BLOG

Data is de nieuwe grondstof waarop economie draait

Data is de nieuwe grondstof waarop economie draait

Onderzoeksresultaten zo snel mogelijk van het lab naar het bed van de patiënt brengen, iedere financier van medisch-biologisch onderzoek droomt ervan. Het klinkt zo logisch.

Waarom doen we immers anders al dat onderzoek? Toch niet ter meerdere eer en glorie van de onderzoeker? In de praktijk blijkt het echter nog knap lastig. Er zijn wel duizend-en-één redenen waarom vindingen uit het laboratorium al te vaak in een stoffige archiefkast belanden en niet worden doorontwikkeld tot een therapie of medicijn: onvermogen van de onderzoeker die geen idee heeft hoe hij zoiets moet aanpakken, gebrekkige infrastructuur, het bedrijfsleven dat onvoldoende investeert in onderzoek, bureaucratische en financiële belemmeringen.

Kwaliteitsbeoordeling

Het systeem van onderzoeksfinanciering speelt hier ook een grote rol in. Een wetenschapper moet scoren om nieuw geld voor nieuw onderzoek aan te trekken. En hoe bepalen we of een wetenschapper succesvol is: door te tellen hoe vaak hij publiceert in gerenommeerde tijdschriften als The Lancet, Nature en Science, en door te turven hoe vaak hij geciteerd wordt in dergelijke tijdschriften. Publish or perish. Of het onderzoek wellicht geleid heeft tot de ontwikkeling van een medicijn waardoor kankerpatiënten beter behandeld kunnen worden, doet er in deze systematiek betrekkelijk weinig toe.

Publieke middelen

Deze wijze van kwaliteitsbeoordeling heeft nog een ander ongewenst en paradoxaal effect. De toegang tot wetenschappelijke publicaties wordt beperkt tot diegenen die het kunnen betalen. Natuurlijk, iedereen die dat wil kan zich een wetenschappelijk tijdschrift aanschaffen. Maar wil je de literatuur op een bepaald vakgebied structureel volgen dan ben je een godsvermogen kwijt. Ter illustratie: de Universiteit Utrecht geeft op jaarbasis 4,5 miljoen euro uit om het bestand aan wetenschappelijke tijdschriften in haar bibliotheek op peil te houden. Een dergelijk budget is voor de hogeschool een paar straten verderop onmogelijk op te hoesten, om het maar niet te hebben over de Université de Bamako. Kortom, de toegang tot wetenschappelijke informatie wordt op deze manier beperkt tot the rich and wealthy. En dat is extra vreemd omdat het overgrote deel van dit onderzoek gefinancierd wordt met publieke middelen, door de overheid of maatschappelijke financiers als KWF Kankerbestrijding.

Nieuwe grondstof

Om hier iets aan te doen is een aantal jaren geleden, mede geïnspireerd door de digitaliseringsgolf, de gedachte van open access van onderzoeksresultaten geboren. Steeds meer financiers, universiteiten en onderzoeksinstellingen vragen de onderzoekers hun resultaten voor iedereen toegankelijk via het web beschikbaar te stellen. Grosso modo kan dit op twee manieren. Directe publicatie in een zogenaamd open accesstijdschrift, of eerst publiceren in een traditioneel tijdschrift en na verloop van tijd, bijvoorbeeld zes maanden of een jaar na verschijning, het artikel plaatsen in een openbaar webarchief. Natuurlijk gaat dit niet zonder slag of stoot. De status van het publiceren in een gerenommeerd tijdschrift is hoog. Vanwege de naam, maar ook omdat de beoordeling van de artikelen zwaar is. Er komen echter steeds meer open access-tijdschriften die dezelfde strenge selectie hanteren. Bovendien bestaat de mogelijkheid van dubbelpublicatie, in een tijdschrift èn op een openbare website. Daarnaast speelt geld uiteraard een rol. Bij open access is het verdienmodel als het ware omgekeerd. In het traditionele model biedt de onderzoeker het artikel gratis aan aan een tijdschrift. Die publiceert het en verkoopt het tijdschrift. Bij open access moet de onderzoeker vaak betalen om zijn artikel gereviewd en op de website gepubliceerd te krijgen. Daarom bieden organisaties zoals NWO en sinds kort KWF sinds kort de mogelijkheid om deze kosten te financieren. Extra kosten voor de financiers dus, maar die vallen weg tegen de voordelen: de onderzoeksresultaten komen voor iedereen beschikbaar en dat vergroot de kans dat er iets mee gedaan wordt. En – klein ‘leed’ maar toch – het maakt een einde aan de rare situatie dat KWF moet betalen om de resultaten te kunnen lezen van onderzoek dat zij zelf heeft gefinancierd.

