BLOG

HPG’en: een nieuw werkwoord voor de zorg

HPG’en: een nieuw werkwoord voor de zorg

In mijn opleiding tot officier der artillerie waren hygiëne en veilig werken belangrijke onderwerpen. Daar is natuurlijk ook een militair werkwoord voor uitgevonden: HPG’en (Hygiëne en preventieve gezondheidszorg). Basaal is het werkwoord ‘HPG’en’ gericht op haren kammen, scheren, tanden poetsen en wassen, maar het gaat ook over verspreiding van ziekten, weerstand en omgevingshygiëne.

Veilig werken hoef ik niet echt nader uit te leggen. Het omgaan met munitie, zware wapensystemen en life firing situaties vraagt oplettendheid, het kennen en navolgen van procedures en een aanspreekcultuur. Vooral dat laatste is enorm belangrijk.

Afghanistan

Tijdens mijn uitzending in Afghanistan is mij pas echt duidelijk geworden waarom het inpeperen van het belang van veilig werken en hygiëne een meerwaarde heeft. Het vergroot de inzetbaarheid van de militairen en spaart uiteindelijk mensenlevens. Op een kamp waar 2500 mensen hutje mutje samenleven, is het uitbreken van een infectieziekte een concreet gevaar. Dat betekent handen wassen, zwerfdieren van het kamp verwijderen en aparte toiletten voor diarreegangers.

Weinig aandacht

Nu ik mij als Tweede Kamerlid voornamelijk met zorg bezighoud, verbaast het mij enorm, dat binnen de opleiding van toekomstige artsen en verpleegkundigen nog zo weinig aandacht voor patiëntveiligheid is. Het navolgen van regels over hygiëne en patiëntveiligheid levert ook hier enorme gezondheidswinst voor patiënten op en spaart mensenlevens. Afgelopen jaren is met het Veiligheidsmanagementsysteem in de zorg wel een stap in de goede richting gemaakt. Ik maak mij echter zorgen dat die goede intenties blijven steken bij de implementatie van protocollen en enkele ‘good practices’.

Gezondheidswinst staat of valt met het internaliseren van het belang van hygiëne en patiëntveiligheid bij artsen en verpleegkundigen, en met het bestaan van een aanspreekcultuur. De uitzending van Zembla van enkele weken terug was daarom schokkend. Artsen en verpleegkundigen kennen wel de regels, maar weigeren ze toe te passen. De urgentie ontbreekt. Aanspreken leidt tot verstoorde werkrelaties. Zorgwekkend!

Oren wassen

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heb ik om uitleg gevraagd. Zij kon niet met zekerheid zeggen of alle ziekenhuizen eenzelfde soort cultuur hebben. Ze zou de sector “hun oren wassen over hygiëne”. Leuke woordspeling, maar dat lost weinig op. Ze kan niet iedere arts en verpleegkundige op het matje roepen.

Als Tweede Kamerlid heb je een groot aantal instrumenten (wetgeving, subsidies, agenderen van onderwerpen) om veranderingen op gang te brengen. Regelgeving is een veelgebruikt instrument. Maar regelgeving lost niets op als mensen in de praktijk de regels aan de laars lappen. Regelgeving werkt alleen als mensen het belang ervan inzien en als regels gehandhaafd worden.

Werkwoord

Mijn oproep zou zijn om van HPG’en een werkwoord in de medische opleidingen te maken. Het is van belang om studenten verpleegkunde en geneeskunde gedurende hun hele studie in patiëntveiligheid te onderwijzen. Het zal hun levens niet redden, maar misschien wel dat van hun patiënten.

