BLOG

Marktwerking in de zorg is een misverstand

Met de invoering van de zorgverzekeringswet in 2006 heeft de overheid gekozen voor de invoering van nieuwe concurrentieverhoudingen in de zorg. Sommige mensen beschrijven dat het liefst als marktwerking. Dat is een misverstand. Sterker nog, je zou willen dat het marktwerking was. Dan weten de instellingen tenminste wat er van hen verwacht wordt. De invoering van de nieuwe concurrentieverhoudingen is halverwege gestrand. Eigenlijk weet niemand waar de zorg zich nu bevindt. Hoe onverdraaglijk dat is, ervaren de instellingen voor geestelijke gezondheidszorg dag in, dag uit.

Onbetrouwbare cijfers over geestelijke gezondheidszorg

De geestelijke gezondheidszorg, zo beweert minister Klink, heeft in 2008 het macrokader zorg met 185 miljoen euro overschreden. Hij heeft hierover weliswaar nog geen betrouwbare cijfers. En hij weet ook dat belangrijke overschrijdingen het gevolg zijn van te krappe berekeningen van de vraag naar ggz. Toch gaat hij de overschrijding verhalen op de zorgaanbieders door middel van een tariefkorting van drie procent in 2010. Want de ggz is misschien wel een markt, maar een kerngezonde markt zijn (dat wil zeggen: harder groeien dan verwacht) is niet de bedoeling. Het wordt keihard afgestraft.

Sur place voor macrokader zorg

Hoe de instellingen hierop moeten reageren, is een raadsel. De overschrijding is veroorzaakt door verzekerde en gecontracteerde zorg. Mogen instellingen die soms niet meer leveren? Moeten zij alle individueel sur place gaan maken om te voorkomen dat collectief het macrokader wordt overschreden? Nog los van de vraag hoe een individuele instelling ooit de benodigde geavanceerde kennis moet vergaren om de gehele ontwikkeling van de markt te kunnen overzien. Wat heeft dit eigenlijk nog met marktwerking te maken?

Zorgverzekeringswet: Stemmen met de voeten

De positie van de patiënt moet versterkt worden door de nieuwe zorgverzekeringswet. Patiënten zijn niet langer afhankelijk van toevallig aanwezig regionaal aanbod, zij kunnen zelf kiezen én stemmen met hun voeten als het niet bevalt. Maar het kabinet vindt dat niet genoeg. Het kabinet komt met een Wet Cliëntenrechten Zorg. Die gaat de instellingen opzadelen met onvoorstelbaar bureaucratische procedures. Maar patiënten krijgen ook rechten! Rechten die zich het best laten vergelijken met een verplichte zetel voor de Consumentenbond in de raad van bestuur van Albert Heijn. Dat is misschien leuk voor consumenten, maar slecht voor Albert Heijn. En wat heeft het eigenlijk nog met marktwerking te maken?

Klink kiest ouderwetse weg

De politiek lijkt steeds meer gestuurd te worden door de waan van de dag. Na de media-aandacht voor separaties, besloot minister Klink direct dat er verplicht cameratoezicht moest komen in alle separeers. Zorginhoudelijk overigens een arbitraire keuze. Maar het verdraagt zich ook niet met het nieuwe systeem. Wat de minister had kunnen doen, is cliënten en hun families aanmoedigen scherper te letten op de resultaten van het project Dwang en Drang van GGZ Nederland, of op Inspectierapportages. Hij had zelfs de zorgverzekeraars kunnen aansporen om hun inkoopbeleid hier stevig op aan te passen. Maar hij koos voor de ouderwetse weg: een politieke ingreep in het primaire proces. Dat heeft met marktwerking bitter weinig te maken.

Zorg in de uitverkoop

Al met al is de ggz niet beter af. De sector was klaar voor de nieuwe verhoudingen. Geen instelling duikt meer weg voor gezonde concurrentie op goede zorg voor een scherpe prijs. Op deze manier wordt elke ondernemingslust in de kiem gesmoord. Marktwerking heeft zeker risico’s. Maar nog veel erger is de huidige onduidelijkheid. Door gebrek aan politieke keuzes en de wil of de moed om keuzes consequent uit te werken, dobbert de ggz nu ergens in een niemandsland tussen markt, overheid en maatschappelijk middenveld in. Drie keer raden wie daarvan uiteindelijk de rekening betaalt: de patiënt. Die ziet de kwaliteit van zorg verdwijnen in onnavolgbare kluwen van regels, financiële ingrepen en half afgemaakt beleid. Ik ben benieuwd hoe partijen dát uitgelegd krijgen bij de volgende verkiezingen.


Marleen Barth

3 Reacties

om een reactie achter te laten

van Osch

10 juni 2009

Beste Mevrouw Barth,

ik ben het helemaal eens met uw analyse. Daarom hebben wij van ActiZ, brancheorganisatie in de VVT-sector, gekozen voor een nieuwe koers: de individuele client/patient/klant aan het stuur mét de bijbehorende portemonnee, die rechtsstreeks zaken doet met de individuele zorgaanbieder van keuze. En alle bureaucratie die daar tussen in staat kan weg. Echte marktwerking dus. En de politiek gaat zich bezig houden met de echte vraagstelling: wat wordt de onderlinge solidariteit die we in een basisverzekering opnemen en wat mag dat aan premie voor de belastingbetaler kosten.

Graag trekken wij samen met GGZ-Nederland op om deze duidelijke koers te verwezenlijken.

Adrie van Osch

Vice-voorzitter ActiZ

P.J.L. van Heugten

11 juni 2009

volstrekt eens met de inhoud van deze blog. het gaat echt niet goed in de ggz in relatie tot de stelsel(s)herziening. de ggz dreigt onbestuurbaar te worden. met huiver wachten wij de financiële verslaggeving 2008 van de sector af. naar verluid belandt 25% van onze collega-instellingen in de rode cijfers. in dat geval zijn surceances en faillissementen niet uit te sluiten. ik hoop dat het niet bij een blog blijft, maar dat de inhoud ervan eens serieus wordt aangehoord door VWS. ga zo door, Marleen. nee sterker nog: ga er nog harder tegenaan!

Paul v Nimwegen

19 juni 2009

Goedzo Marleen,

Het kan niet duidelijk genoeg gezegd worden, ook het ''oude begrip'' gereguleerde marktwerking is een contraditie en komt voort uit gebrek aan politieke moed om keuzes te maken en echt los te laten. Halfslachtige systemen, het aantal regels neemt niet af, het College Bouw mag zich in nieuwe schaapskleren hijsen onder het dak van TNO en VWS blijft onzinnige regels en bureaucratische structuren verzinnen.

Was er maar een partij die de liquidatie van het Ministerie van VWS hoog in het vaandel had staan.

Top