BLOG

Patientgerichte ICT: wel kwaliteit, nauwelijks besparing

Patientgerichte ICT: wel kwaliteit, nauwelijks besparing

Uit de literatuur komt tot nu toe een ontnuchterend beeld van de effecten van ziekenhuis-ICT naar voren. Anders dan in bank- en verzekeringswezen is in (professionele) service organisaties de efficiencywinst niet meer dan enkele procenten die pas na enkele jaren optreden.

Bovendien bestaat die efficiencywinst in (veelal) Amerikaans onderzoek voor een deel uit betere registratie en facturatie; maatschappelijk is dat efficiency verlagend. Vooralsnog blijft de conclusie: ICT kost erg veel, draagt beslist bij aan verbetering van kwaliteit en veiligheid, maar je moet niet te veel rekenen op efficiencyverbetering (anders dan niet-operations research technieken).

Patient empowerment

Beleidsmakers en een aantal visionairs hebben de verwachting dat de inzet van ICT voor patient empowerment een belangrijke bijdrage kan leveren aan het temperen van zorggebruik, vooral bij chronische ziekten. Het gebruik van patiëntenportalen, webfora en vormen van e-consult, zijn voorbeelden. Het is duidelijk dat er grote behoefte bestaat aan informatie en toegang tot eigen dossiergegevens, onder andere omdat dat tot ‘geïnformeerde’ beslissingen van patiënten leidt.

Kostenbesparingen?

Het is echter geenszins duidelijk of deze vormen van patient-empowerment tot echte besparingen leiden. Allereerst zijn er de ontwikkel- en exploitatiekosten die, als het aan het EPD gekoppeld moet worden, vanwege semi-monopolie posities van leveranciers tot schrikbarend hoge kosten leiden. Vervolgens is er weinig degelijk uitgevoerd effectiviteits (laat staan kosten-effectiviteits) onderzoek. Recent werd in een artikel in de JAMA aangetoond dat extra informatie en e-consult juist tot meer-kosten leidt.

Tenslotte is weliswaar vaak in de onderzochte, initiële, doelgroep een effect en enige kostenbesparing aantoonbaar en die wordt dan optimistisch over de hele populatie doorgerekend. In de praktijk wordt vaak ook een latente behoefte aangeboord, zodat door de stijgende consumptie van andere groepen, het kostenbesparings effect teniet gedaan wordt.

Succesvolle internetinterventies

In een recent gepubliceerd onderzoek van Kuijpers et. al. (Journal Medical Internet Research 2013) is via degelijk literatuuronderzoek nagegaan wat de gemeenschappelijke elementen zijn van succesvolle (effectieve) internet interventies gericht op het bevorderen van empowerment en het stimuleren van fysieke activiteit bij diverse chronische aandoeningen. Dat zijn: informatie verstrekken, zelf-monitoring, individuele feedback, zelf-management training, individueel gerichte beweegprogramma’s en mail contact met hulpverleners of lotgenoten.

Evidence based

Dat lijkt een goede basis voor portalontwerp gericht op “patient empowerment” en waarschijnlijk wordt dit, als gevolg van toenemende concurrentie, een onvermijdelijk aanvullend service aspect voor veel zorgaanbieders. Hoe dit als service op een effectieve wijze in te zetten is - hoe halen we er echt maatschappelijke 'value' uit?- is nog onduidelijk. Hetzelfde geldt voor de financiële kant. Of het echt kostenbesparend is, moet blijken; op basis van gepubliceerd onderzoek verwacht ik dat alleen voor zeer gerichte interventies voor specifieke doelgroepen. Het optimisme van de minister ten aanzien van de effecten van patiëntgerichte ICT is weliswaar bemoedigend, maar niet evidence based.

