets wordt Lohman een inspirerende turnaround-manager genoemd. En werd hij onlangs gekozen tot ‘Zorgmanager van het Jaar’. “Het is mijn vak mensen te laten veranderen in hun werksituatie. Pedagogie voor volwassenen: ik heb geleerd veranderingsprocessen te leiden en te begeleiden.” Elke grote verandering voltrekt zich volgens fases en vaste patronen: “Een leider moet de structuur herkennen en op de juiste knoppen drukken.”
Vanuit dit perspectief zette hij het Hilversumse omroepproductiebedrijf NOB op de rails. Hij werkte mee aan een aantal reorganisaties bij het KBB-concern waartoe De Bijenkorf en de HEMA horen. Onder zijn aanvoering werd het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam (OLVG) meerdere keren de nummer één in het jaarlijkse Elsevier-onderzoek naar de beste ziekenhuizen. Sinds bijna drie jaar leidt hij het Radboud en ook hier neemt het zelfvertrouwen toe.
Er wordt beweerd dat hij een ‘mensenmanager’ is. Wat de essentie van zijn aanpak is? “Het is een vorm van kijken.” Uiteraard gaat het om intuïtie, om ervaring en senioriteit. “Je moet zien wat iemands talent is. Dat maakt mensen sterker. Als je in 32 jaar met grote regelmaat hoort dat mensen het prettig vinden om met jou te werken, krijg je daar zelf ook kracht van. Dan word je de leider van de Gideonsbende. Dat is prachtig.”

Diepzinnige opmerkingen

Hij observeert als een voetbaltrainer en wordt vergeleken met Johan Cruijff. Lohman is de Cruijff van de gezondheidszorg, hij maakt het verschil, zoals Cruijff dat bij Ajax kon. IJdel als hij is, streelt deze vergelijking hem. “Cruijff was een begenadigde voetballer. Hij heeft in zijn actieve tijd wondere dingen gedaan. Bovendien maakt hij heel diepzinnige opmerkingen. Cruijff ziet dingen die anderen niet zien.”
De oud-voetballer wordt vaak verguisd om zijn woordgebruik, maar Lohman citeert prompt een typisch Cruijffiaanse uitspraak: ‘Je ziet het pas als je het door hebt’. ‘Daar moet je een half uur over nadenken. Cruijff zei ook: ‘Je moet de wedstrijd kunnen lezen’, ook al zo’n fraaie zin.”
Hij mediteert graag. In de stille momenten is hij intensief bezig met de dingen van het leven. Hij doelt op de essentie van het bestaan. In algemene termen, zegt hij, heeft hij ‘iets’ met wat in het christelijke geloof ‘de Heilige Geest’ wordt genoemd.
Voor hem is Pinksteren het mooiste moment van het kerkelijke jaar; het feest van de bezinning en de Heilige Geest. Wat dat precies is, de Heilige Geest? Lohman: “De vertaling van het goddelijke op aarde. Dat je begrijpt en doorziet wat er speelt. Dat je met andere ogen kunt kijken. Als je vanuit die gedachte leeft, kijk je anders naar mensen en organisaties.”

Wortels

Het heeft met zijn wortels te maken dat hij enigszins esoterisch denkt. Emile Lohman stamt uit een diep gelovig rooms-katholiek milieu. Zijn moeder kwam uit een welvarende Utrechtse familie. Zij leek sprekend op prinses Juliana, ze was een dag eerder geboren, op 29 april. Zij bad Jezus van het kruis, zoals dat heet. “Haar geloofsopvatting had te maken met de christelijke mystiek. Dat is er bij mij met de paplepel ingegoten”. Zijn vader was notaris in Oude Wetering aan het Braassemermeer, een dorp van 1.600 inwoners dat destijds tot de gemeente Alkemade hoorde. Standsbesef, ze hoorden tot de notabelen: “Mijn moeder zei altijd: ‘Keep your distance’.”
Er hing een grote eenzaamheid in huize Lohman. Dat kwam doordat het broertje net boven Emile als tweejarig jongetje in de sloot achter het huis was verdronken. “Het was een zware last voor mijn moeder om dat leed te verwerken. Ik heb veel verdriet gezien, ook omdat daar niet over werd gepraat. We waren een gesloten gezin. Ja, ik heb de eenzaamheid van mijn moeder bijna lijfelijk gevoeld.”
Zijn vader werkte hard, hij was actief in het kerk- en het armenbestuur. Hij kwam veel onder de mensen en heeft mede de ruilverkaveling mogelijk gemaakt waardoor de Zuid-Hollandse tuinderscultuur kon opbloeien. Een bourgondiër: “Hij hield van het leven. Hij rookte drie pakjes Caballero-sigaretten zonder filter per dag, plus de nodige sigaren. Bovendien hield hij van een stevige borrel. De schoonmaakkosten van zijn kantoor inclusief de schilderskosten lagen nogal hoog. Hij is 72 jaar oud geworden en in Nijmegen gestorven.”
Alle kinderen bezochten een kostschool. Emile was de jongste van vier. Hij ging naar het Dominicus College in Nijmegen. Intern, Klein Seminarie, hij wilde priester worden. Het eerste jaar bleef hij zitten. Hij praatte te plat, Veens werd dat genoemd: “Ik kwam van de dorpsschool waar ze nog laarzen-, klompen- en schoenenkinderen hadden.” Lohman werd van school verwijderd, nadat hij nog twee keer was blijven zitten: “Ik was volop bezig met sporten, met declameren, met theater. Dat kon ik goed.”
Een dromerige jongen: “Ik kon niet studeren. Ik kon me niet concentreren. Dat kwam later, op de universiteit, toen ik belangstelling kreeg voor de filosofie en veel ging lezen. Immanuel Kant. De Frankfurter Schule. Habermas, Adorno, Horkheimer.”

