BLOG

Zorg, leer van marktwerking in de taxiwereld

Een jaar na de liberalisering van het taxiwezen, stapte ik uit in Utrecht Centraal, ging naar de taxi standplaats aldaar en zag een rijtje taxi’s staan. De eerste in de rij was een oude Opel en de tweede een mooie glimmende Mercedes. Met de marktwerking in mijn achterhoofd, stapte ik uiteraard op de tweede auto af.

Bonje door marktwerking

Direct kwamen er enkele chauffeurs op mij af en vroegen waar meneer mee bezig was. Ik moest de eerste in de rij pakken. Ik stelde dat er nu marktwerking was en dat de klant nu toch kon kiezen welke taxi hij wilde en kon onderhandelen over het tarief. Niks geen marktwerking werd mij min of meer dreigend verzekerd. De eerste auto pakken. Ik ging dus maar in de Opel zitten. Bij aankomst op mijn bestemming vond ik het gevraagde tarief aan de hoge kant. Ik wilde minder betalen, maar wel nog steeds in mijn visie een alleszins redelijk bedrag. Dat kan niet meneer, was de reactie van de chauffeur. Dit is het bedrag en dat moet u betalen. Ik sputterde nog wat over marktwerking en liberalisering van de tarieven en de onderhandelingsvrijheid van de mondige klant, maar mijn mond werd direct gesnoerd, betalen of er kwam bonje. En het tarief was misschien wel wat aan de hoge kant, maar dat kwam allemaal - ja, u raadt het al- door de marktwerking. Mijn mond viel open.

Meer aanbod, hogere tarieven

Maar de chauffeur had eigenlijk nog wel een redelijke verklaring voor zijn verhaal over hogere tarieven als gevolg van de marktwerking: er waren immers zoveel taxichauffeurs en vrije jongens bijgekomen dat hij, om nog te kunnen leven van die paar ritten per dag, wel hogere tarieven moest vragen. Wel, tel uit de zegeningen van de liberalisering van het taxiwezen: een klant die niks te vertellen heeft, hogere tarieven en bij iedereen grote onvrede. Het taxi dossier is sindsdien een pain in the ass van alle betrokkenen. Met dank aan de ideologen en markteconomen die aan de werkelijkheid van alle dag voorbij gaan.

Vrije tarieven mondzorg

En inmiddels denkt u: wanneer gaat deze blog nog een keer over de gezondheidszorg beginnen? Welnu, ik moest aan het taxidossier denken, toen ik het persbericht las van de NZa om de tarieven van de mondzorg, lees de tandartsen, vrij te geven in het jaar 2011. Vrijgeven op basis van de volgende randvoorwaarden: duidelijke prestatiebeschrijvingen, transparantie over kwaliteit en prijs en de consument moet goed en tijdig voorbereid zijn op zijn rol als consument van tandheelkundige zorg. Daar gaan we dus weer met de theorie, ver weg van de praktijk. Laten we maar naar die praktijk kijken, dan begrijpt u gelijk waarom ik gekozen hebt voor de titel van deze blog.

Tandheelkunde in praktijk

•    De tandheelkunde is grotendeels uit het pakket gegooid, dus er zijn geen machtige verzekeraars om te onderhandelen over tarieven.

•    De aanvullende polissen bieden meestal een mager mondzorgpakketje, want anders betaal je je blauw. Dus veel mensen staan er alleen voor en moeten zelf betalen.

•    Tandheelkunde is geen populaire tak van sport, de meeste mensen hebben er een hekel aan. In wat minder welvarende landen zie je het resultaat: slechte gebitten vanwege geldgebrek en de pijngrens van de mensen.

•    Tandheelkundige prestaties kennen een geringe prijselasticiteit: als men kiespijn heeft, wil men geholpen worden en hoeveel het kost, dat maakt dan even niets uit. En als het teveel kost, dan die kies er maar uit trekken voor een prikkie.

•    Tandheelkundige prestaties zijn niet transparant voor de patiënt die pijn heeft. Naast enkele begrippen over vullingen, bruggen en kronen en kiezen trekken, hebben we het wel gehad bij de gemiddelde Nederlander.

•    Het aanbod van tandartsen is zeker nog niet ruim te noemen. Veelal hebben patiënten nog moeite om er een te vinden. Bovendien schrijft de patiënt zich graag in, zodat de behandelaar een dossier kan opbouwen en hij zijn patiënten leert kennen. Dus niemand zit te wachten op flexibiliteit, patiënt noch behandelaar. Dus is er ook geen sprake van: even van tandarts verwisselen omdat die ander een stukje goedkoper is.

