BLOG

Keuze en concurrentie zijn weerloos zonder NMa

Keuze en concurrentie zijn weerloos zonder NMa

Concentratie van complexe zorg is een belangrijke ontwikkeling, maar ook keuze en concurrentie en het toezicht daarop zijn van levensbelang. Voor patiënten is het te hopen dat het optreden van de NMa niet verzwakt wordt maar een nieuwe impuls krijgt.

Voor beleidsmakers, bestuurders en consultants lijkt ‘concentratie en spreiding’ momenteel het hipste concept op congressen, blogs en opiniepagina’s. Concentratie van complexe zorg is goed voor kwaliteit, spreiding van minder complexe zorg dient gecontroleerd te gebeuren, zo luidt de mantra. Hoewel er soms goede argumenten ten grondslag liggen aan de mantra, wordt het belang van concurrentie en keuze geregeld over het hoofd gezien in deze gremia. Voor velen lijkt de wettelijke verankering van dat belang – de Mededingingswet een sta in de weg.

Rol NMa

Sommigen beweren zelfs dat de concurrentie waakhond NMa geen enkele rol meer heeft in de zorg. Omdat de zorg toch geen markt is, of omdat in de zorg het belang van samenwerking nu even belangrijker is dan het belang van concurrentie. Dat zijn verhullende en valse argumentaties die, wanneer de politiek of de NMa ze overneemt, het gevaar in zich dragen [cliché alert!] dat het kind met het badwater wordt weggegooid.

Kritiek

De NMa doet er evenwel goed aan de kritiek aan haar adres serieus te nemen. Te laks bij fusies, te strikt bij nieuwe vormen van samenwerking. Zoals ook andere toezichthouders in de zorg en daarbuiten, moet de NMa actief blijven werken aan haar legitimiteit. Maar het zou eeuwig zonde zijn als de NMa door alle kritiek terugschrikt en de zorg een tijdje met rust laat, een recipe for disaster.

Publiek belang

Toezichthouders zoals de NMa zijn opgericht om een specifiek publiek belang te bewaken. Juist ook omdat niemand anders die rol op zich neemt. Het belang van de vrager (de patiënt, de verzekerde) is nu eenmaal versnipperd en minder krachtig georganiseerd en gefinancierd dan de belangen van zittende aanbieders. Het publieke belang van concurrentie en keuze is zogezegd vrij weerloos zonder waakhond.

Het publieke belang concurrentie en keuze is waardevol, juist in de zorg. Er is een groeiende aanwas van bewijs dat mededinging  in de zorg goed kan zijn voor de kwaliteit van zorgprocessen, voor samenwerking in ketens van zorgaanbieders en de solidariteit niet schaadt. Daadwerkelijke keuze of de dreiging van nieuwe toetreders in een betwistbare markt houdt aanbieders bij de les. Het belang van mededingingstoezicht is in de wetenschap zelfs onbetwist, ongeacht ideologische opvattingen.

Goed mededingingstoezicht

Mededinging en het toezicht daarop zijn dus van waarde en behoorlijk weerloos. In de oproepen voor concentratie en gecoördineerde spreiding van het zorgaanbod sneuvelen deze belangen nog wel eens. Met het gevaar van toenemende marktmacht van zorgaanbieders, minder keuze voor patiënten en verzekeraars en marktverdeling ten behoeve van zittende aanbieders. Dat er kritiek is op het huidige mededingingstoezicht is logisch vanuit de kern van de zaak (het temmen van marktmacht oogst immers zelden applaus van zittende aanbieders) en is soms ook, zeker nu, terecht. Twijfelen aan het belang van goed mededingingstoezicht is dat niet.