Professioneel wielrenner

Lohman is een doorgewinterde hardloper, hij heeft enkele marathons op zijn naam staan. Maar het liefst was hij professioneel wielrenner geworden. Hij heeft meer sportidolen, bij de wielrenners Joop Zoetemelk. Jarenlang fietsten zij in dezelfde club: “Zoetemelk komt uit Rijpwetering. Dat ligt op drie kilometer van Oude Wetering. Hij had duidelijk veel meer talent, dat was toen al te zien.”
Andere idolen zijn Benedictus, de grondlegger van het kloosterleven, en de profeet Mozes. Ook Mozes was een prater en een zendeling. Lohman vindt Mozes een van de meest intrigerende personen in de wereldgeschiedenis. Mozes symboliseert wat een leider, aanvoerder of manager moet doen: “Je vertelt je mensen dat je iets hebt gezien of gehoord en dat je met zijn allen een bepaalde kant op moet. Daar praat je op een dusdanige manier over dat de mensen je geloven en je willen volgen”. Dit brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee: “Een leider komt met een analyse. Hij neemt een besluit. Daarin moeten anderen zich herkennen. Hij moet iets overdragen en zijn mensen meekrijgen. Daarna trek je samen door de woestijn.”

Ook in het Radboud is Lohman op deze manier te werk gegaan, nadat de hartchirurgie was gesloten. Aanvankelijk stuitte hij op terughoudendheid. Er heerste een sfeer van ontkenning. De hartchirurgie was een uitzondering op de regel, werd hem gezegd. “Ik wilde ook op andere afdelingen stoeptegels lichten. ‘Dat mag u komen doen, maar er is niets aan de hand’, werd er gezegd.” Gaandeweg bleek dat andere dokters elkaar evenmin voldoende kritisch beoordeelden. Lohman kreeg gelijk, ook elders in huis waren er problemen: “Er is hard, soms heel hard, ingegrepen, zonder dat dit veel aandacht heeft getrokken. Dat is niet plezierig om te doen, maar het moet. Als het maar een positief effect heeft op de kwaliteit van zorg en de veiligheid van onze patiënten. Dat moet je leidraad zijn.”

10 Reacties

Aarden

16 juli 2010

Geachte Mijn heer Lohman,



Ik heb een artikel van u in de Telegraaf gelezenen daar wildeIKwordt al anderhalf jaar door iemand gesaboteerd en

daar wil ik graag

Aarden

16 juli 2010

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 10-07-2013 09:00.

Anoniem

21 januari 2011

Emile Lohman: 'Samen trek je door de woestijn'

Radboud vergelijken met een woestijn is niet zo gek.

Emil trek je nog een sprintje voor je weg gaat in oktober?



Anoniem

24 maart 2013

Ja,zo gaat het in het leven van godswonder Emile......van zorgmanager van het jaar naar "graaier"van het jaar vlg de media,maar is die daar zelf schuld aan ?
Ja natuurlijk ,maar wel voor een gedeelte.
Het bestuur van de stichting Katholieke Universiteit heeft natuurlijk het correct beschreven contract met alle uitvoerige voorwaarden uitdrukkelijk goedgekeurd, en zo kreeg Emile 652.000 Euro voor zijn functie van adviseur met verlof na zijn aanstelling als voorzitter vande RvB van het UMC .

Was Emile zijn geld waard in het UMC?
Daar wordt verschillend over gedacht.
Zeker, hij heeft zich tomeloos ingezet voor de verbetering van de kwaliteit van de zorg en de veiligheid van de patient. Prima werk !!
Maar op organisatorisch gebied heeft hij van een cluster organisatie een ziekenhuis gemaakt met een dikke 50 kleine winkeltjes, die elkaar de tent uit vechten.
En elk winkeltje( lees afdeling)heeft een eigen dure interne organisatie moeten opzetten om levensvatbaar te zijn.
Zien we de politie oganisatie centraliseren...... is het UMCN aan het decentraliseren geslagen !!

En daar sloeg Emile de plank mis.Dat bleek ook kort na zijn vertrek.... voor 2012 een groei van slechts 1%

Om kort te gaan de startnotitie "beter worden in het Radboud" en zijn Motto bij zijn afscheid "goed voor elkaar "
krijgt nu de wanklank van een farewell lunch !!

tepelkaas

9 juli 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 10-07-2013 09:03.

DIRK WILLEM NIEMAN

9 juli 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 10-07-2013 08:58.

Anoniem

9 juli 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 10-07-2013 08:58.

abc

9 juli 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 10-07-2013 08:58.

Anoniem

9 juli 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 10-07-2013 08:57.

Lohman

10 juli 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 10-07-2013 08:57.

Top