BLOG

Stijgende zorgkosten vragen om bezuiniging en preventie

Stijgende zorgkosten vragen om bezuiniging en preventie

In 1972 gaven we 8 procent van ons nationaal inkomen (BBP) uit aan collectief gefinancierde zorg. Nu is dat ruim 13 procent en zonder ingrijpende maatregelen lopen de kosten op tot ruim 30 procent in 2040.

Voor een doorsnee gezin zullen daardoor de uitgaven voor zorg, die in 2012 ruim 23 procent van het bruto inkomen bedragen, toenemen tot
bijna de helft van dit inkomen. Deze sterke stijging heeft verschillende oorzaken. Van de totale uitgavengroei is ongeveer een kwart het gevolg van de vergrijzing. In 2040 is ruim 22 procent van onze bevolking 65 plusser, nu is dat 16 procent. Naarmate mensen ouder worden nemen de kosten van zorg gemiddeld toe. Maar verreweg het grootste deel van de uitgavengroei wordt veroorzaakt door innovaties in de zorg. Zoals nieuwe medicijnen en betere maar ook duurdere medische technologie, veranderingen in de maatschappij, een hogere welvaart, epidemiologie meer chronisch zieken), de organisatie van de zorg en de zogenoemde productiviteitskloof (de mogelijkheden voor een hogere arbeidsproductiviteit zijn beperkt).

Ook andere landen in Europa worden met deze stijging geconfronteerd, maar ons land loopt flink uit de pas met de kosten voor de langdurige zorg voor ouderen: twee tot drie keer zo hoog. Dat is de reden waarom in het regeerakkoord de nadruk ligt op forse bezuinigingen in de care. Internationaal behoren we met onze uitgaven voor de cure tot de zuinige landen; onze ziekenhuizen die tot de beste van de wereld behoren zijn gemiddeld beschouwd zelfs relatief goedkoop.

Maatregelen om zorguitgaven te verminderen

De afgelopen jaren zijn er van verschillende kanten talloze maatregelen geopperd om te komen tot een vermindering van de collectieve zorguitgaven. Zonder volledig te zijn: meer efficiency en een hogere arbeidsproductiviteit in de zorgsector (o.a. minder managementlagen), meer marktwerking, minder ziekenhuizen(specialisatie en concentratie), meer buurtzorg via huisartsen, meer zorg op afstand (e-health), het tegengaan van overbehandeling, meer verantwoordelijk bij de zorgconsumenten (meer zelfzorg), meer nadruk op gezond leven (preventie), hoger eigen betalingen, hogere eigen risico’s en nu al sparen voor hogere zorguitgaven op de oude dag (zorgsparen).

Investeren in e-health

Van deze maatregelen verwacht ik het meest van e-health. Door meer digitale toepassingen in de zorg, in een juiste verhouding met persoonlijk contact, zijn niet alleen aanzienlijke kostenbesparingen mogelijk maar kan te gelijk een bijdrage worden geleverd aan de kwaliteit van de zorg. In ons land wordt nog onvoldoende gebruik gemaakt van nieuwe technologische (internet-ict) ontwikkelingen voor zorg op afstand: elektronisch op afstand consulteren, diagnose stellen, behandelen, monitoren. Investeringen in e-health leveren bovendien nieuwe hoogwaardige banen en innovaties op; in Europa is het een van de snelst groeiende sectoren. Nederland loopt achter!

Nadelen van de stijgende zorgkosten

Het zou een misvatting zijn dat met een combinatie van de hier genoemde maatregelen de groei van onze zorguitgaven voorkomen kan worden. Wat wel mogelijk is deze stijging met een goed doortimmerd pakket maatregelen af te remmen. Maar we moeten er rekening mee houden dat door de eerder geschetste ontwikkelingen de kosten voor onze zorg toch zullen blijven toenemen. We weten dus nu al dat we in de toekomst een groter deel van ons inkomen aan zorg moeten uitgeven.

Effectieve kostenbeheersing noodzakelijk

De belangrijkste nadelen van stijgende zorgkosten liggen op het vlak van de financiering van onze zorg. Verreweg het grootste deel van de zorguitgaven wordt collectief gefinancierd uit premies en belastingen die vooral door burgers, maar ook door bedrijven worden betaald. Deze belastingen leiden tot een verhoging van de lastendruk op arbeid en dat remt onze economische groei en leidt tot een verslechtering van de internationale concurrentiepositie van ons bedrijfsleven. Daarnaast zullen hogere overheidsuitgaven voor zorg er toe kunnen leiden dat deze ten koste gaan van andere uitgaven, bijvoorbeeld voor onderwijs. Een effectieve kostenbeheersing is daarom dringend noodzakelijk. 

