BLOG

Zeven jaar zorgverzekeringswet: vloek of zegen?

Zeven jaar zorgverzekeringswet: vloek of zegen?

In 2006 is de zorgverzekeringswet ingevoerd, waarmee keuzevrijheid tussen ziekenhuizen voor de Nederlandse burger/patiënt is gerealiseerd. Nu zo’n 7 jaar verder rijst de vraag: zijn we als Nederlandse samenleving wijzer geworden van deze stelselwijziging?

De kwaliteit kan beter, maar neemt toe...

Uit onderzoek blijkt dat de zorg zowel in Nederland als internationaal achterloopt qua veiligheid op andere bedrijfstakken zoals de chemie, luchtvaart en nucleaire industrie. Om een voorbeeld te geven: neem een zorgpad, zeg darmkanker. Hierbij definiëren medisch specialisten een aantal activiteiten die vereist zijn: een polikliniek bezoek, bloedonderzoek, een darmonderzoek, een scan, etc. Het blijkt dat patiënten grofweg in 80% van de gevallen al deze vereiste stappen doorlopen en dus in 20% niet. Sterker nog, als je kijkt naar hoeveel patiënten deze stappen ook in de juiste volgorde doorlopen, dan daalt het percentage fors, soms onder de 10% (!). Nu is niet iedere afwijking van het proces schadelijk voor de patiënt, maar iedere afwijking verhoogt het risico op een uiteindelijk schadelijke uitkomst voor de patiënt. Je ziet dat in echt veilige sectoren percentages van 99,9% gehaald worden, er is dus fors verbeterpotentieel. Om dit verbeterpotentieel te behalen is standaardisatie van processen, het meten van proces compliance en uitkomsten en het helder toebedelen van verantwoordelijkheden cruciaal.

Het goede nieuws is dat de kwaliteit toeneemt. In mijn onderzoek naar de patiëntervaringen via de CQ index (die natuurlijk maar een deel van de geleverde kwaliteit vangen – maar ook bronnen rondom medische effectiviteit laten een verbetering zien), blijkt dat Nederlandse ziekenhuizen in de periode 2006-2009 de patiëntervaringen jaar op jaar significant verbeterd hebben, een knappe prestatie. Ook zien we dat ziekenhuizen die onder druk van zorgverzekeraars deze resultaten in 2006 sneller openbaar moesten maken, beter zijn gaan presteren dan bij ziekenhuizen waar dit niet het geval was. Tot slot blijkt dat Nederlandse ziekenhuizen die bloot staan aan veel concurrentie, beter presteren dan ziekenhuizen waar dit niet het geval is.

...en de kosten ook

De zorg wordt na de introductie van het nieuwe zorgstelsel efficiënter (met zo’n 4-5% per jaar – fors dus), de wachtlijsten korter, maar door een hoger volume van zorg per Nederlander ook duurder (zo’n 7% per jaar in de periode 2006-2010, lijkt nu af te vlakken mede door Hoofdlijnenakkoord). Deze stijging van de kosten is maar beperkt verklaarbaar door demografie en loonstijgingen. Zo’n 2-3% per jaar is zogenaamde ‘Excess growth’.

Een belangrijke oorzaak van de Excess growth is het DOT-systeem, waar betaald wordt per totale behandeling (van intake tot ontslag). Dit stimuleert doelmatigheid binnen het zorgproduct: hoe minder ligdagen en interventies, hoe meer de aanbieder overhoudt van het bedrag dat hij krijgt. Tegelijkertijd gaat van deze bekostiging nog steeds een volume-prikkel uit: hoe meer zorg er immers geleverd wordt, hoe meer omzet er wordt gegenereerd. Sturen op adequate indicatiestelling (o.a. via shared decision making) is dus cruciaal en begint nu in toenemende mate door zowel zorgaanbieders, wetenschappelijke verenigingen en zorgverzekeraars te gebeuren. In veel gevallen, echter, zijn de DOT’s niet voldoende integraal. Een chirurgische DOT die niet ook de mogelijke complicaties van de geleverde zorg omvat geeft nog steeds niet de juiste prikkel om complicaties te voorkomen, bijvoorbeeld: de complicaties leiden dan tot extra inkomsten (er bestaan zelfs speciale complicatie DOT’s).

Richting de toekomst

Richting de toekomst moeten we werk maken van het openbaar maken van betekenisvolle uitkomstmaten. Alhoewel op dit moment veel gaande is rondom het meten van uitkomsten (denk aan het traject kwaliteit bij Zorgverzekeraars Nederland, de ROM’s in de GGZ en klinische registraties), zijn voor veel aandoeningen uitkomsten nog niet openbaar. Dit maakt het voor de patiënt moeilijk kiezen voor het beste ziekenhuis en leidt ertoe dat zorgverzekeraars lastig (selectief) kunnen inkopen. Denk bijvoorbeeld aan de uitkomsten in de Nederlandse Kankerregistratie: daarin is de 5-jaars overleving per ziekenhuis per tumorsoort gewoon bekend; dit zorgvuldig openbaar maken zou een enorme kwaliteitsimpuls betekenen voor de oncologische zorg in Nederland.