Wim van Harten
Hoogleraar kwaliteitsmanagement van zorgtechnologie en lid raad van bestuur van het Nederlands Kanker Instituut - Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis en

13 Reacties

om een reactie achter te laten

Hans ter Brake, voorzitter OIZ

7 maart 2013

U schrijft: "... vanwege semi-monopolie posities van leveranciers tot schrikbarend hoge kosten leiden ...". Wellicht kunt u deze oorzaak-gevolg redenering, zoals u dat bij andere wel doet, onderbouwen of doelt u op de positie die één leverancier bij één (elk) ziekenhuis heeft?

Jan Kremer

8 maart 2013

Mooie blog, Wim. Het is goed als claims getoetst worden.
Punt is wel dat we patientgerichte ICT nu maar mondjesmaat hebben ingevoerd en dat het er vaak bijkomt. De vraag is wat de winst gaat zijn als het veel breder is ingevoerd en onze hele werkwijze heeft 'disrupt'.
Daarnaast las ik laatst een prachtig artikel van Duggan et al van John Hopkins (Patient Education and Counselling (2006, 62:271) over de morele redenen van patientcentredness. Jouw uitspraak is gebaseerd op het gevolg van een innovatie (in dit geval kosten). In dit artikel worden ook andere redenen genoemd waarom je patientgerichte innovatie moreel goed zou kunnen vinden. Interessant.
Je geeft mooie tips hoe we verder moeten gaan op dit pad. Het feit dat het de vroege jaren van innovatie (nog) geen geld zou opleveren, moet geen reden zijn om dat pad niet verder in te slaan. Er zijn voldoende morele redenen om dat wel te doen!

Pim Ketelaar Ketelaar

8 maart 2013

Relevante blog. De maatschappelijke meerwaarde van online toepassingen in de zorg zal pas bij voldoende schaalgrootte volledig ontgonnen worden. Nu inderdaad nog veel kleinschaligheid en vrijblijvendheid en daardoor een veelheid aan proeven en pilots. Het is nodig de krachten te bundelen, te ontsnipperen en conventionele werkwijzen af te bouwen. Echt nieuw voor oud dus en niet stapelen. Hier ligt een taak voor zorgverzekeraars, door pre-competitief samen te werken en gerichter in te kopen. Maar ook een taak voor zorgprofessionals, door online interventies met bewezen meerwaarde op te nemen in hun richtlijnen. De vrijblijvendheid voorbij! De kostenefficiëntie zal hierdoor enorm toenemen en de maatschappelijke impact zal hierdoor maximeren.

Jos Kuilboer

8 maart 2013

Innovatie in relatie met besparingen blijft een boeiend thema. Gelukkig hebben de innovators van het verleden zich meer laten leiden door de kansen van nieuwe technologieen dan de eventuele besparingen in bestaande en achterhaalde processen. Zorgorganisaties kunnen zich op innovatiekracht, klantgerichtheid of kosteneffectiviteit onderscheiden.Zowel voor innovatie als klantgerichtheid vormt ICT een cruciale sleutel voor het daadwerkelijk betrekken van patienten in zijn/haar zorgproces. Jan Kremer stelt in zijn reactie m.i. geheel terecht dat we dat moreel ook verplicht zijn. Dat het slim inzetten van ICT de mogelijkheid biedt om zorgprocessen daarbij ook fundamenteel anders en doelmatiger in te richten is deels een kwestie van believe maar kijkend naar andere bedrijfstakken (zie de reis en bankwereld) zal het bewijs zich hiervoor stap voor stap opbouwen.

de Witte

8 maart 2013

Wat een onzinnige commentaren op een uitstekende blog Wim!
Het is duidelijk dat wie nog vertrouwd op Windows gewoon de boot mist. In de toekomst zal alleen unix gebuikt worden voor grote servers en servergerichte online toepassingen.
Dus hou maar op met afbouwen van oud, herstel het juist in ere zou ik zeggen. Overigens vallen al de kosten nog steeds voor het CPB onder overhead.
Begin eerst eens met IT medewerkers minstens het salaris van een kinderarts te geven. Zonder de infrastuctuur hebben specialisten immers geen werk meer? Bovendien zijn de risicoos veel groter voor IT-er dan de risicoos die specialisten lopen in de uitoiedefening van hun vak. Er zal nog veel gepolderd moeten worden met de verzekeraars Wim!
Maar wij worden zwaar onderbetaald laat dat duidelijk zijn en ik roep alle IT-ers op eens een dag wat minder nadrukkelijk aanwezig te zijn in de vrituele wereld die de enige van belang is!

