BLOG

De heer is gevallen

De heer is gevallen

“Pap, zou u hier ook willen wonen?” Misprijzend reageert vader Sjeng op de vraag over het verzorgings- annex verpleeghuis waar hij vier dagen per week naar dagverzorging gaat: “Poeh! Hier wil ik nog niet geschilderd hangen!"

Vitaal tot op hoge leeftijd

Nooit van zijn leven zou hij ervoor kiezen om zijn seniorenwoning te verlaten. Tot ver voorbij de 80 is mijn vader zeer vitaal. Elke dag wandelt hij kilometers, hij zwemt wekelijks, is vast toehoorder bij de repetitie van de fanfare waarvan hij decennialang bestuurslid is geweest. En op zondag fietst hij naar het voetbalveld. Zijn sociale contacten strekken zich uit over minstens drie generaties. Hij doet niks liever dan lekker ‘wreigele’ in het café op de hoek, ook nadat hij in 2005 voor de tweede keer weduwnaar is geworden.

Feestje bij 90 jaar

Wankel ter been en wiebelig in het hoofd wordt hij in november 2011 negentig. Het is een wonderlijk feestje in het café om de hoek: volle bak met alle kinderen, schoondochters en -zonen, kleinkinderen, achterkleinkinderen, de ene nog levende zus met haar dementerende man en de schoonzussen die nog helder van geest zijn. Eenzaam? Nee. Maar hij zit er wel allenig bij, amper nog in staat om contact te maken.

Traditioneel georiënteerd

In de categorisering van Motivaction, dat onderzoek heeft gedaan in opdracht van brancheorganisatie ActiZ, is mijn vader een traditioneel georiënteerde man. Lokaal geworteld in een landelijk gebied, met sociale contacten in de directe omgeving. Voor zorg valt hij bij voorkeur terug op kinderen en familie. Hij wil rustig oud worden in zijn eigen woning in het dorp waar hij zijn leven lang heeft gewoond en veel sociale contacten heeft. Een eenvoudige, gelovige man die stiekem altijd een kwajongen is gebleven.

Thuiszorg en mantelzorg schieten tekort

Zelfstandig wonen en zelf zijn leven regelen is hem de laatste jaren aardig gelukt. Mede dankzij de talrijke kinderen en de dames van de thuiszorg. Maar de combinatie van thuiszorg en mantelzorg blijkt onvoldoende en niet de klok rond vol te houden als reactie op zijn groeiende behoefte aan ondersteuning en zorg. Nachtelijk gedwaal eindigt in de zoveelste val, met ernstige verwondingen aan het hoofd. Ditmaal vergaat ons het lachen om de notitie die we zo vaak in het zorgschrift  hebben gelezen: ‘De heer is gevallen.’ Hij is helemaal van het pad af en gaat met sprongen achteruit.  

Zelfstandig blijven wonen: met pijn in het hart en schuldgevoelens die ook in het Motivaction-onderzoek opduiken, besluiten we dat we hem dit niet meer kunnen geven in de allerlaatste etappe van zijn leven. Sinds de vrijdag voor Kerst woont hij in een verpleeghuis. Kleinschalig met plattelandssfeer, dat wel. Zijn telefoon is afgesloten, de huur opgezegd, zijn woning leeggeruimd. We ondergaan een nederlaag.

Motivaction-onderzoek: traditioneel, modern, postmodern

Behalve traditioneel georiënteerde ouderen als mijn vader, identificeert Motivaction nieuwe ouderen van de babyboom- en verloren generaties met een moderne of postmoderne oriëntatie. De eersten verwachten grofweg dat de bestaande ouderenzorg voor hen beschikbaar blijft, de andere is kosmopolitischer en zal het zelf wel regelen. Tijdens het debat Het Nieuwe Ouder Worden, afgelopen dinsdagavond in de Rode Hoed georganiseerd door brancheorganisatie ActiZ, leek het er warempel op dat er alleen traditionele, moderne en postmoderne ouderen bestaan, die precies weten wat ze kunnen en willen.

Het debat bleef hangen op het punt van de overmaat aan zorg die mensen ontvangen in het kader van de AWBZ. Hulp die strikt genomen geen zorg is, maar bijvoorbeeld een welzijnsdienst of schoonmaak. Wonen, welzijn, ramen lappen en stofzuigen: het kan allemaal uit de AWBZ. Schuif maar door naar gemeente c.q. familie, verwanten of buren. Geen woord verkeerd, maar het echte vraagstuk blijft buiten beeld.

