BLOG

Pijlers in aanval op dementie

Pijlers in aanval op dementie

De wereld staat voor een gigantische dementiegolf. Het World Alzheimer Rapport laat zien dat dementie de samenleving wereldwijd 600 miljard dollar per jaar kost. In Nederland zal het aantal dementeren verdubbelen naar meer dan een half miljoen mensen in 2040.

Leeftijd is -tot nu toe- de duidelijkste risicofactor, met een oplopend prevalentie van 10 procent boven de 65 jaar, 20 procent boven de 80 jaar en 40 procent boven de 90 jaar. Door de vergrijzing zullen de zorgkosten in Nederland verdubbelen naar 7,5 miljard euro.

Onhoudbare situatie

Toch wordt bijna 70 procent van alle dementerenden thuis verzorgd door hun naaste familie en/of omgeving. Overbelasting van deze mantelzorg is de belangrijkste reden voor intramurale opname. De institutiegraad is in Nederland nog steeds relatief hoog. Dit alles is onhoudbaar, de toestormende dementiegolf wordt nu echt urgent. Diverse partijen buigen zich daarom over een Deltaplan Dementie. Professor Philip Scheltens, directeur van het VUmc Alzheimer­centrum verzorgt daarover de Nationale Hersenlezing op 12 maart a.s. Wat zijn de belangrijkste pijlers?

Dataregister

We weten nog maar bar weinig over dementie, de mensen die het treft en de zorg die er in om gaat. Het is daarom cruciaal dat er een nationaal dataregister komt waarin alle gegevens gestandaardiseerd worden vastgelegd en de patiënten in de tijd goed te volgen zijn. Dementie is een multifactoriële ziektebeeld waaronder zo’n 55 ziektes vallen. Allerlei risicofactoren spelen een rol, zoals hypertensie, een CVA, witte stof afwijkingen, genetische factoren, roken, en wellicht is depressie ook een voorbode. De etiologie en daarbij behorende pathologie variëren per type dementie, en zijn nog niet precies bekend. Comorbiditeit en samenloop met andere ziekten als Parkinson, diabetes maken de zaak nog complexer. Dit alles vergt systematische registratie, ongeacht de fase van dementie en de woon- of verblijfplaats van de persoon in kwestie. Gestandaardiseerd over de hele linie van huisarts, thuiszorg, ziekenhuis, geestelijke gezondheidszorg, farmacie en ouderenzorg. Vastleggen van diagnoses is noodzakelijk, zodat ook partijen als Vektis en de zorgverzekeraars kunnen helpen inzicht te krijgen in het totale zorgvolume en het beloop daarvan in de tijd. Dat is nu vrijwel onmogelijk.

Wetenschappelijk onderzoek

De oorzaak van dementie is niet bekend, is het ook (nog) niet mogelijk om de oorzaak te behandelen. Tot nu toe richt de behandeling zich op het bestrijden en verminderen van de verschijnselen zoals depressie. Wetenschappelijk onderzoek is keihard nodig, maar vergt bundeling van vele partijen en fondsen. Onlangs heeft President Obama deze handschoen opgepakt met het half miljard dollar-plan “We can’t wait”. Dit type onderzoek vergt leiderschap en hechte samenwerking, zoals wel is gelukt in het internationale project om het menselijk gnoom te ontcijferen. Gunstig is dat dementie is aangewezen als één sectoroverstijgend voorbeeld van het nieuwe topsectoren-beleid. Het gaat niet alleen om fundamenteel onderzoek, diagnostiek en medische interventies. Er is ook een nationaal georkestreerd programma nodig met onder meer biobanking, imaging, bevolkingsonderzoek, slim geselecteerd cohort-onderzoek en non-medicamenteuze interventies voor o.a. bewegen, leefstijl, educatie, psychosociale zorg, lotgenotencontact, casemanagement en e-health. Veel medicijnen en zorginterventies zijn eigenlijk nooit goed onderzocht in oudere populaties, we  weten te weinig om de schaarse zorgbudgetten met verstand in te zetten. Verwevenheid tussen wonen, zorg, participatie en welzijn en manatelzorgondersteuning is essentieel voor succesvol dementiebeleid en tegelijkertijd de hete aardappel in het verkokerde beleidsveld. Ook de verschillende overheden zijn aan zet om de dementiegolf te kanaliseren, met zo lang en goed mogelijk thuis wonen als sectoroverstijgend beleidsprincipe.

