BLOG

Koos werd wakker, Rutte sliep: terug naar het ziekenfonds?

Koos werd wakker, Rutte sliep: terug naar het ziekenfonds?

Het regeerakkoord-Rutte II heeft met zijn voorstel om de zorgpremie inkomensafhankelijk te maken voor veel maatschappelijke en politieke onrust gezorgd. Dit was dan ook te verwachten met alle onduidelijkheid over de gevolgen voor collectieve lastendruk, inkomens en werkgelegenheid.

De vraag die je nauwelijks hoort is òf het zorgverzekeringsbestel wel moet worden hervormd. Per saldo lijkt alleen het vervangen van de zorgtoeslag voordeel op te leveren in de beheerskosten van de belastingsdienst, 15 miljoen euro. Daar tegenover staan weer de kosten van de invoer van de fiscale inning van de inkomensafhankelijke premie voor alle volwassen Nederlanders. 

Wat is de zin van deze ingreep in de verzekering van curatieve zorg, naast de al even ingrijpende veranderingen in de verzekering van zorg voor chronisch zieken en bejaarden door de AWBZ?

In 2006 werd na 60 jaar discussie de Zorgverzekeringswet van kracht. De publieke ziekenfondsverzekering en de private ziektekostenverzekeringen werden vervangen door de basisverzekering curatieve zorg, gefinancierd door een nominale premie van circa 1.000 euro en een inkomensafhankelijke premie van 7,1 procent  (2012). Dit bestel lijkt in 2012 redelijk uitgekristalliseerd. De doelstellingen: premiestabiliteit, ontwikkelende kosteneffectiviteit in de zorg door gereguleerde concurrentie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars en een steeds sterker wordende regierol van zorgverzekeraars lijken te worden gerealiseerd. Dus waarom dit stelsel hervormen?

Ideologisch gevoel

Als ik naar de kabinetsplannen kijk, dan krijg ik een sterk déjà vu gevoel. Over ideologische en systeemdiscussies over volksverzekeringen, het begin van het marktdenken in de zorg, strijd over inkomensafhankelijke en nominale premies, pakketten, publieke en private uitvoeringsorganen, premies en loonkostensommen, Europaproof zijn en het poldermodel. Alsof ik terug ben in de tijd: in 1987 met de plannen van de commissie-Dekker en de veranderingen in de ziekenfondsverzekering door staatssecretaris Dick Dees. In die tijd zijn de debatten over de stelselwijziging in volle hevigheid losgebarsten.

Inkomensafhankelijke premies

Toen werd er, evenals nu in 2012 met de huidige plannen, gesproken over verhoudingen van 85 procent inkomensafhankelijke en 15 procent nominale premie voor een basiszorgverzekering. Over inkomensafhankelijke premies van 12 procent van het brutoloon, nu in de plannen geraamd op 11,1 procent. Over nominale premies van 40 gulden per maand, nu 40 euro. Uiteindelijk werden in 1992 die plannen in de vorm van het Plan Simons in de koelkast gezet. De werkgeverslasten vielen te hoog uit, de politieke en maatschappelijke weerstand (artsen, ziekenfondsen, ziektekostenverzekeraars, werkgevers etc.) groeide. De schotten tussen de AWBZ en de verzekering van curatieve zorg waren zo’n gatenkaas geworden, dat de AWBZ op een financieel debacle afstevende. Hoogervorst wist in 2006 met de Zorgverzekeringswet voor curatieve zorg duidelijkheid te brengen in een complex bestel, dat budgettair onbeheersbaar was en geen verbetering bracht in de kwaliteit en efficiency van zorg.

Ziekenfonds

Krijgen we met de plannen van Rutte II het ziekenfonds weer terug? En moeten we gezien de ervaringen in het verleden daar blij mee zijn? Ten eerste is onduidelijk wat de status van de (in feite) nieuwe zorgverzekering is. Kan dit Europeesrechtelijk door de beugel? De huidige verzekering is een privaatrechtelijke verzekering, uitgevoerd door private verzekeraars. Wat wordt de status van de nieuwe verzekering? Krijgen we, net als in de ziekenfondsverzekering, wettelijk voorgeschreven dat we uitsluitend in onze eigen regio een beroep mochten doen op zorg?

Als dit een publiekrechtelijke verzekering wordt voor de gehele Nederlandse bevolking, wordt dit dan een volksverzekering zoals daar in het verleden door de PvdA zo fel voor is gevochten? En waar de VVD in 1987 zo fel op tegen was, terwijl ze nu de grondslag voor een volksverzekering lijkt te verdedigen? Zoals Joop van der Reijden (CDA) in 1986 Koos Rietkerk (VVD) tijdens een kabinetsdebat over private ziektekostenverzekeringen wakker maakte: ‘Koos, uitkijken! Dit wordt een - beperkte - volksverzekering!’ En Koos werd wakker.

