BLOG

Willen meeste artsen echt van marktwerking af?

Willen meeste artsen echt van marktwerking af?

‘Meeste artsen willen af van marktwerking’ kopten veel kranten afgelopen week naar aanleiding van een onderzoek van Medisch Contact. Slechts 8 procent van de artsen blijkt uitbreiding te willen en 16 procent gaat voor behoud van de huidige situatie. Uit de enquête wordt echter niet duidelijk wat artsen willen afschaffen, uitbreiden of bestendigen. Daar was de vragenlijst ook niet op gericht.

Containerbegrip

Ik vraag mij af of er in de zorg wel echt sprake is van marktwerking. Zorgverzekeraars hebben een acceptatieplicht. Premiedifferentiatie bij chronische ziekte of ongezond gedrag mag niet, en terecht. Met het afsluiten van de hoofdlijnakkoorden voor de eerste- en tweedelijn en de GGZ is de bovenkant van de zorgkosten gebudgetteerd. Dat past allemaal niet in echte marktwerking. In de zorg spreekt men dan ook graag over gereguleerde marktwerking. Maar ook dan blijft het een containerbegrip waar men niet zomaar voor of tegen kan zijn. Minister Schippers heeft wel eens voorgesteld het begrip marktwerking in de zorg niet meer te gebruiken en de onderwerpen die men rekent tot marktwerking gewoon bij de naam te noemen en daar afzonderlijk over te spreken. Ik ben het daarmee eens. Maakt de discussie over wel of niet marktwerking en waar en hoe wel zo eenvoudig én genuanceerder.

Goede en betaalbare zorg

Ik vind dat de discussie ook niet primair over wel of niet marktwerking moet gaan. De discussie moet gaan over wat de beste manier is om goede en betaalbare zorg te realiseren die toegankelijk is voor iedereen. Indien dat met bepaalde vormen van marktwerking te bereiken is, prima. Het moet in dit debat toch vooral om de inhoud gaan, minder over de vorm zolang dat de kernwaarden van onze gezondheidszorg niet aantast.

Duurzame arts-patiëntrelatie

Er bestaat tussen de minister en huisartsen geen verschil van mening dat een duurzame arts-patiëntrelatie de kurk is waarop de eerstelijn drijft. Daarin past concurrentie tussen huisartsen waarbij patiënten heen en weer kunnen hoppen niet. Het financieringsmodel voor de tweedelijn kent nogal wat productieprikkels, maar door de hoofdlijnakkoorden zijn die van hun onbeheersbaarheid ontdaan. En dat blijkt ook, want de zorgkosten in de cure stabiliseren. Niet door marktwerking, maar door de afspraken die met de eerste- en tweedelijn zijn gemaakt.

Marktwerking

Iedereen is het er over eens dat het beter is om de zorg te financieren op basis van uitkomstmaten. Ongeacht of het daarbij dan gaat om parameters voor gezondheidswinst, patiënttevredenheid of afname van de ziektelast. Lastig te implementeren, maar gaat er wel komen. Er bestaat ook weinig bezwaar tegen selectieve zorginkoop of bonus-malusbeloning door zorgverzekeraars. Kan marktwerking genoemd worden, maar ook kosten- en doelbewust handelen.

Tijdens het Grote Zorgdebat merkten met name de woordvoerders van de PvdA en de SP op dat de marktwerking in de zorg gierend uit de hand gelopen is en bij de komende kabinetsformatie zo snel mogelijk moet worden afgeschaft. Dit vind ik iets te gemakkelijk.  In vergelijking met de landen om ons heen heeft Nederland minder artsen per hoofd van de bevolking en is het gebruik van ziekenhuisvoorzieningen en geneesmiddelen lager, terwijl de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg jaar in jaar uit als één van de beste wordt beoordeeld. De ouderenzorg blijkt daarentegen juist duurder. Niet door marktwerking maar door de mogelijkheden die er zijn om een beroep te doen op de AWBZ.  Ik vind het moedig van de minister dat zij dit onderwerp zo kort voor de verkiezing ter discussie heeft gesteld. Moet ook. Want door een doelmatiger inrichting van de ouderenzorg kan de toegankelijkheid van die zorg voor hen die het echt nodig hebben beter gegarandeerd worden dan door opnieuw een stelselwijziging.