Michiel Verkoulen
Associate partner ZorgVuldig Advies

8 Reacties

om een reactie achter te laten

LVogelpoel

15 februari 2013

Interessante gedachtegang de zorgverleners als machtige, krachtig en goed georganiseerde tegenstanders van de aan de andere kant de weerloze verzekeraar en patient. Het scenario klopt maar de personages zijn wat verward. Surrealistisch en verdient correctie.
Een ieder weet dat de zorgverlener uit medisch-ethisch, maatschappelijke en menselijke overwegingen geen burger, die hem of haar om medisch hulp vraagt kan en zal weigeren. De zorgverlener is bovendien ook verantwoordelijk voor kwaliteit van de zorg en welzijn van de patient.
Het gezamenlijk belang van de zorgverlener en patient is inderdaad versnipperd en minder krachtig georganiseerd en gefinancierd dan de belangen van zittende verzekeraars met hun bijna monopolie positie (90% van de markt van de door de burger verplicht af te nemen zorgverzekering in handen van vier verzekeraars). Zorg is een basis behoefte, die met de relatief schaarse middelen samen gewaarborgd dient te worden door zorgverleners en overheid. In de zorg dient concurrentie derhalve helemaal niet te prevaleren boven samenwerking. Het publieke belang van keuze is inderdaad nu zogezegd vrij weerloos zonder waakhond en straks helemaal als de verzekeraar geen cent hoeft te betalen als de patiënt niet kiest voor de door hem gecontracteerde zorgaanbieder.
De meeste zorgaanbieders willen liefst helemaal niet fuseren, maar gewoon zo blijven en hun persoonlijke relatie behouden met hun patienten. Het is een reactie op de al dan niet terechte oproep van buitenaf tot subspecialisatie en goedkoper dat er uit pragmatische overwegingen wellicht voor concentratie en gecoördineerde spreiding van het zorgaanbod moet worden gekozen. Omdat anders goede en beschikbare zorg gewoon niet meer geleverd kan worden. Met het gevaar van toenemende marktmacht van de verzekeraar, minder keuze voor patiënt en geen keuze van de zorgverlener ten behoeve van zittende verzekeraars.
De randsectoren, zoals adviesbedrijven varen wel bij de ingevoerde marktwerking, een lek aan zorggelden. Mij bekruipt het gevoel dat de redenatie van Michiel Verkoulen? Associate partner ZorgVuldig Advies hier iets te veel beinvloed wordt. Ik ben ooit lid geworden van de D66 omdat dat bekend stond als de partij van de weldenkenden. Zijn gedachtegang is daar geen voorbeeld van.

Anoniem

15 februari 2013

De NMa en alle andere vertegenwoordigende partijen realiseren zich maar al te goed wat Michiel stelt. Het is dan ook niet het gebrek aan inzicht (wat Michiel lijkt te denken), maar gebrek aan macht om in te grijpen van de NMa en vervolgens het gebruikelijke belangenspel.

Als de zorgverzekeraars (als belanghebbende bij voldoende aanbod in een regio) instemmen met verregaande concentratie dan heeft de NMa weinig mogelijkheden. Vervolgens probeert de NMa haar beslissingen goed te praten.

Als de zorgaanbieders en anderen klagen over de NMa, dan is dat omdat zij gebaat zijn bij een slecht functionerende NMa, niet omdat hun werkelijke visie afwijkt van die van Michiel. En een van de partijen die graag taken van de NMa zou overnemen is de NZa.

In een volgende blog graag iets minder naïviteit.

GK Mitrasing

15 februari 2013

De heer mag nog eens stage gaan lopen in het "zorglandschap". We wachten de dag af dat de prijslijst door de huisarts zelf bepaald wordt en de patiënt bepaalt of hij zich daarbij wil inschrijven of niet.
RvS heeft het al gemeld: "gesimuleerde marktwerking voor en door ambtenaren".

Michiel Verkoulen

15 februari 2013

Dank voor deze reacties!

