BLOG

Hoe minder commissies, hoe beter het management

Hoe minder commissies, hoe beter het management

Iedere zorginstelling heeft ze. Commissies. Soms zijn het er tientallen. Over tijdelijke commissies hoef ik het hier niet te hebben. Selectiecommissies, onderzoekscommissies, feestcommissies. Na de selectie, het onderzoek of het feest zijn de commissies weer opgeheven. Maar veel commissies zijn ooit in het leven geroepen om permanent actief te zijn. Zijn die wel nodig?

Neem bijvoorbeeld meldingscommissies voor incidenten. Het jaar 2004 bracht een belangrijk keerpunt teweeg in de Nederlandse gezondheidszorg. Vanaf dat jaar richtte de aandacht in alle ziekenhuizen in ons land zich op patiëntveiligheid. Rein Willems, de toenmalige president-directeur van Shell Nederland, werd door minister Hoogervorst van VWS gevraagd om een advies uit te brengen over die veiligheid en vooral wat eraan gedaan zou moeten worden. Uit de Verenigde Staten waren alarmerende berichten verschenen over tienduizenden doden per  jaar door fouten en ongevallen in ziekenhuizen. Onaanvaardbaar, zo vond de Amerikaanse overheid. In ons land zou het waarschijnlijk niet veel anders zijn, zo was de algemene opvatting. Cijfers waren er niet, deskundigen spraken van tussen de 1.500 en 6.000 vermijdbare sterfgevallen. In november 2004 verscheen het rapport van Willems met de daarna talloos vaak geciteerde titel ‘Hier werk je veilig, of je werkt hier niet’. Het in dat rapport genoemde Veiligheid Management Systeem (VMS) begon daarna aan een opmars in de vaderlandse gezondheidszorg.

Vermijdbare sterfgevallen

Of het aantal vermijdbare sterfgevallen in die acht jaren door alle aandacht voor patiëntveiligheid is afgenomen is nog maar de vraag. Cijfers uit 2008 wezen daar niet op: 1.960 jaarlijks te vermijden doden – alleen in ziekenhuizen, wat een kleine verhoging was ten opzichte van de eerste meetresultaten uit 2004 (1.735). Ziekenhuizen werden verplicht om een certificeerbaar VMS in te voeren. De laatste peildatum waarop dat moet gebeuren is 1 januari 2013. De meeste ziekenhuizen schijnen inmiddels zo ver te zijn.

Veilig Incident Melden

Een van de verschijnselen van de nieuwe aandacht voor patiëntveiligheid was VIM: Veilig Incident Melden. Een uitstekend initiatief, want de cultuur rondom veiligheid kon wel wat verbeterd worden. Centrale meldingscommissies, meestal MIP genoemd, transformeerden tot centrale VIM-commissies. En tegelijkertijd werden op afdelingsniveau decentrale VIM-commissies ingesteld. Het aantal incidentmeldingen is geëxplodeerd, maar of deze ook enorm in aantal toegenomen commissies nu wel de juiste aanpak zijn om de zorg veiliger te maken is nog maar de vraag.

Verbetering?

Sinds begin van de zeventiger jaren van de vorige eeuw kennen onze zorginstellingen het verschijnsel meldingscommissies voor incidenten. Aanvankelijk FONA, later FOBO, MIP, MIC, MIZ en dergelijke geheten, werden meldingen door deze centrale commissies in behandeling genomen. Uit vele publicaties die verschenen in de voorbije decennia kan worden opgemaakt dat deze commissies nauwelijks iets hebben bijgedragen aan het leren en verbeteren van de kwaliteit en veiligheid. Waarom dan toch gekozen voor nog veel meer commissies toen het vanaf 2004 menens werd met de patiëntveiligheid? Waarom niet geleerd van dat mislukte verleden?