Samenwerking

Ik denk dat veel artsen geen moeite hebben met bepaalde vormen van marktwerking, zolang het samenwerking maar niet in de weg staat en betaalbare en toegankelijke zorg voor iedereen gegarandeerd is. Daarin zijn nog wel wat slagen te maken, zeker, maar de suggestie dat artsen terug willen naar de situatie voor de stelselherziening is mijns inziens iets te kort door de bocht.

Arie C Nieuwenhuijzen Kruseman
voorzitter KNMG-federatie

12 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

13 september 2012

De artsen stemden grotendeels op de VVD, de partij marktwerking in de zorg een warm hart toedraagt. Kortom, klagen, klagen, maar uiteindelijk gewoon voor marktwerking stemmen. Zo kennen we de artsen weer.

Anoniem

13 september 2012

kunt u vragen stellen? - http://www.ggzpreventie.nl/blog/email-aan-de-leden-van-de-e-kamer/ … - POGING 36

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

13 september 2012

Inderdaad zou de discussie moeten gaan over wat de beste manier is om goede en betaalbare zorg te realiseren die toegankelijk is voor iedereen. Maar ik vrees dat men toch de discussie over marktwerking zal moeten voeren.

Dat gezegd zijnde, moet die term inderdaad beschouwd worden als containerbegrip. Onder marktwerking vallen onder andere:

* concurrentie tussen gelijksoortige zorgaanbieders, te realiseren middels bonus-malusbeloning of selectieve zorginkoop;
* concurrentie tussen zorgverzekeraars;
* privatisering van zorginstellingen.

Het eigen risico wordt ook vaak geschaard onder c.q. geweten aan marktwerking maar die twee zaken hebben niets met elkaar te maken.

Het zou goed zijn om in het vervolg inderdaad niet meer te spreken van "marktwerking in de zorg", maar een van de bovenstaande termen te gebruiken.

Daar zij nog bij opgemerkt dat er van selectieve zorginkoop in de ziekenhuiszorg nauwelijks sprake is. Er is verrichtingsfinanciering ingevoerd, wat voor verkorting van de wachtlijsten heeft gezorgd maar waarschijnlijk ook voor gedane verrichtingen die onnodig (duur) waren. Dat is dus iets heel anders dan selectieve zorginkoop, eerder het tegenovergestelde ervan.

Voor meer informatie zie www.gezondezorg.org/kem.php.

Bybau

14 september 2012

Het lijkt mij een uitstekend pleidooi om het (eindelijk) met elkaar over de inhoud te hebben in plaats van de inhoudsloze politieke discussie te voeren over wel/geen marktwerking. Deze marktwerking wordt namelijk niet/nauwelijks gedefinieerd door de politiek waardoor een nondiscussie ontstaat. Samenwerking door alle partijen op belangrijke thema's voor de patient/client/burger, daar moet het over gaan. Er zijn, zonder hard na te denken, al zo veel thema's te noemen die nu het beste aangepakt/opgepakt moeten worden.

Wim van der Meeren

14 september 2012

Heel goede blog! We moeten ons realiseren dat elk systeem prikkels heeft voor de deelnemers, ook een budgetsysteem.
De vraag is op de prikkels nu de juiste zijn.
Dat is naar mijn mening niet zo: er is te weinig ruimte voor een goed gesprek en te snel wordt er " geproduceerd ".
Laat ons samenwerken om te sleutelen aan betere prikkels binnen het huidige stelsel.
CZ wil graag zijn verantwoordelijkheid hierin nemen, door in regio's te experimenteren ( bv Eindhoven).
Als private partij, met publieke doelen ( kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid) en zonder winstoogmerk ( we zijn een onderlinge, geldt ook voor de concurrenten), zijn wij daarvoor de aangewezen partij.
Als CZ het slecht doet, kan de verzekerde weglopen.
Dat is een prikkel die ons scherp houdt.