Preventie

We kunnen leren van ervaringen elders. Zo zouden we in ons land veel meer werk moeten maken van het voorkomen van zorgkosten. Door extra nadruk op gezonder leven (preventie, gezondheidsbevordering) is het mogelijk in ieder geval op de korte termijn de kosten te beperken; uit onderzoek blijk dat bijna 50 procent van de ziektelast vermijdbaar is. Deze aanpak leidt niet alleen tot gezondere mensen, maar ook tot een gezondere beroepsbevolking en lagere verzuimkosten; dat is ook goed voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid.

Lastendruk

Daarnaast is het gewenst de lastendruk van de collectieve zorgkosten op arbeid geleidelijk aan te verminderen door deze te verschuiven naar de indirecte belastingen. Dit houdt in dat een deel van deze kosten wordt gefinancierd uit hogere heffingen op consumptie (btw en accijnzen). Deze verschuiving pakt per saldo gunstig uit voor onze economie. Internationale studies wijzen uit dat belastingen op consumptie minder schadelijk zijn voor de economie dan belastingen op arbeid.

Willem Vermeend
Voorzitter van de Nederlandse Public Health Federatie (NPHF) en onder meer oud-minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

13 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

1 maart 2013

Als preventie zou bijdragen aan de verlaging van de zorgkosten dan was dit een heel aantrekkelijke route geweest. Helaas maken mensen die gezond leven vrijwel dezelfde zorgkosten, maar dan later in hun leven en helaas zijn preventie interventies vrijwel nooit succesvol. Dus zelfs al zou je willen investeren in preventie, dan zou je nog niets bereiken.

Schulte

1 maart 2013

Je hoeft geen internationale studie te doen naar de effecten, die zijn heel eenvoudig. Goederen komen vooral uit het buitenland, dus als de vraag daarvan afneemt dan doet dat pijn in het buitenland. Diensten worden vooral geleverd door Nederlanders, dus als daar de vraag van afneemt dan gaat het gelijk over Nederlandse arbeidsplaatsen.

Lekker staaltje protectionisme in een nieuw jasje.

Kreis

1 maart 2013

Het is treurig om te zien hoe onze bestuurders in staat zijn om zo veel oppervlakkig gefundeerde argumenten op een rij te zetten. Er is maar één mogelijkheid om werkelijk inzicht te krijgen waarom onze zuinige zorg zo explosief in kosten stijgt. Een grondige analyse door de rekenkamer. Het is tekenend dat de politiek zich met hand en tand verzet tegen een dergelijke analyse. Teveel "markt-boter" op het hoofd?

Palsma

1 maart 2013

Inzetten op preventie heeft wel degelijk zin, maar dan moeten eer effectieve interventies worden ingezet waarbij ook de doelgroepen zelf worden betrokken. Daarnaast is het belangrijk dat deze interventies meerdere jaren (dus langer dan vier jaar) worden volgehouden. dat is langer dan de zittingstermijn van de politiek. Daar zit de crux. Politici willen snel scoren en zullen daarom in hun voorstellen en plannen nooit verder gaan dan vier jaar, terwijl met duurzaam meerjarenbeleid meer werkgelegenheid en een beter ingebed programma geboden kan worden dat breed gedragen wordt door alle betrokkenen

Palsma

1 maart 2013

Inzetten op preventie heeft wel degelijk zin, maar dan moeten eer effectieve interventies worden ingezet waarbij ook de doelgroepen zelf worden betrokken. Daarnaast is het belangrijk dat deze interventies meerdere jaren (dus langer dan vier jaar) worden volgehouden. dat is langer dan de zittingstermijn van de politiek. Daar zit de crux. Politici willen snel scoren en zullen daarom in hun voorstellen en plannen nooit verder gaan dan vier jaar, terwijl met duurzaam meerjarenbeleid meer werkgelegenheid en een beter ingebed programma geboden kan worden dat breed gedragen wordt door alle betrokkenen

E.Kriek

1 maart 2013

"PvdA-coryfee Vermeend niet vies van marktwerking in de zorg


Als er een regeerakkoord moet komen, zal er ook onderhandeld worden over de zorg. PvdA-coryfee Vermeend is niet vies van de marktwerking: "Het wordt vaak overdreven, de zorgmarkt is een andere dan een aardappelmarkt."