Een korte respons:
- Ik pleit voor een krachtige toezichthouder die het belang van keuze en concurrentie bewaakt. Ik bepleit daarin niet dat zorgaanbieders op enigerlei wijze een hardere aanpak verdienen dan zorgverzekeraars.
- Dat de NMa zich moet bewegen tussen de zienswijzen van belanghebbende zorgverzekeraars en collega toezichthouders, ontslaat haar niet van een eigen afweging op basis van objectiveerbare argumenten waar mogelijk. Dat een deel van de kritiek op de NMa strategisch gemotiveerd is geef ik ook aan in mijn blog.
- De opvattingen in dit blog zijn van mij persoonlijk en niet gemotiveerd door enig financieel of politiek belang. De uitnodiging tot een stage neem ik graag aan, U weet mij te vinden.

Met groet

Anoniem

15 februari 2013

Prettig om te horen dat financieel of politiek belang geen rol heeft gespeeld.
Als lezer verwachtte ik dat iemand die zijn carrière heeft gebouwd rondom mededingingstoezicht wel belang zou hebben bij het instand houden/uitbreiden van dat toezicht. Als de huidige ontwikkeling zich doorzet dan zou zijn bron van inkomsten verdampen.
Nu begrijp ik dat de heer Verkoulen over zoveel financiële middelen beschikt dat die paar centen die hij verdient als consultant geen financieel belang vertegenwoordigen: een hele geruststelling!

Anoniem

15 februari 2013

Jij ook bedankt voor jouw reactie!

Natuurlijk ontslaat steun van een zorgverzekeraar de NMa niet van een eigen afweging op basis van "objectiveerbare argumenten", maar daar zit nu net het probleem. Die objectiveerbare argumenten gaan over kwaliteit van zorg, en daar heeft de NMa geen kaas van gegeten. Bijgevolg kan het geen eigen afweging maken. Of zie jij dat anders?

G K Mitrasing

15 februari 2013

Klopt, bij zowel de NZa als NMa werken geen artsen. Daar zijn ook kamervragen ook over gesteld.

Sonneveldt

18 februari 2013

De meerwaarde van het mededingingstoezicht in de zorg ontgaat mij wanneer de NMa thuiszorgorganisaties in het landelijk gebied verbiedt om ten behoeven van de hulp aan hun patienten samenwerkingsafspraken te maken.

Als de NMa echt en kartel-waakhond had willen zijn, dan had men de steeds verdergaande fusies van verzekeraars en zorgaanbieders moeten blokkeren en transparante samenwerkingsvormen moeten bevorderen. Dan hadden zorgvragers tenminste iets te kiezen gehad.

Maar met het definiëren van de zorg als een markt en niet als dienstverlening en het overwaarderen van financiële managers en het onderwaarderen van zorgverleners moest in de zorg natuurlijk ook een "efficiency-slag" worden doorgevoerd. Dat leidde niet tot betere zorg, maar tot beter betaalde managerslagen en maximale bureaucratisering omdat al die zgn. rationeel geplande zorg toch moest worden getoetst en gewaardeerd.
Vraag maar eens een zorgverlener in de jeugdzorg, de thuiszorg of het verpleeghuis hoeveel het papierwerk is gegroeid en hoe hun taken en verantwoordelijkheden worden ingesnoerd door "managers" die geen benul hebben van de zorginhoud.

Bij die gedachtengang hoorde ook kostprijsfinanciering, met DBC's en DBBC's die niemand meer kan uitleggen en veel consultants aan het werk houden.

De overheid heeft de "sturing" van de zorg overgeheveld naar verzekeraars, die zoveel macht hebben gekregen dat zorgaanbieders bij het kruisje mogen tekenen. En als een apotheker in Breskens dat weigert wordt hij door de NZa gedwongen, vanwege zijn "marktmacht".
Wat je ook vindt van het Slotervaart: ik ben zeer benieuwd of zij het vol houden om niet bij Achmea bij het kruisje te tekenen. En ik ben zeer benieuwd of ook hier NMa en NZa door het departement en de verzekeraars worden ingeroepen om dat verzet te breken.
Want dat is de echte rol van NMa en NZa: de macht van de verzekeraars beschermen.

De suggestie die in deze blog wordt gewekt dat zorgvragers beter worden van concurrentie, markt en toezicht door de NMa wordt hier en in de pralktijk niet waargemaakt.

Top