tjark reininga

14 september 2012

de nadruk op de vertrouwensrelatie tussen arts en patiënt is in relatie tot de ontwikkeling naar marktwerking inderdaad fascinerend. enerzijds, omdat deze zich inderdaad slecht verhoudt tot de aansporing aan patiënten om zich vooral ook financieel te oriënteren, inspelend op de gedachte dat er van een markt sprake is, en dus uitnodigt tot 'hoppen' op zoek naar de goedkoopste arts. en anderzijds, omdat die vertrouwensrelatie ook een vrije artskeuze veronderstelt, zeker op het moment dat de vertrouwensrelatie niet sterk (genoeg) is; en daarvoor was in het huidige stelsel niet altijd voldoende ruimte.

een heel ander aspect van marktwerking vormen de verleidingen die aan de arts/behandelaar worden geboden door producenten van concurrerende middelen. die zijn vaak onzichtbaar voor de patiënt, die bovendien de deskundigheid ontbeert om echt op kwaliteit te kiezen.

en zij kunnen het oordeel van de behandelaar beïnvloeden. bovendien gaat concurrentie doorgaans gepaard met grote investeringen die niet de kwaliteit van het product, maar de beeldvorming betreffen. (reclame etc.). maar dat is natuurlijk altijd problematisch geweest in deze in markttermen gemengde sector.

Anoniem

14 september 2012

@ Van der Meeren. Natuurlijk, en wanneer zorgaanbieders zich ook inzetten voor het publieke doel (zoals Stichting Gezondheidscentra Eindhoven), dan gebruikt CZ alle middelen (wettelijk en onwettig) om die partij te dwarsbomen om doelmatige zorg te ontwikkelen. Het is beter om CZ en publieke doelen niet in een zin te noemen.

Hoppener

14 september 2012

Marktwerking betekent in de economie dat er meerdere aanbieders en meerdere vragers zijn die allen wat te kiezen hebben. Als de markt goed functioneert levert dit goede prijzen en goede kwaliteit.
Iedereen kan vraagtekens zetten bij de stelling dat de zorg een markt is die goed functioneert of kan functioneren. Mijn antwoord daarop is "nee" resp. "ja". Maar let wel: als je de concurrentie afschaft gaan er onder het mom van samenwerking monopolies ontstaan, gedwongen winkelnering et cetera en verdwijnt de keuzevrijheid. Kwaliteit en kwantiteit zullen daaronder lijden.

ANH Jansen

14 september 2012

Wim van der Meeren is van CZ. Zonder CZ geen zorg lijkt hij te willen beweren. En de concurrentiedruk is enorm beweert hij. Wat een onzin.

Van concurrentie tussen de verzekeraars is geen sprake en zal in de toekomst nog minder sprake van zijn; concentratie van zorg door middel van gezamenlijk contracteren door verzekeraars verhindert de keuze voor de verzekerden helemaal. Als alle verzekeraars dezelfde ziekenhuizen contracteren valt er niets meer te kiezen. Lood om oud ijzer.

En bedenk de afschaffing van artikel 13 van de Zvw; In Natura verzekerden zijn dan helemaal de pineut; zonder transparantie in kwaliteit dienen zij de keuze van de gezamenlijke verzekeraars te volgen! En de vereiste transparantie in de zorg om te kunnen kiezen en om marktwerking tussen verzekeraars mogelijk te maken waardoor verzekerden wel zouden kunnen kiezen zal nog lang op zich laten wachten; geen van de partijen heeft er immers belang bij om te laten zien waar zij het laten liggen. Af en toe komt een schandaal naar buiten. 10% van de ziekenhuizen die volgens hygiene richtlijnen werkt en een verlaagd onnodig sterftecijfer zouden laten zien. Data worden niet naar buiten gebracht, ook niet door CZ. Ook CZ conctracteert ziekenhuizen die een loopje nemen met oa de hygiene; 1.700 mensen overlijden onnodig! Die komen deels op het conto van CZ Directeur W van de Meeren. Alle data zijn immers wel bekend!

Ondertussen romen de verzekeraars zonder winstoogmerk gestaag de zorgpremies af; de berg opgepotte premie gelden is gegroeid tot 12 miljard euro. 10 miljard daarvan zijn ziekenfondspremies uit de jaren voor 2006. Een van de stille schandalen in dit land.