En nu het echte debat alstublieft

Maar begin daarna wel aan het echte debat. Want daar zijn we nog niet aan toegekomen. Wonderlijk vind ik dat Het Nieuwe Ouder Worden niet ging over mijn vader en honderdduizenden anderen, die in de allerlaatste fase van hun leven de regie verliezen en aan wie keuzes ontglippen. Zij hebben niet zozeer behoefte aan welzijn als wel aan fysieke zorg: wassen, aankleden, verplaatsen, eten, activiteiten, een arm om de schouder, even naar het grand café voor een stuk vlaai, een wandelingetje door het bos. Zonder al te veel conversatie omdat zij zich niet meer verstaanbaar kunnen maken.

Hoe ziet Het Nieuwe Ouder Worden er uit voor die honderdduizenden mensen die op hoge leeftijd dement worden? Is dat ineens geen probleem meer? En voor welke opgave komen zorg en samenleving te staan als het onheilsbericht van vier wetenschappers over de langetermijngevolgen van obesitas bij kinderen blijkt uit te komen: ze krijgen massaal dementie tussen de 50 en 60 jaar. Deze overdikke kinderen komen niet eens toe aan ouder worden, laat staan aan Nieuw Ouder Worden. Ergo: snij gerust alle onzin, overdadige luxe en pseudozorg weg uit het collectieve systeem. Maar spreek tijdens het volgende ActiZ-debat op 7 juni in ’s-Hertogenbosch alstublieft wel over de echte opgave waar we voor staan.

Ruud Koolen, hoofdredacteur Skipr

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

11 april 2012

Eerstens..obesitas en dementie?.?.de huidige dementerende waren eerder in hun jeugd ondervoed i.v.m. De oorlog Maar lijkt me een staaltje van politieke paniek maken en gebruikmaken van het ouder worden en hoe erop te bezuinigen zou kunnn worden. laat ons nu maar vast crisis en paniek inzetten zodat de huidige generatie weet dat ze tegen die tijd beter een pilletje kunnen nemen. Ik kan me helemaal vinden ind ! De Heer! Met zijn niet geshhildert willen hangen in zo een huis. De zorg is ondermaats en onpersoonlijk. Geen een op een contact of lijflijk contact waar juist de arm om iemand heen bij het zich verloren voelen zo belangrijk is.

cora postema

12 april 2012

Nu zijn het de ouderen, over drie jaar de jongeren, over vijf jaar de vijftigers.... we hoppen wat hokjes af in beleidsland.
Als we nou eens die categorien loslaten en ons afvragen hoe we in de toekomst in Nederland met een demografische samenstelling van dan, met elkaar willen samenleven? En dat vervolgens vertalen naar wat dat vraagt...en daar stappen in zetten. Nu is het steeds achter de wagen aanhobbelen omdat er een categorie met probleem wordt opgepikt, onderzoek wordt gedaan naar hoe dat probleem op te lossen... jaren later wordt een oplossing gerealiseerd en het probleem is inmiddels al weer verschoven, want de volgende categorie met probleem is opgestaan.
Visie... ?

Zwanikken -Leenders

12 april 2012

Nodig 7 Juni in den Bosch JONGE verpleegkundige en verzorgende uit , gratis entre en vergoed de reiskosten .

Zij weten en ZIEN als geen ander ,in de zorg ,voor OUD en JONG.,wat de oplossingen zijn .
Eer en waardeer hen.

En 12 mei een mooie bos bloemen.

Aad Koster

12 april 2012

@Ruud,

Mensen aanzetten om na te denken over de ouderenzorg in hun eigen omgeving, dat is wat we met onze debatreeks willen. Niet voorschrijven hoe die zorg moet zijn, maar maximaal ruimte scheppen voor eigen regie en eigen initiatief. In jouw blog leg je een relatie tussen het debat en de zorg voor je eigen vader. Ik hoop dat meer aanwezigen dat hebben gedaan, want dat betekent dat we op de goede weg zijn. Het debat van afgelopen dinsdag ging, zoals je terecht schrijft, vooral over de vraag welke zorg de zorgorganisaties/-verleners moeten leveren en waar de omgeving aan zet is. Ik lees dat je vader, in de laatste fase van zijn leven, onder meer behoefte heeft aan verplaatsen, eten, activiteiten, een arm om de schouder, even naar het grand café voor een stuk vlaai en een wandelingetje door het bos. Je wilt dat we deze zorg binnen de AWZB blijven organiseren. Daarmee onderstreep je het belang van de hamvraag uit het eerste Rode Hoed debat. Wat mij betreft voeren we (ook) een discussie over de vraag in hoeverre dit type activiteiten nou onderdeel zijn van professionele zorg of dat een grotere rol van de sociale omgeving, familie, vrienden en vrijwilligers noodzakelijk is. Mijn drive bij deze discussie is zorgen dat in de toekomst voldoende professionele handen en financien beschikbaar zijn/blijven voor die mensen die niet of nauwelijks eigen regie meer hebben, geen sociaal netwerk en/of nauwelijks eigen financiele middelen. Daarom moeten we kijken naar wat we (zowel zorgvragers als ik-/wijzelf) nog wel zelf kunnen en dat ook zoveel mogelijk doen. Ik nodig je graag uit om onze debatten te blijven volgen.