Oude droom

De tijden zijn veranderd. Het is mogelijk dat de oude droom van de PvdA, de volksverzekering voor curatieve zorg, uitkomt. Hoe de inkomensplaatjes, gevolgen voor werkgelegenheid, financiële en efficiency beheersbaarheid van curatieve zorg en de zorgverzekeraars zullen zijn blijft voorlopig onduidelijk. In ieder geval lijkt de VVD van haar geloof gevallen. Het lijkt erop dat hier de toekomst is wat geweest is.

Niek de Jong
Karel-Peter Compagne, Kenniscentrum Historie Zorgverzekeraars

3 Reacties

om een reactie achter te laten

ANH Jansen

2 november 2012

Dat Niek de Jong opkomt voor de financiele belangen van de private verzekeraars, en dat zijn overigens de voormalige ziekenfondsen uit de jaren voor 2006, is zijn goed recht.
Maar hij moet geen onzin gaan verkondigen en het Ziekenfondssysteem voorspiegelen als zowat het ergste wat de mensheid ooit is overkomen.
Laat hem dan op missie gaan naar Belgie, Denemarken, Engeland, Zweden, Noorwegen en Finland om daar te vertellen dat zij het al 100 jaar verkeerd aan het doen zijn!

Ziekenfondssysteem in haar moderne vorm hoeft helemaal geen regio budgettering of populatie bekostiging in te houden. Er zijn ongelooflijk veel variaties mogelijk. Dank zij veel beter data beheer en de ICT.

Benchmarking kan in een ziekenfondssysteem; alle data gewoon openbaar maken. Schaadt niemand omdat geen enkele specialist, arts of ziekenhuis de slechtste wil zijn. Benchmarking werkt perfect in Engeland.

Al de initiatieven op kwaliteit verbetering en werken op uitkomsten is van de laatste jaren. Suggeren dat zoiets in een ziekenfondssysteem niet kan is onzin.

In de jaren voor 1986 waren computers en de software nog niet zodanig dat de informatie tijdig beschikbaar was voor medici, beleidsmakers en burgers. Internet was er nog niet. Kaiser Permanente laat dat fraai zien met hun ICT project om hun deelnemers inzage te geven in alle data; online, vanuit de prive woning, zonder filters. Kan pas sinds enige jaren. En Kaiser Permante heeft 8.3 miljoen verzekerden. Allemaal met toegang tot het ICT netwerk. Dat moet Nederland met nog geen 17 miljoen inwoners makkelijk kunnen overnemen.

Het systeemmodel 2006 werkt evident niet.Was op voorhand al duidelijk. Ook bij het WI van het CDA. Lees hun analyse maar. Daarom is wjiziging noodzakelijk. Inroepen van de terugval optie van Hans Hoogervorst is de enige optie. Volg de adviezen van de OECD hierin en ga te rade bij landen met meerjarige ervaing in moderne ziekenfondssystemen.

De tijd anno 2013/14 is niet hetzelfde als de tijd anno 1986. Dat is de denkfout, al dan niet bewust, van Niek de Jong.

Budgettering is sinds 2006 niet weggeweest. De Overheid grijpt voortdurend in. MacroBeheersingsInstrument is niet van de verzekeraars afkomstig maar van de Overheid en die zet zo druk op de prijsontwikkeling, marktontwikkeling en volumeontwikkeling. De verzekeraars staan erbij en kijken ernaar en tellen hun knopen en zegeningen; waarom dan die peperdure ondernemingen handhaven?
Van selectieve inkoop op kwaliteit is geen sprake. Slaat ook nergens op. Prijs is doorslaggevend. Er is immers geen kennis van de ingekochte en geboden kwaliteit.

Inning van premies via de belastingen is meest eenvoudige en dan niet stoppen bij 70.000 euro per maand. Evenmin weigeren introductie van remgelden/bijdragen bij afname van zorg. Die wel met een plafond. Voor iedereen gelijk.

Inkomensafhankelijk eigen risico achteraf is typisch Nederlands. Dat gaat niet werken en is dubbel op; inning van premies over heel het inkomen (met optie op vermogen bij slimmeriken die inkomen omzeilen) is voldoende.