Verder toont onderzoek aan dat een groot volume per aandoening per ziekenhuis een cruciale driver van optimale kwaliteit en doelmatigheid is. Ziekenhuizen zullen zich moeten specialiseren. Dit staat niet automatisch gelijk aan fuseren, maar vooral aan het opbouwen van een strategisch profiel, waar veel ziekenhuizen nu al mee bezig zijn.

Met deze doorontwikkeling moet het mogelijk zijn om de kwaliteit verder te verbeteren én de kostenstijging in lijn te brengen met onze economische groei. Als dat lukt dan kunnen we volgens mij met recht stellen dat de invoering van het nieuwe zorgstelsel een zegen is.

David Ikkersheim (@DavidIkkersheim) is arts en bedrijfskundige en werkt bij KPMG Plexus als Associate Director. Op maandag 13 mei promoveert hij aan de Vrij Universiteit op het proefschrift getiteld: The Dutch Health System Reform: Creating Value.

13 Reacties

LVogelpoel

5 mei 2013

De schrijver gaat voorbij aan het feit dat de Nederlandse ziekenhuis zorg al jaren internationaal hoog aangeschreven staat qua prijs, kwaliteit en beschikbaarheid. En dat het zo verworden is en de verbetering zich gewoon doorzet nog altijd een verdienste is van zorgverleners en niet de marktwerking, noch de sturing van verzekeraars. Bijvoorbeeld, het waren de ontwikkelingen in de geneeskunde, die dagopnames mogelijk maakten en daarmee een kostenbesparing, niet anders dan dat.
De keuzevrijheid tussen ziekenhuizen voor de Nederlandse burger/patiënt is helemaal niet pas met de invoering van de zorgverzekeringswet in 2006 gerealiseerd. Ook in de ziekenfondstijdperk had men al keuzevrijheid.
Vergelijking met economische bedrijfstakken met weinig menselijke, sociale interacties en variabelen is appels met peren vergelijken. Er zijn geen mensen, die als een fles bleekmiddel behandeld en gezien mogen en willen worden. Zorg vergelijk je met zorg elders. Een groot deel van de zorgverbeteringen over de hele linie in ons land is te danken aan samenwerken en delen van kennis. Wat in basis in strijd is met elkaar wegconcurreren.
Er is sprake van verschuiving van risico’s en gelden. DBC /DOT zorgt voor risico verschuiving van zorgverzekeraar naar zorgverlener en indirect de patient. Bijvoorbeeld het hebben van meerdere ziektes tegelijk zorgt voor meer risico’s. Dat ligt nu op bordje van patient en zorgverlener.
Daar waar het basispakket nog nooit zo sterk is geslonken en het eigen risico verhoogd. Waar randsectoren, zoals consultancy bureau’s waaronder ook KPMG plexus en reclame- en interim-managers leveranciers, floreren van onze zorgpremies. Waar patienten van hot-naar-her reizen voor vermeende betere kwaliteit (voornamelijk in geld dan). De vrije keuzeburger straks is beperkt tot eens per jaar een zorgverzekeraar kiezen zonder te weten welk contract met welke zorgverlener in dat jaar cruciaal zal blijken bij deze taak.
Welke voordelen heeft dit zorgstelsel met marktwerking en met verzekeraars bijna volledig in regie mij als burger extra opgebracht dan dat er sowieso al te verwachten was, maar wel tegen welke prijs?

David Ikkersheim

5 mei 2013

@ LVogelpoel, Uw reactie baseert u op een aantal veronderstellingen, die niet of slechts half juist zijn.

Doelmatigheid: inderdaad is het zo dat er al vele decennia (o.a. door technologische innovaties) bijvoorbeeld de ligduur afneemt. Echter,mijn onderzoek, maar ook de buitenlandse literatuur, laat zien dat de introductie van DRG's/DBC's deze innovatie versnelt.

Kwaliteit: ook daar is inderdaad al decennia verbetering in, maar zie ik mijn onderzoek dat onder invloed van transparantie en concurrentie deze verbetering versnelt.

Patientveiligheid: daar is in de zorg echt nog heel veel te winnen, en de internationale literatuur (en koploper ziekenhuizen in binnen- en buitenland) kijken naar andere sectoren wat ze kunnen leren. Overigens, zijn er ook binnen de zorg grote verschillen zichtbaar: bijvoorbeeld de bloedtransfusies zijn relatief gezien heel erg veilig tov bijv. de OK en IC (factor 100 verschil). En ook zijn er natuurlijk ziekenhuizen/afdelingen/teams die het beter (of slechter) doen dan de genoemde 80%.

