BLOG

Sterftecijfers moeten met uitleg openbaar

Sterftecijfers moeten met uitleg openbaar

Ministers Schippers vind dat alle ziekenhuizen hun sterftecijfers openbaar moeten maken. Dit jaar maakten 65 ziekenhuizen hun algemene sterftecijfer bekend, maar slechts 6 ziekenhuizen gaven inzage in de specifieke sterfte bij 50 aandoeningen. Dat is veel te weinig.

Het publiek wil graag ziekenhuizen op een zo eenvoudig mogelijke wijze vergelijken. De sterftecijfers ofwel de HSMR lijken zich daarvoor uitstekend te lenen. Gecorrigeerd voor ernst van de ziekte geeft het getal aan wat de sterftekans van een patiënt in een ziekenhuis is.

Zo simpel ligt het natuurlijk niet. Iedereen die wel eens in een ziekenhuis heeft rondgelopen weet dat het ondoenlijk is om de kwaliteit daarvan in één simpel getal weer te geven. We moeten sterftecijfers daarom alleen publiceren met solide uitleg erbij.

Vertekend beeld

Uitleg is nodig omdat bij het berekenen van de verwachte sterftekans van patiënten minstens twee belangrijke problemen komen kijken. Het corrigeren van de sterftekans voor bijkomende ziekten vergt een goede registratie van nevendiagnoses. Onderregistratie doet patiënten gezonder lijken dan ze zijn en daarmee wordt de verwachte sterftekans kleiner. Het gerapporteerde sterftecijfer komt daardoor – onterecht – hoger uit.

In het UMC Utrecht ontbreken, net zoals in veel andere ziekenhuizen, nevendiagnoses te vaak. Het gemiddelde aantal gemelde nevendiagnoses in Utrecht is minder dan één. Terwijl de meeste van de ernstig zieke patiënten, die vaak worden opgenomen in een UMC, verschillende aandoeningen hebben. Zo is het sterftecijfer bij longontsteking in het UMC Utrecht behoorlijk hoog, terwijl we nauwelijks patiënten behandelen met alleen longontsteking. Het zijn juist de mensen in een vergevorderd stadium van ALS of blaaskanker die hier aan een longontsteking overlijden. De onderregistratie is niet goed te praten, maar het is ook niet onmiddellijk geregeld. Want het heeft te maken met cultuur en incentives, meer dan met het beschikbaar hebben van bijvoorbeeld adequate IT-systemen.

Nevendiagnoses

Internationale vergelijking via de database van het Dr. Foster Institute toont aan dat met name Amerikaanse ziekenhuizen zeer nauwkeurig nevendiagnoses registreren. Artsen en ziekenhuizen worden daar rechtstreeks via die gegevens gefinancierd. Alle UMC’s zijn nu aangesloten bij het Dr. Foster Institute, zodat we van deze internationale vergelijking kunnen leren.

Daarnaast moeten specifieke ziekte-categorieën (de SMR) overeenkomen met de daadwerkelijk behandelde patiënten. In het UMC Utrecht overlijden relatief veel patiënten aan de gevolgen van een beroerte. Maar beroertes zijn onder te verdelen in herseninfarcten en hersenbloedingen. Bloedingen zijn vaker dodelijk dan infarcten. Omdat het UMC Utrecht een expertisecentrum op het gebied van hersenbloedingen is, komen veel van juist die patiënten bij ons. Dat vertekent het sterftecijfer voor beroertes. We scoren in de Nederlandse vergelijking te hoog. In de Dr. Foster-database worden beide aandoeningen afzonderlijk weergegeven en behoort het UMC Utrecht tot de top.

Informeren

De wens van de minister om geïnformeerd te worden over sterftecijfers is legitiem. Maar dat moet dan wel op basis van solide gegevens. Openbaarmaking hiervan zal ziekenhuizen dwingen de registratie van nevendiagnoses op orde te brengen. Daarnaast noopt het ziekenhuizen zichzelf te verbeteren. Langdurig daadwerkelijk slecht presterende afdelingen kunnen kritische vragen verwachten. Tenslotte moet het ons stimuleren om de indeling van ziektes in de HSMR-lijsten nog eens tegen het licht te houden. Gelukkig zijn ondertussen patiënten kritisch genoeg om te begrijpen dat de kwaliteit van een ziekenhuis niet in één getal te vangen is. Nu de politiek en de media nog.

Jan Kimpen
Voorzitter Raad van Bestuur UMC Utrecht
Voorzitter van de Adviescommissie Kwaliteit van Zorginstituut Nederland

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Prof. Dr. Rheine-Keuls

19 april 2013

En wanneer geven de ziekenhuizen openheid van de sterftecijfers van specialisten? Want hoeveel specialisten er al niet door hun collegaas of door besturen of door hun managers vroegtijdig overlijden vanwege onnodige aangedane stress? En u dacht dat dat wel meeviel?