Open access data

Open access van onderzoeksresultaten is de eerste stap. Ik ben groot voorstander om ook de volgende stap te zetten: het voor iedereen toegankelijk maken van de data waarop de publicatie is gebaseerd. Dit heeft een aantal extra voordelen. Data kunnen vaker gebruikt worden en het wordt mogelijk te controleren of de resultaten reproduceerbaar zijn, waardoor dubbelwerk voorkomen kan worden. Uiteindelijk draait het bij deze discussie om de basisvraag: van wie zijn de onderzoeksresultaten en -data? Van de onderzoeker, de tijdschriftenuitgever of de samenleving? Deze vraag zal steeds prangender worden. Na water, stoom en olie worden data de nieuwe grondstof waarop onze economie draait.

Michel Rudolphie
Directeur KWF Kankerbestrijding

8 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

23 april 2013

ZonMw zou dit voorbeeld direct moeten volgen. Niet door de extra kosten te subsidiëren, maar door publicatie in dergelijke tijdschriften verplicht te stellen.

Flim

23 april 2013

Wellicht interessant om te lezen over de activiteiten die ZonMw uitvoert als het gaat om Toegang tot Data: http://www.zonmw.nl/nl/programmas/programma-detail/van-gegevens-verzekerd/algemeen/

tjark reininga

24 april 2013

open access lijkt me prima, maar zal op veel verzet stuiten. en daarbij denk ik minder aan de instituties die dhr Rudolphi noemt dan aan de bedrijven, die steeds meer onderzoek niet alleen financieren, maar ook zelf doen. en die de resultaten zo veel mogelijk willen uitbaten voordat ze die 'vrij' beschikbaar stellen voor kritische beoordeling en gebruik door derden.

maar ik denk ook aan de pogingen van de industrie om producten uit de natuur, en zelfs menselijke genen, te patenteren.

pauline evers

24 april 2013

Resultaten moeten ook toegankelijk zijn voor patienten, deelnemers aan onderzoek, donateurs en het brede publiek. In lekentaal dus. KWF, ZONMW en andere organisties die met publiek geld financieren moeten dit op hun websites doen voor door hen gefinancierd onderzoek

Anoniem

24 april 2013

Schandalig dat het KWF moet betalen om de onderzoeksresultaten te mogen die ze financieel hebben mogelijk gemaakt.
Als het grote publiek dit te weten komt kan het KWF wel fluiten naar zijn donateurs, dan is het alle goodwil kwijt bij gewone mensen.

Anoniem

24 april 2013

Oeps

....om de onderzoeksresultaten te mogen weten....

Kunnen de media zoals NRC en Volkskrant en Trouw deze discussie niet eens aanzwengelen? En wat vindt de politiek ervan? Schippers (VVD) zal wel weer voorstander zijn dat er betaald moet worden met publiek geld zodat ze haar wens dat alles wordt geprivatiseerd , ook dit onderzoek, met des te meer VVD overtuiging kan doordrukken.

Anoniem

25 april 2013

De grap is dat het niet een "of"-vraag is (moeten we dit wel doen?), maar een "hoe"-vraag. Hoe zorgen we ervoor dat die open wereld goed uitpakt voor alle betrokken partijen? Alle weerstand die er is, sterft vanzelf wel uit. Die open aanpak werkt gewoon een stuk beter.

Wat betreft de financieringsvraagstukken: zolang zorg geld kost (en meer en meer geld kost!), zijn er voldoende incentives om onderzoek te financieren.

Sterker nog, als in het oude onderzoeksmodel geld gepompt werd in onderzoeken waarvan het meerendeel in een stoffige archiefkast verdween, zou een investering in een "open access" onderzoek veel meer zin hebben. Het levert gewoon meer op. Misschien op andere manieren dan waar de oude verdienmodellen op gebaseerd zijn. (Een verdienmodel op onderzoeken die in een archiefkast verwijnen lijkt me sowieso, op zijn zachtst gezegd, discutabel) Maar wat dat betreft, moeten de bedrijven die op die oude verdienmodellen gebaseerd zijn, maar eens goed kijken naar de ontwikkelingen in de muziekindustrie (over open access gesproken).
Deze veranderingen zijn onvermijdelijk en als je niet meeontwikkelt, sterf je vanzelf wel af.

Bovy

2 mei 2013

En datasets zoeken en vinden doe je in de gespecialiseerde bibliotheek/met de gespecialiseerde bibliothecaris
Zie bijvoorbeeld
http://www.bibliotheek.leidenuniv.nl/onderwijs-onderzoek/onderzoek/onderzoeksdata/datasets-zoeken-en-vinden.html

Top