Als het gaat over de marktwerking, zijn er oplossingen voor beide partijen, denkt PVDA'er Willem Vermeend. Hij was staatssecretaris van Financien en minister van Sociale Zaken tijdens Paarse kabinetten. Hij zegt tegen Paul van Liempt dat de PvdA meebesloot in de plannen voor marktwerking en daar niet slecht op hoeft terug te kijken. En dat, terwijl de PvdA juist de marktwerking wil indammen" .
Bron: http://www.nujij.nl/politiek/pvda-coryfee-vermeend-niet-vies-van-marktwerking.19070414.lynkx

Dan weet u uit welke hoek deze wind waait.

Een socialist die dol is op de markt. Zolang hij er zelf maar beter van wordt.

Het steevast ontkennen van het feit dat niet de zorg, maar ons zorgstelsel te duur is, behoort tot de vaste onderlinge afspraken van deze neoliberale club.

"Zet in op preventie; op iehels, op effectief voorschrijven, op minder weggooien van ongebruikte pilletjes, op het demoniseren van disfunctionerende en graaiende artsen " , en meer van dit soort volslagen onzin zijn de lege slogans waarmee het volk zand in de ogen gestrooid wordt.

Kom dus vooral niet aan de kern van het probleem ( dit asociale zorgstelsel) ; want daar zijn blijkbaar veel, erg veel invloedrijken in dit land niet blij mee.

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

1 maart 2013

Of preventie leidt tot lagere zorgkosten hangt af van (voornamelijk) het onderwerp en de preventiemethode. Voor een analyse van de drie grootste boosdoeners op het gebied van leefstijl, te weten roken, metabole conditie (slecht voedings- en/of beweegpatroon) en overmatig alcoholgebruik, zie www.gezondezorg.org/preventiebeleid.

De conclusie t.a.v. een metabole conditie: de overheid zou de onderzoekswereld moeten vragen een biomarkersneltest daarvoor te ontwikkelen, en daaraan een zorgpremiekortingsysteem moeten koppelen.

De conclusie t.a.v. roken: het is mogelijk dat de tabaksaccijnzen al meer dan compenseren. Een rookverbod in en op de terreinen van middelbare scholen, rookgelegenheden voor personeel uitgezonderd, zou wel een goede zaak zijn.

T.a.v. overmatig alcoholgebruik moet geconcludeerd worden dat de alcoholaccijnzen omhoog zouden moeten, en op de alcoholverpakkingen waarschuwingsteksten zouden moeten komen.

Jaspers

2 maart 2013

Hoezo "productiviteitskloof"?, De zorg is nog veel te veel mensenwerk. Verreweg het grootste deel van de zorgkosten zijn personeelskosten, en dat personeel is er straks dus niet meer. De arbeidsproductiviteit kan en moet omhoog door inzet en investeringen in arbeidsbesparende hulpmiddelen.

e-health is daarbij inderdaad belangrijk maar ook niet zaligmakend. Want hoe trek je via e-health iemand steunkousen aan, was je iemand of verwissel je verband?
Daar heb je hulpmiddelen voor nodig.

We hebben allemaal een vaatwasser in huis en automatische (robot) stofzuigers bestaan al.
Dus waarom geen steunkousen-aantrek-hulpmiddel, geen "wasstraat" voor patiënten of een verband-verwissel-instrument?

Investeringen in dit soort zaken verhoogt de zelfredzaamheid, ontlast zorgverleners, verhoogt wel degelijk de arbeidsproductiviteit en zorg voor economische groei bij innovatieve bedrijven op dit gebied.