Versterking van brede dementieketens

Strak management en organisatie van de dementieketen is cruciaal, en moet leiden tot versterking van de mantelzorg, zo lang mogelijk thuis wonen met een zo hoog mogelijke kwaliteit van veilig leven. Er is nog veel micro-gedoe rondom de individuele patiënt, door allerlei domein- en scholenstrijd tussen de vele disciplines in de dementiezorg. Dat moet stoppen, de dementiegolf is zo groot dat ieders ‘fair share’ in de zorghandel is gegarandeerd. Ook het bedrijfsleven moet businessmodellen vinden die makkelijk opschaalbaar zijn door bijvoorbeeld “open source” als principe te nemen. De kosteneffectiviteit in de ketens of netwerken van zorg voor dementerenden is nog aanzienlijk te verbeteren, zodat de toegevoegde waarde toeneemt, complicaties en onderconsumptie afnemen en de benodigde expertise beter gebundeld en effectiever benut wordt. Toegevoegde waarde wordt gemeten in uitkomstindicatoren als medisch resultaat, kwaliteit van leven en verleende service. En vastgelegd in een electronisch zorgdossier of casusregister met een dementieportaal voor communicatie rondom de patiënt en diens mantelzorgers (inclusief dementiecoaching). Onderlinge benchmarking met deelname in verbeterprogramma’s van best practices helpen om richting aan innovatie en continu verbeteren te geven. Ook dit vergt regie, plus lef van professionals en managers om de juiste dingen steeds beter te doen.

Partnership

Publieke en private partijen moeten de krachten bundelen tegen de dementiegolf. Dan komen kennis, technologie, middelen, mankracht en slagkracht bij elkaar, waar iedere partij kan zelf onvoldoende vermogen genereren. Dat vergt groot leiderschap in deze tijden van bezuinigen. Er zal ook veel creativiteit bij elkaar moeten komen om de risicogenen en -factoren in beeld te brengen en allerlei soorten nieuwe interventies te ontwikkelen en te testen, inzettend op moderne technologieën zoals domotica, robotica, e-health en social media. Er is stevig ondernemerschap nodig om eenmaal bewezen interventies snel en breed te implementeren in het zorgveld, met nieuwe business- en financieringsmodellen die bedrijvigheid en rendement bevorderen. Lastig en complex, maar van levensbelang. Zoals Obama al stelde: we kunnen het ons niet veroorloven nog langer te wachten.

Robbert Huijsman
senior manager Kwaliteit en Innovatie bij de divisie Zorg & Gezondheid van Achmea

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Bybau

23 februari 2012

Een prima van Prof Huijsman denk ik. Nu ben ik erg benieuwd, dit wetende, welke marktpartijen (meer) in beweging komen! Nieuwe creatieve, innovatieve ideeen in combinatie met stevig ondernemerschap betekent niet automatisch dat deze ideeen waargemaakt kunnen worden. Samenwerking zal in ieder geval een sleutelbegrip zijn en met naar mijn idee met grote dikgedrukte letters geschreven worden.