Vermeulen

9 maart 2013

Ik denk dat je de problematiek op meerdere manieren kunt bekijken. Puur commercieel denk ik dat het zeer twijfelachtig is dat het op korte termijn mogelijk zou zijn, een super geïntegreerd EPD te ontwikkelen, waarmee in één keer het gros van alle sub-EPD’s en databases die je her en der in een ziekenhuis vindt, kunt schrappen. Als je hier al in wil slagen, zijn de ontwikkelkosten dermate hoog dat je dit eigen landelijk zou moeten aanpakken, om het betaalbaar te houden.

Puur technisch gezien denk ik dat er wel veel te winnen valt. Betere informatie uitwisseling, betere informatie beveiliging, meer efficiency bij de gebruiker, beter beheersbaarheid van software, etc.. Veel afdelingen maken echter gebruik van gespecialiseerde EPD’s (bv Dialyse), welke zo ‘op maat’ zijn gemaakt, dat ze lastig uit te faseren zijn. Daarnaast zijn sommige van deze EPD’s zodanig geïntegreerd met medische hardware, dat je haast gedwongen wordt om van een bepaald fabricaat niet alleen de apparatuur maar ook de software aan te schaffen. Het ontbreekt hier duidelijk aan standaardisatie, waardoor diverse technische en ICT systemen lastig te koppelen zijn en alleen goed te koppelen zijn met het eigen merk.

In de industriële automatisering hebben met name grote autofabrikanten, lang geleden vergaande standaardisatie afgedwongen. Men zou anders min of meer gedwongen zijn om de volledige automatisering van een fabriek bij één fabrikant van zowel hard als software onder te brengen en dat wil men niet. Het zou een goed begin zou zijn, om leveranciers binnen de zorg, van zowel hard als software, veel meer te dwingen tot standaardisatie en het openstellen van systemen voor derden. Nu wordt er vaak van alles afgeschermd, met diverse excuses (veiligheid, CE), de werkelijke reden is vaak gewoon commercieel.

Wat de salarissen in de zorg betreft, de affiniteit van zorgmanagers met techniek is zodanig laag, dat men het verschil toch niet ziet tussen een gouden technicus en een gemiddelde, laat staan dat men bereid is een commercieel tarief te betalen om gouden technici aan te trekken en dat gaat niet alleen op voor ICT-ers. Ik zou immers niet weten waarom de ICT-er weer eens bevoorrecht zou moeten zijn tov andere technisch experts.

zwanikken-leenders

10 maart 2013

Natuurlijk potlood en papier en laptops en.....

Heel de wereld is
EN EN

We hebben het allebei nodig

OOK in de zorg

daar behoeve geen dure nota,s over geschreven worden

Kappert

10 maart 2013

Interessant onderwerp, verkeerde insteek!

Begin eens met empirisch onderzoek, dan valt het kwartje misschien wel.
Voorbeeld:
Vorig jaar november geopereerd, galblaas verwijderd.
1e bezoek aan betreffende ziekenhuis.
Telefonisch al mijn gegevens doorgegeven. Tijdens mijn eerste afspraak in het ziekenhuis weer al mijn gegevens door moeten geven. Op mijn vraag wat er met mijn telefonisch doorgegeven gegevens is gebeurd volgen alleen maar ???
3x een formulier ingevuld waarbij ziektes en medicatie gevraagd wordt. Op het bezoek van de anesthesist worden dezelfde vragen gesteld en in de computer ingevoerd. Op mijn vraag wat er met de 3 formulieren is gebeurt is het antwoord, weet ik niet.

