BLOG

Goede conditie beschermt tegen chronische ziekten

Goede conditie beschermt tegen chronische ziekten

Vorig jaar profileerde Tweede Kamerlid voor de VVD Anne Mulder zich in een opinieartikel van NRC Handelsblad (03-05-2011) met de mening dat preventie van leefstijlziekten leidt tot hogere kosten. Daarbij baseerde hij zich op de publicaties van de hoogleraren Polder en Brouwer. "Een gezond mens is duur" zeggen zij (NRC 26-03-2007).

Visie

Hun redenering is dat fitte mensen weliswaar ouder worden maar dat zij dan chronische ziekten krijgen op latere leeftijd, zodat preventie misschien wel leidt tot een langer leven maar niet tot een, voor de zorg, goedkoper leven. Dit idee werd redelijk bepalend voor het beleid van minister Schippers.

Een recent onderzoek, gepubliceerd in de Archives of Internal Medicine van Willis en anderen (101001/archinternmed.2012.3400) laat iets heel anders zien. Zij volgden bijna 19.000 deelnemers aan een fitnesstest van het Cooper Institute gedurende veertig jaar. Nu wisten we al dat een goede conditie het leven verlengt. Maar dit onderzoek laat voor het eerst overtuigend zien dat mensen met een goede conditie aanzienlijk minder kans hebben op een chronische ziekte. En dat verband is sterk: een toename van de conditie met 20 procent leidde tientallen jaren later tot een afname van chronische ziektes zoals hartziekten, Alzheimer en darmkanker van 20 procent. Dat positieve effect bleef in stand tot aan het levenseinde zodat de fitte mensen de laatste vijf jaar van hun leven minder chronische ziekten hadden. Dus: regelmatig joggen, fietsen of wandelen levert meer levensjaren op, maar ook meer levenskwaliteit.

Gezond gedrag loont

Natuurlijk is er wat af te dingen op deze bevindingen: het verband is correlationeel en niet oorzakelijk en het onderzoek vond plaats met een selecte populatie. Toch zijn de resultaten interessant, omdat het een idee doorbreekt dat in Nederland ging postvatten dat preventie niet zou leiden tot minder chronische ziekte op latere leeftijd. Gezond gedrag loont dus, voor het individu en voor de maatschappij.

Een nieuwe minister kan dus onbelemmerd absolute topprioriteit geven aan het bevorderen van een gezonde leefstijl teneinde op langer termijn kosten in de zorg te beperken.

Nieuw gezondheidsbeleid

Thema's van een nieuw gezondheidsbeleid zijn dan preventie door het stimuleren van een gezonde leefstijl en zelfmanagement: de patiënt ondersteunen in het bevorderen van zijn of haar gezondheid en bij het omgaan met een chronische ziekte. 

Jan Walburg

8 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

14 september 2012

Dit is niet te onderzoeken. Waarom joggen, fietsen of wandelen velen niet? Omdat ze zich niet lekker voelen. Waarom vertonen sommige mensen met gelijke gezondheid een minder gezonde leefstijl? Omdat ze in achtergestelde omstandigheden leven en even iets anders aan hun hoofd hebben dan te investeren in toekomstige gezondheid. Diezelfde achtergestelde situatie leidt later weer tot gezondheidschade langs andere wegen dan fitheid.

De causale relatie tussen fitheid en chronische aandoeningen is niet te onderzoeken. De relatie die Polder en Brouwer leggen tussen kosten en gezondheid is dat wel.

Frank Conijn

14 september 2012

Het (RIVM-)rapport van Polder et al is een gebrekkig rapport, doordat het chronischeziektenmodel waarop het gebaseerd is een gebrekkig model is. Recent Japans onderzoek toont dat aan. Zie www.gezondezorg.org/preventiebeleid.php.

Anoniem

14 september 2012

@ Frank Conijn. Ongeacht de kwaliteit van het chronischeziekenmodel zijn de methoden van Polder en Brouwer eenvoudig en robust: mensen die ouder sterven maken meer zorgkosten.