Bybau

23 februari 2012

Een prima betoog van Prof Huijsman denk ik. Nu ben ik erg benieuwd, dit wetende, welke marktpartijen (meer) in beweging komen! Nieuwe creatieve, innovatieve ideeen in combinatie met stevig ondernemerschap betekent niet automatisch dat deze ideeen waargemaakt kunnen worden. Samenwerking is daarin een begrip dat mijn inziens dikgedrukt geschreven mag worden. Alle marktspelers die positieve invloed kunnen uitoefenen, voornamelijk bij het initieren van vernieuwingen en het faciliteren van zorginnovaties, moeten hun rol oppakken. Een belemmering zou de bureaucratische rompslomp kunnen zijn die bij nieuwe behandelingen en samenwerkingsverbanden komt kijken. Echter, dit mag nooit leidend zijn in dit proces en hiervoor zal elke marktspeler zich moeten inzetten.

NB: ter vervanging van reactie #1

van der Bom

23 februari 2012

Maar dan ook aanvallen…!

Reeds jaren staat dementie, samen met bijvoorbeeld diabetes mellitus, chronisch hartfalen en astma/ COPD in de top vijf van de internationaal meest voorkomende ziektebeelden lijst. De zorg, door Robbert Huisman in zijn blog zo goed verwoord, wordt door velen gedeeld. Ook door Ergotherapie Nederland. Naast de verwoorde zorg laat Huisman terecht de complexiteit van dementie zien. Ergotherapie Nederland ondersteunt van harte het pleidooi de handen in een te slaan, meer wetenschappelijk onderzoek te doen en ook ondernemerschap te tonen.
In zijn pleidooi voor (meer) wetenschappelijk onderzoek help ik Robbert Huisman meteen een handje. In juni 2008 is ergotherapeut en gezondheidswetenschapper Maud Graff cum laude gepromoveerd op haar proefschrift “ Effectiveness and efficiency of community occupational therapy for older people with dementia and their caregivers”. De resultaten van haar onderzoek laten zien dat:
- de kwaliteit van leven van de cliënt door de ergotherapie significant verbeterd;
- de kwaliteit van de mantelzorgers verbeterde significant;
- cliënten kunnen langer zelfstandig blijven wonen;
- per behandeling werd over een periode van drie maanden1750 euro (prijspeil 2008) bespaard door minder gebruik van huisarts, fysiotherapeut en psycholoog.

Het is vreemd dat deze zo belangrijke feiten onvoldoende bekend zijn, en nog vervelender (met name voor de cliënt en zijn omgeving) dat er zo weinig (veel te weinig) mee wordt gedaan.
Met Huisman, wil Ergotherapie Nederland mee in de aanval tegen dementie en de vervelende gevolgen van dementie voor de cliënt en zijn omgeving. Ergotherapie is immers dé discipline die samen met de cliënt kijkt naar de mogelijkheden die er zijn om zijn of haar betekenisvolle dagelijks handelen mogelijk te maken. De conclusie van het proefschrift van dr. Graff is dan ook dat ergotherapie tot nu toe de meest effectieve interventie is in het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen met dementie. En óók van de mantelzorgers!
Mijn aanvullend pleidooi is dan wel: laten we beginnen met te zien wat er als is en daar ook mee aan de slag gaan (‘low hanging fruit’ noemen ze dat wel). En laten we dan ook écht de handen in een slaan. Ergotherapie Nederland is bereid om mede het initiatief te nemen.

Theo van der Bom MBA
Directeur bestuurder Ergotherapie Nederland.

Plessius

24 februari 2012

Een mooi verhaal, dat onderstreept dat er zo snel mogelijk een andere combinatie van cure en care op buurtniveau moeten komen.
Een fundamentele omwenteling, waarbij twee sectoren: de medische en de welzijnssector betrokken zijn die bewezen hebben notoir lastig aan te sturen te zijn.
Met de ontwikkelingen rond de WMO en de AWBZ hebben de gemeenten, samen met de verzekeraars, de verantwoordelijkheid gekregen om die kanteling tot stand te brengen. Het strakke management zal dus deels van de verzekeraars moeten komen.
Maar hoe krijgt dat gestalte? Noch de gemeenten, noch de verzekeraars, zijn de baas over de zorg- en de welzijnsketen. Een hierarchische benadering gaat dus niet werken.
Misschien kan de heer Huijsman in een volgende column aangeven hoe hij, als verzekeraar, dit besturingsvarkentje gaat wassen

Thuis in Welzijn

29 februari 2012

Menselijke problemen worden zoals in deze maatschappij te doen gebruikelijk vertaald naar geld i.p.v. naar mate van wel of geen levensgeluk.