Tijdens de opname keurig een ponsbanden met barcode. Nooit gescand! Tig keer geboortedatum gevraagd en enige keren bewust een verkeerde opgegeven. Geen response!

De Internist die een volstrekt onleesbaar opname formulier invult. Op mijn vraag of hij het zelf nog kan lezen komt een smalend lachje. Bij de opnameafdeling geeft de medewerkster aan dat zij absoluut niet kan lezen wat er staat. Ik geef aan dat ik aan mijn grote teen geopereerd moet worden. Dit wordt klakkeloos overgenomen. Uiteraard daarna gecorrigeerd. Deed de Internist de suggestie dat er mooie spraakherkenningsprogrammas zijn die een dergelijk formulier sneller, beter en leesbaar kunnen produceren

Moest een echo laten maken. Agenda's, tussen de verschillende afdelingen zijn niet gekoppeld, moet zelf naar de röntgen afdeling lopen om daar een afspraak te maken, ditzelfde geldt ook voor de afd. Chirurgie.

Zo kan ik nog wel even doorgaan.
Zelf ben ik vele jaren werkzaam geweest om standaardisatie in de zorgketen te bewerkstelligen maar de weerbarstigheid van vele koninkrijkjes (eilandjes) in een ziekenhuis maken dit bijna onmogelijk. Als hier niet een gezamenlijke doelstelling geformuleerd kan worden blijft de gezondheidszorg in Nederland te duur en worden er teveel fouten gemaakt!

Harry Kappert

zwanikken-leenders

10 maart 2013

Goudhanen die het gewoon heel goed doen worden zelden in de ZON gezet ook niet in de zorg ,en ICT

E. Huisman

10 maart 2013

De conclusies van de heer Van Harten t.a.v. het uitblijven van kostenbesparingen bij de toepassing van IT in de zorg zijn consistent met die van vele eerdere studies. Vreemd genoeg neemt het enthousiasme bij beleidsmakers en adepten voor dit soort toepassingen omgekeerd evenredig toe en dat zal ook na deze studie vermoedelijk niet veranderen (sommige van de reacties wijzen daar ook op).

Dat de kosten van IT iets met het uitblijven van kostenbesparingen van doen hebben is bij mijn weten nooit aangetoond. Het is in elk geval onwaarschijnlijk, omdat de kosten van IT in sectoren waarin de toepassing volgens de heer Van Haten wel succesvol is, veel hoger zijn dan in de zorg. Voorbeeld: bij Zwitserse banken besteedt men tussen 17 en 23% van de omzet aan IT (http://www.itopia.ch/repository/Publikationen/IT_cost_survey_2012_v1.pdf). Dat is heel wat anders dan de schamele 5% die vele Nederlandse ziekenhuizen niet eens halen.
Banken -om nog maar even bij dat voorbeeld te blijven- gebruiken investeringen in IT vooral om te besparen op personeelskosten. Met de meeste IT-toepassingen in de zorg is dat niet het primaire doel. Zolang de zorg nog de grootste banenmotor van de economie is (groei 2000-2010 van 1 miljoen naar 1,4 miljoen banen; bron: CBS) zullen de meeste IT toepassingen ook niet gauw tot kostenbesparingen leiden.