Bedenk dat Heineken en Blokker en CA rijk zijn geworden door de verkoop van hun producten aan de armen en middeninkomens in dit land. Idem Albert heijn en familie; zonder armen geen rijken. De rijken hebben er zodoende baat bij dat de armen gezond blijven en hun producten kunnen consumeren. Zo simpel is het nog steeds in deze kapitalistische wereld. Laat de rijken aldus een bijdrage leveren aan het instand houden van deze wereld. Het is in hun eigen belang. Men is dat in Nederland vergeten.

Plan van Rutte 2 is slecht doordacht, maar een eerste stap naar een gezond verstand zorgstelsel.

En de private verzekeraars kunnen gewoon hun verdienmodel aanhouden in de vorm van een parallel particulier systeem en voor de aanvullende verzekeringen. Die blijven van kracht. Ook in een ziekenfondssysteem.

Ze zullen er dan wel harder voor moeten werken; geen bescherming meer middels 'gereguleerde' marktwerking vanuit de Overheid.

A Klink gaf in zijn oratie aan waarom in 2006 is gekozen voor het systeemmodel 2006: de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zouden dan niet meer gelden in de zorg. Onderhandelingen over prijzen e.d. zouden dan eenvoudiger verlopen. Dat is inderdaad het geval gebleken; verzekeraars moeten en hoeven niet te onderhandelen met zorgaanbieders. Zegt de toezichthouder. Hun contracten zijn altijd redelijk en billijk. Verzekeraars hebben als enigen de zorgplicht.

Artsen, fysiotherapeuten, tandartsen, orthodontisten, apothekers, thuiszorgmedewerkers e.a. kunnen meepraten over de gevolgen van de keuze van de Overheid voor het schrappen van de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur in de zorg.

En de patienten? Die zijn duurder uit en moeten verder reizen voor mindere zorg.

Wat een succes.

Laat het Kenniscentrum Zorgverzekeraars Nederland eens in de spiegel kijken en dan verder kijken dan de eigen neus lang is.

Frank Conijn

3 november 2012

Dat een oud-directeur van Zorgverzekeraars Nederland (Niek de Jong) betoogt tegen het invoeren van één, publieke zorgverzekeraar is niet verwonderlijk. Maar dat Karel-Peter Compagne van het Kenniscentrum Historie Zorgverzekeraars dat ook doet is dat wel.

Het ideale zorgstelsel is nog steeds een combinatie van zo'n landelijke. publieke zorgverzekeraar en uitkomstfinanciering. Het laatste houdt concurrentie tussen zorgaanbieders in, dus het wordt een combinatiestelsel -- waar linkse en rechtse partijen zich in kunnen herkennen.

Weliswaar moet voor zo'n stelsel de gehele nominale premie gefiscaliseerd worden om Europa-proof te zijn, maar binnen het fiscale stelsel zijn ook uiterst redelijke premiehoogteverdelingen mogelijk. Een maandpremie van 1% over de eerste € 200.00 bruto jaarinkomen of 2% over de eerste € 100.000 maakt een groot verschil voor de netto inkomensplaatjes van de lage en middeninkomens. En men kan de inkomensbovengrens ook loslaten.

Voor het geval daar nog aan getwijfeld wordt, de voordelen van één, publieke zorgverzekeraar zijn enorm; zie http://www.gezondezorg.org/een-zorgverzekeraar.php.

ANH Jansen

3 november 2012

Correct. F Conijn.

En waarom dat gezond verstand systeem niet van de grond komt in Nederland heeft Companje in zijn historie uiteengezet; Tussen Volksverzekering en vrije markt.

Nederland is niet zo'n sociaal land.

En Herman Tjeenk Willink heeft het al jaren gezegd: Nederland is geen Democratie. De macht is in dit land in handen van een elite, oa bestaande uit ambtenaren en beroepspolitici die elkaars rug krabben op kosten van de gemeenschap.

Jan Hein Donner hoor je hier niet over en dat is niet zonder reden; die man maakt deel uit van die elite en daaraan heeft hij die baan, vice voorzitter van de Raad van State te danken. De Raad van State; duidelijker bewijs van hoe de machtsverhoudingen werkelijk liggen in dit land is niet te geven.

Wat er aan te doen? Stemmen op de SP en hopen dat die Partij de poot wel stijf houdt en niet opgaat in de elite.

Keuze voor het huidige systeemmodel Zorgstelsel 2006 is volgens A Klink ingegeven door de wens de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur niet langer van kracht te doen zijn in de Zorg. Dat zegt genoeg over de mores bij de Overheid en binnen het Openbaar Bestuur in dit land.

Oratie van A Klink. Zeer lezenswaardig om andere redenen dan hij zelf denkt.

Top