Het 'frame' van CZ Wim van der Meeren is bekend en werkt niet bij de burgerij. Alleen belanghebbenden blijven in het frame geloven. Ambtenaren, toezichthouders en politici.

Economische prikkel is voor de verzekeraars de enige prikkel; het budget dat de Overheid oplegt mag niet worden overschreden. De Balkenende Norm geldt daarom expliciet niet voor bestuurders en werknemers van verzekeraars wegens deze moreel zware taak: zij worden geacht neen te zeggen tegen verzekerden, ongeacht de afgesloten contracten.

Zorg van rechtswege is heel wat anders dan verzekerd recht.

NHS/Scandinavisch model wordt niet voor niets aanbevolen als systeemmodel voor zorgstelsels.
Aanhouden van reserves is daarbij niet nodig. Het was Hans Hoogervorst bekend en hij stelde de terugval optie voor in het geval de CZ's van deze wereld het toch niet waar zouden maken.

12 miljard euro belastinggeld, premiegelden, ligt op de plank en ondertussen worden zorgpremies verhoogt, pakketten uitgekleed, eigen bijdragen ingevoerd, eigen risicos verhoogd. De mens is duidelijk niet rationeel.

En laat nou het systeemmodel Zorgstelsel 2006 daar wel van uitgaan.

P De Koning, huisarts

14 september 2012

Dank voor de uitleg Hr Jansen. Hr vd Meeren mag uiteraard het niet nalaten om te reageren.

E.Kriek

14 september 2012

Analyse:


Jansen:

"Economische prikkel is voor de verzekeraars de enige prikkel; het budget dat de Overheid oplegt mag niet worden overschreden. De Balkenende Norm geldt daarom expliciet niet voor bestuurders en werknemers van verzekeraars wegens deze moreel zware taak "

versus:

vd Meeren:

"Dat is naar mijn mening niet zo: er is te weinig ruimte voor een goed gesprek en te snel wordt er " geproduceerd ".

Mijn conclusie:

- CZ/ vd Meeren is bereid om "een goed gesprek" te honoreren; als huisarts ben ik daar uiteraard blij mee;
- CZ/ vd Meeren houdt niet zo van productie;
- CZ/ vd Meeren gaat zich vanaf nu onderscheiden ten opzichte van concurrenten door het versterken van de eerste lijn; meer preventie en minder productie;
- CZ/ vd Meeren neemt afstand van het overschrijden van de Balkenende norm; iets wat te maken heeft met "verantwoordelijkheid " , "scherp houden" , "weglopen" . Of zoiets. Whatever.

Uiteindelijk valt er dus ECHT iets te kiezen in verzekeraarsland! In deze "markt" !

Zorgconsumenten en zorgaanbieders zijn de absolute winnaars.

CZ/ vd Meeren: u heeft uw nek uitgestoken.

Waarvoor slechts immense en nederige dank passend zullen blijken te zijn, als wij deze discussie over 40 jaar herlezen zullen.

Scheres

16 september 2012

Prima analyse van Arie Nieuwenhuijzen Kruseman! Mijn dank en compliment voor deze heldere nuancering van de marktwerking in onze zorg, iets waarover ik in het buitenland constant aan de tand word gevoeld en dan moet verklaren of en hoe het werkt.
Het stukt ademt de rustige, weloverwogen visie van iemand met een lange en brede ervaring in de praktische zorg en het zorgbeleid, die weet hoe de hazen lopen. Die in staat is het probleem niet éénzijdig te beschouwen vanuit de hoek van een enkele partij - zoals zovelen dat doen- maar iemand die ook het beleid en de acties van alle partijen in de zorg kent en prima kan interpreteren. Met voornamelijk het publieke doel voor ogen: goede en betaalbare zorg; aangetoonde kwaliteit als maatstaf.
De KNMG mag blij zijn met iemand aan het roer die in zijn positie de belangrijke rol en verantwoordelijkheid van de arts in de zorg onderstreept, maar dat naar mijn mening uitstekend doet in de noodzakelijke samenhang met alle spelers inclusief de politiek. Een stuurman waarop de schipper kan vertrouwen. Nogmaals dank voor de beknopte en heldere analyse van de "gereguleerde marktwerking" die ik in de discussie met onze Europese collega's zeker zal benutten!

Top