Peter Weeda

3 maart 2013

De heer Vermeend geeft terecht aan dat de stijgende zorgkosten in Nederland vooral veroorzaakt worden door de uitgaven voor de zgn. 'care'. De uitgaven in de 'cure-sector' stijgen voor een klein deel (15%) a.g.v. vergrijzing, maar voor het grootste deel (>50%) a.g.v. een steeds hogere consumptie (ook in vergelijking met het buitenland). Die (te) hoge consumptie kun je afremmen door mee goedkope behandelingen en medicijnen niet meer te vergoeden.
De uitgaven voor de langdurige zorg (NB. de vergrijzing in Nederland loopt achter bij die in de ons omringende landen!) moeten rigoureus worden opgeschoond: alle huishoudelijke zorg eruit; beschikbaar (individueel) budget maximeren; indicaties voor intramurale zorg zeer sterk verminderen; etc. Vooral de lage inkomens zullen hiervan de gevolgen ondervinden (zie recent rapport CBP). Jaarlijks overschrijden de uitgaven AWBZ de afgesproken limiet met plm. 4. miljard Euro (= de hoogte van de nationalisatie van 'een' SNS Bank!).
E-health etc. kan een bijdrage leveren aan de betaalbaarheid van de zorg, maar is slechts een klein onderdeel. Preventie e.d., prachtig!, maar is in geen enkel opzicht een oplossing voor onze zorgkosten. Alle goedkope zorg voor eigen rekening: bespaart kosten, vermindert onnodige consumptie en levert arbeidspotentieel voor andere sectoren waarmee Nederland geld kan verdienen. Want iedereen laten werken in de zorg is natuurlijk ook geen rooskleurig perspectief. En ja, er zullen ook mensen de dupe worden van verkeerde zuinigheid of 'te lang wachten' etc. Maar dat geldt voor veel beslissingen: transparant maken en de risico's benoemen. Per slot van rekening zijn ook niet spoorwegovergangen beveiligd. Ook dat is een (financiële) afweging.

Huijskens

4 maart 2013

Prachtige opsomming van hoe het er nu in Nederland voor staat. Duidelijke taal in wat te verbeteren. Maar beste heer Vermeend, hoe bent u van plan dat te doen? Ik lees geen concrete oplossingen en dat is waar het hier aan schort. Veel gepraat en weinig concrete actie.

Anoniem

4 maart 2013

"..Ook andere landen in Europa worden met deze stijging geconfronteerd, maar ons land loopt flink uit de pas met de kosten voor de langdurige zorg voor ouderen: twee tot drie keer zo hoog. Dat is de reden waarom in het regeerakkoord de nadruk ligt op forse bezuinigingen in de care.."

Is dat zo en zo ja, hoe is dan de kwaliteit van die 'zorg in andere landen'? Ik begrijp niet waarom 'andere landen' als maatstaf moeten dienen voor onze zorg (care).

En, oh ja..e-health is een prachtige uitvinding als deze op de juiste manier wordt ingezet voor de juiste persoon. Maar ook e-health is een marktproduct. Ik waarschuw maar even..

Cora Postema

4 maart 2013

Ik heb nog een tip: Kijk eens naar ons reanimatiebeleid. Als de meeste zorgkosten in de laatste 2-3 jaar van een mensenleven worden gemaakt, zouden we dan niet gewoon eerder dood moeten mogen gaan? Het blog'Reanimatie en angst voor de dood' van Marja Ruijterman en de reacties daarop (vooral ook die van een huisarts) zijn veelzeggend. http://marjaruijterman.blogspot.nl/2013/03/reanimatie-en-angst-voor-de-dood_3.html
Ook zag ik een interessante documentaire bij Ivo Niehe afgelopen zondag over de z.g. Blue zones in de wereld. Plaatsen waar mensen heel gezond oud worden. En vooral omdat ze lang actief blijven, met een zinvol leven. Deze mensen gingen ook gezonder dood. Dus... zonder vele jaren 'kwakkelen' (kostenmakend).
Zie ook:
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/lifestyle/67743-gezond-gelukkig-en-vitaal-oud-worden.html
Ik begreep dat er ook andere plaatsen in de wereld zijn die er aan werken om 'blue zone' te worden.
Misschien iets voor Nederland: Laten we 'Blue zone' worden! Eindelijk weer eens een uitnodigende uitdaging, met een doel waar je blij van wordt. Want met bezuinigen als doel.... daar worden we alleen maar zieker van.
Succes!

Anoniem

10 maart 2013

Twee kritische noten:
De preventieve werking van algemeen onderwijs in gezondheidskunde en huishoudkunde (plus economie) had vruchten kunnen afdragen, maar daarin werd niet geïnvesteerd in de vorige eeuw. Niet een van mijn oud-collega's is nog werkzaam in de sector. Aan meerdere kanten verliezers.

Investeren in E-health is een nogal elitair idee. Hoe laagdrempelig en toegankelijk is deze vorm van hulp? Wel prettig dat men min of meer anoniem met klachten aan de slag kan misschien, zeker als het gaat om psychische klachten. Maar een dure investering, lijkt mij.

Top