Dataregister, wat worden dementerenden / mantelzorgers daar beter van?

Inzicht krijgen in de totale zorg is één oplossing, zoeken naar praktische oplossingen voor de dementerende zelf is een betere insteek. Het is m.i. wel belangrijk dat zorgverzekeraars inzicht in deze problematiek krijgen.

Er is vooral een hernieuwde visie nodig die de moed heeft de medische aanpak te verkleinen en het belang voor de dementerende en de mantelzorger te vertalen in toenemende mate van levensgeluk, waardoor stress afneemt en het proces van dementeren stabiel blijft en niet verder toeneemt.

Els Glimmerveen & Jan Ruyten, Thuis in Welzijn

xOGSfjWHHWImfeKp

7 maart 2012

Bedankt voor deze positieve reictae.IK ben geen dokter, maar heb mijn lesje geleerd van mijn eigen situatie. Positief blijven, en wanneer het ene je niet helpt op zoek gaan naar iets of iemand dat wel helpt.Dankzij mensen zoals Mike Adams en Dr. Sir Gabriel Cousens (maar ook nog vele anderen, voor wie ik allemaal dankbaar ben) heb ik mijzelf kunnen genezen.Ik ben helemaal niet tegen dokters, want vele van die mensen van wie ik geleerd heb zijn artsen e.d.Ik zelf blijf open staan voor allerlei advies dat ik op mijn pad tegen kom, zowel spiritueel als medisch.Het grappige (kan haast geen toeval zijn) was dat ik vorige week, toen deze discussie in volle gang was ik een magazine in de brievenbus vond van mijn apotheek. Het blad heet leef. Dit nummer ging helemaal over diabetes. Een van de eerste zinnen in dat blad is Diabetes is niet te genezen .Ik heb via een email gereageerd, maar tot op heden nog geen reictae van ze ontvangen, dat verwacht ik eigenlijk ook niet, want deze mensen willen geen discussie aangaan, daardoor zouden ze wel eens genoodzaakt kunnen worden om hun zienswijzen te gaan veranderen, en dat zou hun wereldbeeld weer op losse schroeven zetten.Want als diabetes eens wel te genezen zou zijn, wat is er dan allemaal nog meer mogelijk? Wel ik weet het wel, niets is onmogelijk.Ik wil Guido bedanken voor dit artikel waardoor ik mijn ei kwijt kon, en alle andere deelnemers die die aan deze discussie deelnemen, zeker ook Henk en F001, want die maken diepgang mogelijk door de mensen aan te zetten meer uit hun zelf te halen in pogingen om hen te overtuigen.

Anoniem

18 september 2012

Wij hebben sinds begin dit jaar een particuliere woonzorgvoorziening waar op gastvrije vriendelijke wijze proffesioneel dementerende mensen verzorgd worden.
Door de rust en persoonlijke benadering zien wij mensen binnen 2 weken rustiger worden en blijven.

Sommige cruciale verwijzers staan openlijk negatief ten opzichte van doorverwijzen aangezien mensen een grotere bijdrage dienen te betalen.

Graag zou ik beleidsmakers willen adviseren om de particuliere sector meer te betrekken in de plannen die ontwikkeld worden.Trek de functies binnen de zzp's (wonen en behandeling) binnen de indicaties gelijk ten opzichte van financiering van de reguliere aanbieders zodat het particuliere aanbod volwaardig mee kan participeren in de ondersteuning van dementiezorg.

Top