Dat mensen als Walburg een studie met een zeer kwestbare methode aanhalen omdat de resultaten hen goed uitkomen, siert hen niet. En Walburg weet genoeg van methoden om te begrijpen wat hij hier doet.

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

14 september 2012

@ Anoniem:

U stelt: "Ongeacht de kwaliteit van het chronischeziekenmodel zijn de methoden van Polder en Brouwer eenvoudig en robust: mensen die ouder sterven maken meer zorgkosten."

De conclusie die daaruit getrokken wordt is gebaseerd op een veel gemaakte denkfout. Het gaat om de verhouding tussen het aantal jaren waarin men positief contribuant is aan de zorgfinancieringsbalans (door premie betalen en weinig zorgkosten te maken) en het aantal jaren waarin met negatief contribuant is (door nog steeds premie te betalen maar heel veel zorgkosten te maken).

Stel dat men gemiddeld 10 jaar voordat men dood gaat Alzheimer krijgt en daardoor in een verpleeghuis moet worden opgenomen (wat zeer kostbaar is). Dan is de genoemde verhouding gunstiger als men gemiddeld 150 wordt dan gemiddeld 80.

Dat gaat niet op voor de pensioenfinancieringsbalans, maar dat is op te lossen door de pensioenleeftijd mee te laten groeien met de levensverwachting, wat ook redelijk is.

Anoniem

14 september 2012

@ Frank Conijn. Ons verschil van inzicht volgt uit een andere aanname. Ik verwacht dat ouderdomsziekten duurder zijn, mede omdat ze langer duren, maar vooral omdat het vaak over Alzheimer gaat.

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

14 september 2012

@ Anoniem:
Dat ouderdomsziekten bij preventieve maatregelen zoals een goede conditie onderhouden langer duren blijkt niet uit onderzoek.

En weliswaar neemt de prevalentie van Alzheimer toe naarmate men dichter bij de gemiddelde levensverwachtingsleeftijd komt, en helemaal als men er overheen gaat, maar als men de totaal gemaakte levenszorgkosten optelt blijkt toch dat preventie gunstig uitpakt.

Ik verwijs u nogmaals naar www.gezondezorg.org/preventiebeleid.php. Daar staat alles uitgelegd en kunt u ook de links vinden naar de Japanse onderzoeken die die actuele levenszorgkosten optelden, dus aan eindpuntmeting deden zonder afhankelijk te zijn van een model.

Met als resultaat qua overgewicht dat mensen met overgewicht over hun hele leven 15 (mannen) en 22 (vrouwen) procent meer levenszorgkosten maakten dan mensen zonder. Ondanks het (iets) eerdere overlijden van de eerstgenoemden.

Verder vond men dat rokers en niet-rokers dezelfde levenszorgkosten maken, ondanks het (veel) eerdere overlijden van rokers. Verdisconteer daarmee dat door het eerdere overlijden rokers minder premie betalen, en zie dat roken een negatieve invloed heeft op de zorgkostenbalans.

Kroon

17 september 2012

Waarom heeft eigenlijk niemand het over welbevinden? De kosten waarover steeds gesproken wordt houden veel meer in dan alleen geld. Een goede conditie en gezondheid geven (en dat is volgens mij ruimschoots wetenschappelijk aangetoond) een beter gevoel van welbevinden en dat werkt onder andere door in maatschappelijke participatie. De voordelen daarvan behoeven volgens mij geen toelichting.

Jaap Koot

17 september 2012

Het kernwoord in deze discussie is compressie van morbiditeit. Iedereen gaat dood, dat weten we allemaal. Maar als we kunnen voorkomen dat mensen jarenlang chronisch ziek zijn voorafgaand aan overlijden, scheelt dat een hoop kosten. Gezondheidsbevordering bij ouderen helpt hierbij. In UMCG Groningen doet men uitgebreid onderzoek naar healthy ageing en de economische effecten. Overigens, zorgkosten is natuurlijk maar één aspect. Als mensen langer doorwerken omdat ze gezonder zijn, wint de maatschappij ook heel veel, zoals Kroon aangaf.

Top