In ons ziekenhuis zijn in 1 jaar tijd 3 specialisten overleden. En als dat overlijden gebeurd op en rond het 45e levensjaar tijdens een vakantie en na een heftige intercollegiale woordenwisseling voorafgaand aan de ( min of meer verplichte) vakantie mag u raden wat er speelt.

Het is heer ernstig wat er overal thans gebeurd met wat men wel noemt klokkenluiders of mensen die voor de waarheidsvinding willen gaan. De financiële en investeringsbelangen spelen helaas de hoofdrol tegenwoordig met de zogenoemde marktwerking.

De minister is goede maatjes met private investeerders die gevestigde collegaas min of meer dwingen tot onverantwoorde beleggingen eigen klinieken en als het fout gaat staat men machteloos door de onredelijke voorwaarden van de geldschieters. Het probleem van de komende jaren.

Zo is onze nationale zorg zelf op termijn in het geding met niet te vergeten de dramaas achter de deuren van de slachtoffers wat men hoe dan ook wil verbloemen uit welbegrepen eigenbelang.

Frank Conijn

20 april 2013

@ prof. Kimpen:
U schrijft: "Het corrigeren van de sterftekans voor bijkomende ziekten vergt een goede registratie van nevendiagnoses. Onderregistratie doet patiënten gezonder lijken dan ze zijn en daarmee wordt de verwachte sterftekans kleiner. Het gerapporteerde sterftecijfer komt daardoor – onterecht – hoger uit."

Dat is wellicht verwarrend. Het gerapporteerde (absolute) sterftecijfer verandert daar namelijk niet door. Wel het gecorrigeerde sterftecijfer of de sterfte-index, of welke gelijksoortige naam je daar ook aan zou moeten geven (relatieve overlijdensrisico?).

Verder is het wellicht goed om te melden dat HSMR staat voor Hospital Standardized Mortality Ratio.


@ prof. Rheine-Keuls:
Ik zou drie zaken willen opmerken t.a.v. uw reactie.

1. Het bestaan van misstanden op andere vlakken in de ziekenhuiszorg laat onverlet dat het relatieve overlijdensrisico in zorginstellingen accuraat moet worden berekend.

2. Misstanden zijn van alle tijden, ook van ver vóór de invoering van de marktwerking, welke datum je dan ook als invoeringsdatum zou willen bestempelen.

3. Marktwerking is een containerbegrip. Eronder vallen o.a. privatisering van zorgverzekeraars, privatisering van zorgaanbieders c.q. het toelaten van private zorgaanbieders, en concurrentie op kwaliteit en prijs tussen zorgaanbieders onderling.

Het eerste heeft (nog) lang geen optimaal kosteneffectief verzekeringsstelsel opgeleverd, en zorgverzekeraars zouden dan ook moeten opgaan in één, publieke zorgverzekeraar. Dat levert o.a. kostenbesparing op door mindere overhead en het vrijkomen van de solvabiliteitsreserves, en een veel effectievere zorgregisseur.

Privatisering van bestaande publieke zorgaanbieders zou aan strenge regels gebonden moeten zijn, maar nieuwe private zorgaanbieders zouden wel vrijelijk toegelaten moeten worden tot de markt.

En concurrentie op kwaliteit en prijs tussen zorgaanbieders onderling is zeer gewenst, gezien de geconstateerde grote praktijkvariatie.

Voor meer informatie, zie http://www.gezondezorg.org. Het is op zijn minst noodzakelijk om aan te duiden welke vorm/welk aspect van (de) marktwerking u precies bedoelt.

tjark reininga

22 april 2013

'er zijn kleine leugens, grote leugens en statistiek',wil het spreekwoord. met haar roep om publicatie van sterftecijfers daagt mini-ster Schippers de ziekenhuizen (en alle andere zorginstellingen) eigenlijk uit deze stelling opnieuw te bewijzen. en dat zal ongetwijfeld lukken.

was het maar zo dat de kwaliteit van de zorg in een zorginstelling in één enkel cijfer gegeven kon worden. maar die is van zoveel factoren afhankelijk, dat het een bij voorbaat zinloze operatie is. wel is belangrijk een zo transparant mogelijk inzicht te bieden in wat die kwaliteit uitmaakt. aantal, opleiding en ervaring van behandelaars en verzorgers kunnen (deels in een gemiddelde, ook een statistiek!) worden geobjectiveerd, uitgevoerde behandelingen en de resultaten daarvan gemeld en de financiële resultaten (jaarrekening) gepresenteerd.

en ondanks alle goede zorg en kwaliteit kan een ziekte of behandeling ongelukkig uitpakken, door een niet te voorziene samenloop van omstandigheden. ik kan de roep van de mini-ster (en de politiek in het algemeen) dan ook niet anders zien, dan als een vorm van geestenbezwering, een middel om 'aan te tonen' dat zij alles heeft gedaan wat in haar mogelijkheden ligt.

en daarnaast blijft het zo, dat voor patiënten die de keus hebben van de zorgaanbieder waarvan zij gebruik maken, andere factoren in het spel komen, waarover de zorgaanbieders weinig controle hebben.

Top