Hanke Bruins Slot, Tweede Kamerlid voor het CDA

Woordvoerder curatieve zorg, leefstijl, preventie en sport

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Frans Rutten

16 oktober 2012

Helemaal met Hanke eens. Er wordt in veel ziekenhuizen, maar ook in diverse huisartspraktijken te weinig aandacht besteed aan hygiene en patientveiligheid. Het is ook nog slechts een minimaal onderdeel in de medische opleiding en bijscholingprogramma's. Vreemd dat ca. 70% van de gevaren zitten in in menselijk falen en dat er bij bij- of nascholingen met name inhoudelijke onderwerpen aan de orde komen en er weinig of niet getraind wordt in communicatie en samenwerking. Als je als arts niet (zeker) weet en je weet dat een ander het wel weet is communicatie met die ander een goede oplossing. Helaas is de cultuur nog niet zo ver, maar ook de tijdsdruk maakt communicatie moeilijker.
Acties ter verbetering van onderlinge samenwerking en communciatie zijn dus een goede investering.

HuibHezemans.nl quality projects, process quality

16 oktober 2012

Geen medicus en dan toch een mening ... tut tut tut Hoewel, werd er niet ook eens gekeken naar piloten (onderlinge aanspreekcultuur) en de petrochemie (je werkt hier veilig of niet - de stamvader van het VMS)? Helaas worden de vergelijkingen vaak nog maar moeizaam begrepen of gaan mank. Want een cardioloog en neurochirurg vliegen toch niet eenzelfde kist (denken ze, hoewel de 'systemen' die ze bewaken in en rond hetzelfde lichaam nogal verbonden zijn). Ook lopen specialisten zelden een persoonlijk veiligheidsrisico, zoals in een cockpit of petrochemische procesindustrie. En wat is ook zo typerend aan die organisatie van mw. Bruins Slot? Juist, hiërarchie.
Persoonlijk risico moeten we niet willen introduceren, hoewel financieel en imago-risicomanagement effectieve instrumenten zijn. Maar besef van en ondergeschiktheid aan ketenprocesbelangen is nu langzamerhand toch echt een vereiste om als (para)medisch professional in de zorg werkzaam te kunnen zijn. En dus zullen ook de hiërarchische verhoudingen met consequenties minder krampachtig benoemd moeten kunnen worden, dwz. eindverantwoordelijke eigenaren voor interdisciplinaire, ziekenhuisbrede of transmurale processen met mandaat en consequenties voor niet naleven. Hoewel de modelovereenkomst tussen instellingen en specialisten spreekt van de medisch specialist die ‘past zijn praktijkuitoefening aan de ziekenhuisorganisatie … aan’ zijn termen als 'niet bindend' en 'ieder voor zich ... voor eigen rekening en risico' geen sterk vervolg.
Wellicht dat de concentratietendens ruimte biedt voor het verhelderen van de afspraken en expliciteren van consequenties. En anders een uitzending?

Kees Langenhuijsen

17 oktober 2012

Als voormalig officier-arts bij de veldartillerie, thans Keel-, Neus- en Oorarts, nodigt deze blog over HPG en het wassen van de oren uit tot een reactie. Ook ik ben uitgezonden geweest (Bosnie) en heb daar ervaren wat het overstijgende belang is van veiligheid en hygiene. Ik deel de visie dat hier in de medische opleiding onvoldoende aandacht aan wordt/werd besteed maar bestrijd het beeld van algehele desinteresse voor deze onderwerpen vanuit onze beroepsgroep. De laatste jaren is patientveiligheid een steeds belangrijker thema in de zorg. Er is een duidelijke cultuuromslag zichtbaar en merkbaar, met name op de werkvloer. Ook bij de contractering door ziektenkostenverzekeraars speelt veiligheid een steeds belangrijker rol. Het feit dat er meer aandacht voor is zal mijns inziens leiden tot een verdere internalisatie van kwaliteits- en veiligheidsdenken binnen de beroepsgroepen werkzaam in de zorg.
Tenslotte een waarschuwing aan de minister: veel mensen krijgen juist van wassen van de oren een (bacteriele) oorontsteking. Laten we proberen een positieve insteek te kiezen en mensen mee te nemen op weg naar een gezondere gezondheidszorg.

Schuurmans

21 oktober 2012

Het belang van onderwijs om patientveiligheid te borgen wordt breed gedragen. We zijn gestart met de ontwikkeling van een algemeen raamwerk. @VMSonderwijs.

Top