Artikel

Heleen Dupuis: mevrouw met een missie

‘Geef haar een zeepkist en ze gaat erop staan’, zeggen de mensen die niet gecharmeerd zijn van haar zendingsdrang. Anderen noemen Heleen Dupuis juist ‘een vrouw met een missie’.

 

Door Marloes Elings. Uit Skipr 5, mei 2011

Gedreven, maar zeker niet verbeten. Fel, maar absoluut niet onbuigzaam, zo karakteriseren de vrienden van Dupuis de voormalige hoogleraar medische ethiek. "Heleen is niet te krenterig om haar standpunten bij te stellen", vertelt haar opvolger aan de Leidse universiteit, Dick Engberts. "Heel royaal komt zij er op terug als zij haar visie wijzigt, want Heleen is niet rancuneus. Bij Heleen gaat het om het belang van het individu." En dan wel over de vrijheid van dat individu om zelf het eigen leven in te vullen.
"Ze is een liberaal in hart en nieren", zegt vriend en minister van buitenlandse zaken, Uri Rosenthal. "Ze is altijd bereid te luisteren naar de argumenten van anderen en heel loyaal." Ook Reinout Woittiez, hoofdredacteur van Liberaal Reveil, noemt de geboren Rotterdamse een ‘rasliberaal’. "Heleen is open, uitnodigend en altijd op zoek naar alternatieven om de vrijheden van de mens zo goed mogelijk te beschermen zonder te betuttelen", vertelt hij. Woittiez zat jarenlang met Dupuis in de redactie van het tijdschrift van de Teldersstichting en heeft samen met haar vele VVD’ers klaargestoomd voor een carrière in de politiek. Hij roemt haar kracht om heel innemend ‘doch glashelder’ haar mening te verkondigen. "Ze kan haar standpunten zo charmant verwoorden dat het haast onmogelijk is om vijanden te maken."

 

 Tegenstanders

 Een misvatting. Want de voorzitter van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland heeft wel degelijk tegenstanders. Al was het alleen al om de progressieve opvattingen die zij er op na houdt. En de onomwonden en scherpe manier waarop zij haar argumenten voor onder andere euthanasie verkondigt en verdedigt. Pittig en charmant, noemt de een dat. Een olifant in een porseleinkast, oordeelt de ander. "Voor mensen die angstig en rigide denken, is Heleen soms wat al te vernieuwend", zegt klinisch psycholoog en vriend Wim Wolters. "Mensen zijn vriend of vijand", schetst collega en vriendin Liesbeth Kneppers. "Daar tussen zit niets." Die waterscheiding past bij haar. Dupuis is niet iemand van de grijstinten. Dupuis houdt van aanpakken. Van helderheid, duidelijkheid en transparantie. "De hoge toon waarop ze mensen soms ter verantwoording roept, kan heftig overkomen", vertelt Eerste Kamerlid Tineke Slagter (SP). "En soms kan ze drammen. Al heb ik het idee dat ze tegenwoordig milder is. Niet alleen omdat ze ouder is geworden, maar ook door de ziekte (Alzheimer, red.) en de dood van haar man en haar werk bij de VGN."
"Heleen zei altijd van zichzelf dat ze een zondagskind was", vertelt Cisca Dresselhuys. De oud-hoofdredacteur van Opzij leerde Dupuis kennen toen ze voorzitter van het stichtingsbestuur van het blad was. "Heleen had ook toen al een perfect uiterlijk, zat goed in de kleren en droeg altijd een bijpassend juweel. Ze was damesachtig en met haar wat bekakte spraak nam ze forse standpunten in. Sommigen vonden haar ongenuanceerd, maar ik vond haar verfrissende directheid sterk."