Afwezigheid van onderhandelingspositie

De patiënt heeft op grond van bovenstaande feiten, een onderhandelingspositie van niks. Hij is letterlijk en figuurlijk aan de tandartsen overgeleverd. De randvoorwaarden die de markteconomen van de NZa stellen zijn voorlopig volstrekt niet haalbaar en reëel. Empowerment van de man met kiespijn is een lachertje! Het is ook typisch een staaltje van de NZa dat er weer eens een gebaar moet worden gemaakt in de richting van de marktwerking. Bij de echte belangrijke zorg wordt de weerstand tegen die marktwerking steeds groter, dus dan maar een tak van sport die niet zo midden in de belangstelling staat. De tandartsen hebben namelijk altijd al een vrij autonome positie in de zorg gehad. Ze hebben weinig verbindingen met andere delen van de curatieve zorg en zijn van nature een aparte tak van zorg. De tandzorg is vervolgens ook nog eens uit het pakket gegooid. Voorwaar, een mooi speelterreintje voor de markteconomen om weer eens een poepje te laten ruiken.

Lessen van de taxiwereld

Het is nu aan politiek Den Haag om te reageren. Hopelijk zijn die iets gevoeliger voor de werkelijkheid van alledag en zijn de lessen van de taxiwereld nog niet vergeten. De tandartsen zijn er zelf trouwens ook niet enthousiast over, maar om dat uit te leggen heb ik een nieuwe blog nodig.

Beste lezers ik ga op vakantie naar een zuidelijk EU land en ik denk dat ik daar maar even naar de tandarts ga. De taxi’s zijn daar trouwens ook nog goed geregeld en dus te betalen.


Rob Scheerder

2 Reacties

om een reactie achter te laten

ZwanikkenLeenders

3 juni 2009

Goede morgen Rob

Er zijn veel chronisch zieken mensen die marktwerking niets zegt. Niet een dag op vakantie gaan en kunnen , begeleiding te duur is.

Zelfs geen taxivergoeding krijgen

Ik wens U een prachtige vakentie toe .

Joke Zwanikken Leenders

Ambassadeur van de verwenzorg

De Bekker

4 juni 2009

Beste Rob,



Aardig opiniestuk, en erg behulpzaam om mensen weer op het verkeerde been te zetten.



Zoals je wellicht weet, is het ook voor een taxichauffeur (of zijn baas) best relevant om zich te verdiepen in de volgende auto die men zal aanschaffen. Wordt dat een super-de-luxe Mercedes S-klasse met alle toeters en bellen, een nieuwe Toyota Prius of juist een Volvo S40. Die kosten moet je namelijk wel terugverdienen. Daarom moet je rekening houden met de klant.



Hetzelfde in de zorg (en ook in een tandartspraktijk). In een markt maken (zorg)ondernemingen andere afwegingen, niet noodzakelijkerwijs slechtere afwegingen. Voorop staat namelijk het product of de dienst, en de klant aan wie je dit levert. Je moet uiteindelijk (toegevoegde) klantwaarde leveren.



Het is altijd mooi om in een transitieproces te kijken naar de uitwassen, naar wat er mis gaat (of wat er allemaal mis zou kunnen gaan). Media en mensen smullen er van, en politiek Den Haag wacht likkebaardend op het volgende incident waarmee ze een spoeddebat kunnen aanvragen. Maar eigenlijk is de zorg juist gediend bij serieuze pogingen om verspilling uit het systeem te krijgen en te werken aan maximale waarde voor ons geld. Die waarde kan overigens best niet-financieel zijn. Empatisch vermogen, betrokkenheid, een luisterend oor. Lastig in geld uit te drukken, maar o zo waardevol.



Natuurlijk moet je kijken naar randvoorwaarden, en niet blind marktwerking nastreven. Natuurlijk gaan mensen met tandpijn niet meer shoppen. Natuurlijk zijn er nog geen goede productbeschrijvingen, natuurlijk zijn er nog geen fatsoenlijke prijzen, natuurlijk is er nog onvoldoende inzicht (prijs noch kwaliteit).



Maar er zijn wel degelijk burgers die een serieuze afweging maken tussen de ene of de andere tandarts - zelf heb ik in mijn vorige stad afscheid genomen van een sociale hork en in mijn huidige woonplaats een ouderwetse tandartspraktijk (sinds 1983 niet meer gemoderniseerd) ingeruild voor iemand die met de tijd mee gaat. Het blijkt in de praktijk dat er verschillen zijn, ook tussen tandartsen.



Met je huidige pleidooi doe je moderne tandartsen tekort die een serieuze afweging maken hoe ze hun praktijk inrichten en die hun best doen om duidelijk meerwaarde te leveren ten opzichte van anderen. Jammer.



Met vriendelijke groet,

Piet de Bekker

Top