Verantwoordelijkheid

Veiligheid en kwaliteit behoren tot de primaire verantwoordelijkheden van het management. Daarover verschilt niemand van mening. Maar over die invulling van verantwoordelijkheden blijven de meningen verdeeld. Het begint bij de operationele manager, het afdelingshoofd of de teamleider. Daar waar incidenten plaatsvinden en risico’s de kwaliteit van zorg bedreigen, hebben zij de verantwoordelijkheid op te treden en het initiatief te nemen. Ook om bijvoorbeeld het proces van open communicatie binnen hun team te stimuleren, door te bouwen aan onderling vertrouwen. Opdat risico’s en incidenten een logisch onderdeel zijn van integraal management. Een permanente commissie is daar niet voor nodig.

Afschaffen

Binnen de VVT-sector worden meldingscommissies steeds meer afgeschaft. Arbo-, klachten- en kwaliteitsfunctionarissen krijgen als functie het overzicht te behouden van meldingen, om lering te trekken voor andere afdelingen en locaties. Het afhandelen van meldingen ligt in de lijn, die ondersteund wordt door de staf. Zoals het hoort. In het boek Het Nieuwe Melden (zie www.actiz.nl) is daar meer over te lezen.  

Ik durf de stelling aan dat het aantal commissies in instellingen omgekeerd evenredig is aan de kwaliteit van het management. Met andere woorden: hoe minder commissies, hoe beter het management.

Jacques de Bekker,
Directeur Triaspect

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

16 november 2012

Hoewel ik erg hecht aan de feestcommissie, denk ik ook dat onze VIM-cie vooral het doel dient de bestuurders uit de wind te houden. Onze bestuurders willen de portefeuille veiligheid eigenlijk niet. De bestuurders horen ook liever niet over de problemen die de cie niet kan oplossen. Ik sluit mij daarom aan bij het verhaal hierboven.

Anoniem

18 november 2012

Ik lees "hoe minder commissies, hoe beter het management". Zou zomaar kunnen zijn "Hoe slechter het management, hoe meer commissies".

Olaf Wijman

19 november 2012

een groot aantal commissies laat zien dat (niet alleen in de zorg?) er maar weinig mensen zijn die hun verantwoordelijkheid zelf nemen en echte knopen doorhakken/beslissingen nemen. Allemaal op zoek naar consensus en iedereen is welkom om mee te praten en te beslissen.'Het fijne is dat jij dan later nooit de zwarte piet toegespeeld kan krijgen'.

Jan Willem Thissen

19 november 2012

Veiligheid en kwaliteit behoren primair bij de medische en verpleegkundige professionals te liggen. Dat is in alle professionele organisaties zo en dus ook in ziekenhuizen. ik weet dat formeel de eindverantwoordelijkheid bij de Raad van Bestuur ligt, maar in de praktijk kunnen dezen kwaliteit en veiligheid moeilijk of niet beoordelen. leg de verantwoordelijkheid dus maar terug bij medici en verpleging. Als omzet en klantevredenheid de inkomsten van het ziekenhuis gaan bepalen dan is er ook een stevige financiele stok achter de deur om aan deze kwesties hoge prioriteit te geven. Reputatieschade zal binnenkort leiden tot rode cijfers ziekenhuis,lagere inkomens medici,ontslagen of zelf sluiting. Ruwaard van putten ziekenhuis mooi voorbeeld?

Anoniem

19 november 2012

ik ben er klaar mee.
Elke ochtend 5 systemen opstarten om patienten te zien, gegevens in te voeren, complicatieregister, pijnschema's, onstalgschema's, TOP lijsten......
Een ieder heeft meer oog voor het kloppend maken van de papieren ipv de patient. Ja , dat is kwaliteit, die papieren worden namelijk gecontroleerd, op de werkvloer zie ik nooit iemand.
Dan elke middag vanaf 17.00 een vergadering of een commissie.
Ze zoeken het maar uit, ik doe patientenzorg en daarmee basta
Ik beloof u , het wordt steeds duurder, ingewikkelder , tijdrovend en inefficient. Dat allemaal onder mom van kwaliteit en veiligheid.
25 jaar geleden, deed ik het werk met minder manuren, beter, minder geouwe... en was de kwaliteit van mijn werk beter. Wekelijks had ik patienten met kaartjes , breifjes ed op de poli. Nu komt er niemand meer.

Esther in Zorgland

19 november 2012

Ik durf de stelling aan: hoe minder management, hoe beter de zorg!

Top