Artikel

Skipr 99 Uitvergroot: Jos de Blok – 40

Buurtzorg Nederland verkent andere velden, zowel in binnen- als buitenland. Directeur Jos de Blok bekijkt bijvoorbeeld of het Buurtzorg-model ook te implementeren is in de jeugdzorg. Daarnaast verspreidt hij zijn gedachtegoed in ondermeer België en Zweden.

België kent een lange geschiedenis met kruisorganisaties. Het model van Buurtzorg Nederland heeft daar wel wat van weg. De Blok bekijkt nu met Belgische thuiszorgorganisaties of ze elkaar kunnen versterken door bijvoorbeeld kwaliteitssystemen op te zetten. In Zweden is kwaliteit eveneens een issue. Daar loopt de kwaliteit van de zorgverlening sterk achteruit door aanbestedingen. De Blok is in gesprek over duurzame oplossingen in de thuiszorg.

Coördinatieprobleem

Veel Westerse landen kampen volgens De Blok met een coördinatieprobleem dat steeds groter wordt dankzij de vergrijzing en de krappe arbeidsmarkt. Dit heeft een versplinterde zorgverlening tot gevolg. Of een toekomstig kabinet met het CDA en de VVD en gedoogsteun van de PVV positief uitpakt voor Buurtzorg Nederland weet Jos de Blok niet. De PVV pleitte eerder al voor het verplicht stellen van het Buurtzorg-model in de thuiszorg, maar kreeg dat niet door de Kamer. Het geluid om de thuiszorg anders te organiseren hoort De Blok echter niet alleen vanuit die hoek. Alle politieke partijen willen een ommekeer, stelt hij.

Professional centraal

De Blok zet vraagtekens bij de toekomst van marktwerking in de thuiszorg. De overheid zou wat hem betreft meer moeten uitgaan van de redenen waarom mensen in de zorg werken. Op basis daarvan moet de zorg aangepakt worden. Dit staat echter haaks op marktwerking, denkt De Blok. Hij wil de waarden van de professionals centraal zetten. “Een goede professional zet de cliënt centraal. De cliënt zet je niet centraal door systemen op te bouwen, maar door de professional ruimte en prikkels te geven. Mijn ervaring is dat bedrijfseconomische principes vaak nadelig zijn voor de ruimte van professionals.”

Werkwijze Buurtzorg Nederland

De Blok moet regelmatig de werkwijze en de simplificering van handelingen en regels uitleggen aan de buitenwereld. In september organiseert hij zelfs een congres over de werkwijze en het succes van Buurtzorg Nederland. De organisatie groeit in een rap tempo en draait een omzet van 80 miljoen euro, een verdubbeling van het jaar daarvoor.

Standaarden in thuiszorg

De kleinschalige werkwijze als standaard in Nederland instellen gaat de Buurtzorg-directeur wat te ver. Hij pleit wel voor standaard werkwijzen. “De NHG heeft standaarden ingevoerd. Dat kan ook voor wijkverpleging.” De filosofie van Buurtzorg is dat de relatie tussen de cliënt en de professional het belangrijkste is. De voornaamste taak van De Blok is de last van de buitenwereld buiten te houden. “Regels van buiten hoeven geen regels voor binnen te zijn. We voldoen weliswaar aan de opgelegde eisen; die zijn makkelijk hanteerbaar gemaakt voor de professionals. Eenvoudig en werkbaar, zodat de professionals hun ruimte behouden.”

Management ontbreekt

Kenmerkend aan Buurtzorg Nederland is dat er geen management is, de organisatie werkt met zelfsturende teams. De Blok ziet zichzelf daarom ook niet zozeer als directeur. Maar met zo’n 250 teams en ongeveer 2.700 medewerkers is er toch iemand nodig die het overzicht houdt? Nee, zegt De Blok. “De werkwijze van wijkverpleging is overal in het land hetzelfde. Het is zo logisch en eenvoudig mogelijk neergezet. Het enige wat ik hoef te doen, is mensen zeggen hun werk zo goed mogelijk uit te voeren. De rest gaat eigenlijk als vanzelf.” Als alles eenvoudig is georganiseerd binnen de organisatie, dan is er minder ondersteuning nodig, vertelt De Blok. “Dan ziet de kostenstructuur er anders uit met minder dan tien procent overhead.”

Sportsponsoring

Het geld dat wordt bespaard op overheadkosten, kan weer in de zorg gestoken worden. Voor Jos de Blok is het dan ook onbegrijpelijk dat Thuiszorg Groningen een voetbalclub sponsort. Hij spreekt van plaatsvervangende schaamte. “Die middelen moet je besteden aan opleiding en training. Ik snap niet dat ze zeggen dat het uit een ander budget komt. Je krijgt een bedrag voor zorg toebedeeld van de zorgkantoren en niet ergens anders voor.” Buurtzorg Nederland zou zelfs geen lokaal pupillenteam sponsoren. Je je moet voorzichtig zijn met publieke middelen, meent De Blok.

Experimenteren

In april heeft De Blok het boek ‘Buurtzorg: menselijkheid boven bureaucratie’ uitgebracht. Hierin waarschuwt hij voor namaak in de thuiszorg. Daarmee doelt hij op thuiszorgaanbieders die kleinschalig werken bijvoorbeeld paren aan het inzetten van lager opgeleiden. Voorzitter van de raad van bestuur van Careyn Ton van Overbeek gaf in een interview met Skipr aan weliswaar fan te zijn van Jos de Blok, maar dergelijke uitspraken spijtig te vinden. Hij vindt dat in dergelijke uitspraken te sterk een gevoel van concurrentie doorklinkt, terwijl ‘we’ het samen zouden moeten doen. De Blok reageert dat zijn waarschuwing niet als verwijt bedoeld is. Hij nodigt andere thuiszorgaanbieder juist uit om de filosofie van Buurtzorg te omarmen. Hij constateert dat er veel beweging in de goede richting in de sector is, maar dat planning en controle nog steeds de boventoon voeren. “Andere bestuurders kunnen precies hetzelfde doen als ik. Het is misschien wel makkelijker als je vanuit niets begint, maar het is voor bestaande organisaties niet onmogelijk. Organisaties moeten gewoon experimenteren.”

1 Reacties

om een reactie achter te laten

Van der Linde

20 november 2012

Mooi verhaal Jos, wanneer is je volgende congres? Je boek inspireert al zet ik wel vraagtekens bij de professionalisering van je mensen en je organisatie. Ben oprecht benieuwd welke slimme oplossingen je daarvoor allemaal hebt bedacht en hoe dit vanuit de wijken en zelfsturende teams professioneel georganiseerd is.
hartelijke groet,
Sjaak van der Linde

Top