Onvermoeibaar

Dupuis was begin jaren tachtig van de vorige eeuw voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie (NVVE) en maakte actieve levensbeëindiging in Nederland bespreekbaar. Onvermoeibaar publiceerde zij opiniërende artikelen, hield welluidende lezingen en was een graag geziene gast op radio en televisie. Als bijzonder hoogleraar medische ethiek zette zij haar missie, keuzevrijheid voor iedereen en verantwoordelijkheid voor de eigen keuzes, voort. "Medisch ethische discussies werden tot dat moment gevoerd door twee katholieke, weinig fotogenieke oudere mannen", vertelt Dick Engberts. "Opeens was daar de dertigjarige Heleen; een verademing. Buitengewoon intelligent, onbevangen, maar ook vasthoudend, banjerde zij door die wereld. Dankzij haar werd het vak enorm populair. En kreeg de NVVE heel veel nieuwe leden.’’ Het was het begin van een interessante en indrukwekkende carrière.
Een loopbaan waar Dupuis eigenlijk ‘een beetje was ingerold’. Ze studeerde in Leiden korte tijd rechten, maar koos daarna voor theologie. Van huis uit kende ze de gezondheidszorg én engagement. Haar vader, de Rotterdamse huisarts P.J.F. Dupuis, schreef in de jaren zestig van de vorige eeuw een seksueel voorlichtingsboekje voor jongeren; Uw lichaam, uw tempel. En ook Vragen rond verloving en huwelijk en Uw deel in dit leven. Werken die in protestantse kringen werden verslonden. Ook verstrekte haar vader voorbehoedmiddelen toen dat in Nederland nog geheel not done was.
"Toch was mijn vader zeer gelovig", vertelt Heleens broer Robert. "Als hij niet voor een huisartsenpraktijk had gekozen, was hij zeker dominee geworden." Heleen was de oudste thuis; na haar kwamen nog drie jongens. Haar vader was altijd aan het werk, want hij had een grote praktijk. Haar moeder deed veel vrijwilligerswerk. "Wij hadden een meisje in huis die voor alles zorgde", aldus Robert. De Nederlands Hervormde familie Dupuis leefde op stand. "De oorlog was net voorbij, dus wij aten alleen op zondag boterhammen met roomboter en hagelslag hoor", relativeert hij. Hij vond zijn zus als kind een ‘bijdehandje’ en een echte Alpha. "Tijdens de eerste Floriade in 1960 mocht zij stukken uit de bijbel in het Italiaans voordragen. Heleen was toen nog maar vijftien jaar."

Zorgzame kant

Volgens haar broer lijkt Heleen Dupuis het meest op haar vader. "Zij is ook niet bang om de confrontatie aan te gaan." Haar zorgzame kant heeft zij volgens haar broer pas de laatste jaren ontwikkeld. "Haar man was veel ouder en werd ziek. Eventjes heeft hij in een verpleeghuis gewoond, maar daar vond hij het zo afschuwelijk dat Heleen een PGB heeft aangevraagd, hulp heeft geregeld en hem naar huis haalde."
Nog geen half jaar later deed ze vrijwel hetzelfde voor haar eerste echtgenoot. "Zij zijn na de scheiding altijd bevriend gebleven en toen hij darmkanker bleek te hebben en dood zou gaan, heeft Heleen hem in huis genomen en tot het einde toe verzorgd", vertelt haar broer. "Heleen kan op een heel creatieve manier omgaan met groot leed en verdriet", vertelt Wim Wolters bewonderend. Hij vindt haar heel veelzijdig. "Ze is een echte denker, authentiek en sociaal heel sterk. Geen schrale intellectueel, maar iemand die met haar voeten op de aarde staat.’’
Vaak zelfs letterlijk, want tuinieren is haar lust en haar leven. En ook dan oogt ze als om door een ringetje te halen. "Een echte Engelse landlady", beschrijft Wolters. En altijd rent haar hond om haar heen. Nu is het Doeschka; een golden retriever. Eerder had ze altijd Hongaarse herdershonden. "Als ik Doeschka in de gangen van de VGN zie lopen, weet ik dat Heleen in huis is", lacht directeur Hans Schirmbeck. Hij vindt het heel plezierig dat Dupuis altijd wil weten en leren. "Zij vraagt actief om feedback en zij doet alles in volstrekte openheid."

 

Uitdagend

"Heleen is betrokken, open, spontaan en ook een tikkeltje uitdagend", formuleert Dick Engberts. "Ze verleidt anderen hun standpunt te bepalen door zelf passie- en soms ook temperamentvol een standpunt in te nemen. Met als enige reden helderheid te verkrijgen. Ook voor zichzelf." Hij vraagt zich af hoe Dupuis zich zal redden in de toch wat conservatieve wereld van de gehandicaptenzorg. "Zij zal daar een ongebruikelijke verschijning zijn. Heleen ziet er wel uit als een keurige mevrouw, maar zij is van geen kant bekrompen."
De directeuren in de gehandicaptenzorg kunnen hun borst natmaken. Zij hebben een hartelijke en bevlogen ethica in huis voor wie het belang voor de bewoners voorop staat; niet het belang van de instelling. "Dupuis is soms veel nuchterder dan onze leden", vertelt Schirmbeck. "Dat valt niet altijd goed." Met die tegenstand zal Dupuis niet zitten. Wim Wolters: "Heleen ligt niet wakker van kritiek. Zij wil argumenten horen. Geen emoties. Dat maakt haar intellectueel ook zo scherp."

 Voor dit profiel heeft de auteur ook met René van der Linden, Irene Groenink, Evert de Glint, Toni Weidner, Mia Spierdijk en Fred Hamburg gesproken.

 

0 Reacties

om een reactie achter te laten
Top