Ann Meijer

13 april 2012

Het debat was voor mij een waardevol begin van de discussie. Ik blijf me vooral bezig houden met het grote schuldgevoel dat iedereen beheerst. Zorgprofessionals die niet voldoende kunnen doen wat ze zouden willen; mantelzorgers die op enig moment 'de nederlaag' van het verpleeghuis moeten accepteren. Ouderen die zich eenzaam voelen.
Het kernprobleem werd geduid als gebrek tussen vraag en aanbod. Dat is herkenbaar. Diezelfde ochtend had ik een panelgesprek met mantelzorgers voorgezeten, mantelzorgers van mensen met dementie. Een echtgenoot, drie dochters en een schoondochter. Van mensen die van zichzelf zeggen dat ze alles nog wel kunnen, die echt niet iemand nodig hebben om zichzelf te verzorgen. Maar die met tranen in de ogen staren naar een trui waarvan ze weten dat ze die aanwillen doen, maar niet weten hoe. Deze mantelzorgers krijgen in mijn regio zorgtrajectbegeleiding. Een steunpilaar die overzicht schept, structuur aanbrengt en dingen voor ze regelt. Want als meneer om extra hulp vraagt voor zijn situatie thuis, krijgt hij nul op het rekest bij het WMO-loket. Hij heeft immers broers en zussen (die ver weg in het buitenland wonen...) Totdat de zorgtrajectbegeleider het in het ons bekende jargon uitlegt wat de werkelijke situatie is. Zij krijgt de extra hulp wel voor elkaar. Hij wordt niet serieus genomen; terwijl hij zijn vrouw de trap opdraagt en halverwege door zijn rug gaat.
Wij luisteren niet goed.
De wethouder uit Alkmaar trof het juist met zijn keukentafelgesprekken. Als dan echt geluisterd wordt, hoor je wat er echt nodig is. En hoe beter wij de mantelzorger faciliteren, hoe langer zij zich kan verweren tegen de nederlaag van het verpleeghuis. En met beter luisteren kan dan misschien de overstap naar het verpleeghuisd ook wat humaner gemaakt worden. Als je mantelzorgers ook dan centraal stelt; zij hebben vaak jaren gemodderd en geworsteld. Behoud die kracht van liefde en vraag hoe je hen kunt ondersteunen nu vader of moeder in het verpleeghuis komt wonen.
Mensen zijn graag bereid iets voor iemand te (blijven) doen, als ze maar serieus genomen worden.
Dus: ja, mantelzorgers cq ouderen zelf in het panel!

Ruud Koolen

13 april 2012

@Aad Koster,

Begrijp me niet verkeerd: ik vind de debatreeks een uitstekend initiatief van ActiZ. En ik verwacht er veel van. In de loop van de eerste avond over het Nieuwe Ouder Worden heb ik me wel verbaasd. Het Motivaction-onderzoek ging vooral over zelfredzame, veeleisende en eigenzinnige senioren. Niet over zorgafhankelijke ouderen.
Bij tijd van leven en gezondheid hoop ik tot voorbij mijn 85-ste in een van de bijdehante categorieen te vallen. Collectieve arrangementen zijn voor deze zelfredzamen niet nodig.
In het onderzoek en in het debat ben ik echt zorgafhankelijke ouderen niet tegengekomen. Honderdduizenden raken in de toekomst de regie kwijt, zijn niet meer assertief en zelfredzaamheid. De mantelzorgers die hen jarenlang hebben weggehouden uit collectieve arrangementen redden het niet meer. Hier is de vraag of de buren het hondje willen uitlaten of boodschappen willen doen - zoals in het debat geopperd - een ridicuul voorbeeld uit een lang gepasseerd verleden. Zorg voor mensen die 24/7 afhankelijk zijn lijkt me een collectieve opgave. Zeker bij mensen die vanwege hun levenslange minimuminkomen geen eigen vermogen hebben vergaard dat ze particulier kunnen 'opzorgen'. Intussen blijven wij mantelzorgers gewoon wandelen met vader of moeder, armen om schouders leggen, kleren wassen en vlaaien betalen. Ik ben op 7 juni in Den Bosch graag weer bij deel 2 van de debatreeks.

vcpTBPidMUUY

16 september 2012

You're the greaetst! JMHO

Top