De les voor beleidsmakers: IT in de zorg gaat pas besparen als het budget naar beneden gaat.

de Wit

10 maart 2013



De morele redenen door te gaan met IT in de zorg deel ik. Maar de stelling "wij doen aan patientenempowerment door patientgerichte ICT aan te bieden" roept een paar vragen op die de wezenlijke maatschappelijke waarde van de patientenportal bepalen:


1. Is patientgerichte Portalontwerp werkelijk gericht op “patient empowerment” als de portal alleen een logisch gevolg is van toenemende concurrentie?
2 Hoe wordt het Portalontwerp "ontworpen" als het een onvermijdelijk aanvullend service aspect wordt "om de concurrentie aan te gaan? "
Zal een patient met co-morbiditeit die van meerdere portalen gebruik maakt, " last " hebben van deelname aan meerdere portalen? Open source, betrouwbare data en informatie op portal a en/of b?
Zet je alles op je portal want je concurreert immers met andere zorgaanbieders?
3. Hoe kun je deze portalservice op een effectieve wijze in zetten met écht maatschappelijke 'value' als je vanwege concurrentie om diezelfde klantgroepen "strijdt"?
4. Hoe fair is het om de door patienten intrinsiek aangedreven "patientempowerment" in te zetten als net dát extrensieke argument "om de concurrentie voor te blijven"?


a. zuurmond

10 maart 2013

Postkoets met hulpmotor
Het grote probleem van ICT in ziekenhuizen (maar in bijna alle organisaties) is dat de onhandige werkwijzen van de oude organisatie in de nieuwe ICT gestopt worden. Dit wordt het postkoets met hulpmotor-syndroom genoemd: met de uitvinding van de motor als technologie, kopieerden we de postkoets....

patienten meer regie geven, niet alleen over hun gegevens, maar ook over de behandelingen en de keuzen voor doktoren en ziekenhuizen, verhoogt de efficiency, als dat gepaard gaat met veel hogere transparantie. Maar kijk naar het recent verschijn Time-rapport ('bitter pill'), over de extreme graai-cultuur in het ziekenhuis en je begrijpt dat er niet snel iemmand is die werkt aan verbetering van patiënt-positie, danwel kosten verlaging. Inkomsten verhoging is voor de meeste mensen nog steeds de belangrijkste drijfveer. Daar helpt geen goede ICT aan.

Joan

12 maart 2013

Als mensen in een verzorgingstehuis ook patiënt mogen worden genoemd, als ICT-ZZPers met verkoopaspiraties daar handel drijven met hun hardware, dan kan dit artikel op een stuitende manier worden bevestigd.

Mijn moeder zit in een verzorginfstehuis. Een tweemansbedrijfje ging daar laptops verkopen samen met een cursus van een halfjaar om soms dementerende oudjes aan de computer te zetten.
Elke woensdagochtend een cursus van 3 uur voor mensen soms boven de 90! En het cursusboek was een of andere handleiding voor ICTers met zelfs MS DOS commando's!

Alle oudjes werden tijdens de 'cursus' zowat afgeblaft als ze niet gelijk de 'cursusleider' begrepen. Allemaal hoofdpijn tegen s'middags etenstijd.
Het ergste: de 'cursus' werd verkocht voor TWEE DUIZEND EURO! Maar dan had je ook een laptop (winkelwaarde 350 en een boek huidige winkelwaarde onbekend)

Toch maar even "kassa' inlichten over dit soort oplichterij?
Maar het toont wel heel nauwkeurig aan waar het de schrijver van dit artikel ook omgaat: waar de belangen van de ICT liggen in de zorgwereld.
Vroeger noemden we terecht deze kostenpost 'overhead'.

Waarom zou meneer Gates toch op nummer twee staan van de rijkste mensen van deze planeet?
Maar het volk mag betalen en betalen en betalen voor allang gratis behorende te wezen medische zorg. Waar is onze aardgasbel gebleven?
In de rijke olielanden zijn de basis voorzieningen gratis. Wat is er hier misgegaan?
Schiet alsjeblieft op met schaliegas Nederland!
En geef de inwoners van Noordoost Groningen ruime compensatie NAM. Daar liggen de problemen die schreeuwen om een rechtvaardige oplossing en ze hebben alles te maken met preventie.

Top