Als u het allemaal wilt nalezen, stuur dan een email naar ikkersheim.david@kpmgplexus.nl, dan stuur ik de digitale versie van mijn proefschrift.

Van Houwelingen

5 mei 2013

Interessante conclusies en toekomstperspectief. Ook zeker de moeite waard om te lezen en vanuit AWBZ/Wmo bril de materie te laten inwerken. Welke conclusies zijn voor de langdurige zorg / welzijn interessant en wat betekent dat voor het ingezette beleid van decentralisatie, verantwoordelijkheid meer bij gemeenten en burgers en scheiden van wonen en zorg?

G K Mitrasing, huisarts

5 mei 2013

Merkwaardig dat de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) volledig buiten schot in deze blog lijkt te zijn of...?

G K Mitrasing, huisarts

5 mei 2013

En hou nou eens op met de bewering dat de wachtlijsten korter zijn geworden... dat is niet zo!!

K.T. Lid PvdD

5 mei 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.

Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 06-05-2013 07:27.

Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 06-05-2013 11:25.

K.T.lid PvdD

6 mei 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.



Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 06-05-2013 11:05.

ANH Jansen

6 mei 2013

"Als dat lukt dan kunnen we volgens mij met recht stellen dat de invoering van het nieuwe zorgstelsel een zegen is."

Tja. Een sterk staaltje "Assume a ladder" .

Als we nu uitgaan van deze stelling, dan gaat het lukken.....

Een econoom en een technicus vallen in een zeer diepe kuil in een groot, donker en verlaten oerwoud. De technicus bekijkt de situatie en geeft het op: te diep, geen mens in de buurt, verlaten, een verloren zaak.

De econoom zegt: helemaal niet, 'assume a ladder" .

Zo ook deze analyse van arts/econoom/bedrijfskundige David Ikkersheim. Als we nu eens veronderstellen dat het wel lukt, dan is het een succes.

Tot dat moment van slagen nog niet is opgetreden is het systeemmodel een vloek.

Die conclusie wordt niet getrokken en er wordt ook niet de voorspelling gedaan hoelang die vloek gaat duren.

En waarom niet? Wat is het verdienmodel van David Ikkersheim? En van collega W Bos?

Ondertussen heeft DI wel een verstandige beroepskeuze gemaakt gezien het systeemmodel.

SLOCK

6 mei 2013

7 jaar registratieneurose heeft niks opgeleverd dus moeten we nog meer gaan registreren, vreemde conclusie. KPMG plexus kan de arme zorgverlener hier zeker bij 'ondersteunen'.

ANH Jansen

6 mei 2013

Basis van het systeemmodel Zorgstelsel 2006 was de concurrentie tussen verschillende zorgverzekeraars. Die zouden met elkaar moeten concurreren op prijs en op kwaliteit om de gunst van de verplicht verzekerde die jaarlijks zou kunnen wisselen. Daarbij had de verplicht verzekerde de keuze tussen een Restitutie Polis of een In Natura Polis. De verplicht verzekerde stond centraal bij aanvang.

Van concurrentie tussen verzekeraars is geen sprake. Dat stelt de NZa in haar Monitor ook. Zij volstaat met de stelling dat dreiging van concurrentie ook concurrentie is.
Of dit ook opgaat voor de markt voor de zorg kan de NZa niet bewijzen en doet daartoe geen moeite: niemand vraagt ernaar en zeker de Volksvertegenwoordiging niet.

De concentratie van ziekenhuizen of de concentratie van specifieke ingrepen per ziekenhuis is een verdere bedreiging van de concurrentie; de andere pilaar onder het systeemmodel was immers de concurrentie tussen de zorgaanbieders onderling om de gunst van de verzekeraar, in geval van In Natura, en van de verzekerde in geval van Restitutie.

De huidige samenklontering geschied onder druk van eenzelfde verzekeraar; de dominante verzekeraar in een regio. De overige verzekeraars volgen het beleid van deze verzekeraar.

Wat is daarvan het gevolg? Hoeveel keuze heeft de verplicht verzekerde dan nog en uit hoeveel ziekenhuizen of uit hoeveel gespecialiseerde ziekenhuizen kunnen de dominante en perifere verzekeraars dan nog kiezen?

Wat is daarvan de invloed op kwaliteit en op prijs?

En is dit nu het gevolg van het systeemmodel zorgstelsel op basis van concurrentie of het gevolg van het Akkoord op Hoofdlijnen: in essentie een voortzetting van lumpsum financiering en dichttimmeren van een niet bestaande markt?

Openbaarheid van gegevens in een concurrerende markt gaan niet samen: de uitkomsten in de zorg zijn ontzettend moeilijk te verzamelen. Zelfs de benchmark van de ziekenhuizen, Mayo Clinic, komt hier niet uit.

Ondertussen is de "markt' Nederland maar mooi verdeeld tussen 4 grote en 3 kleinere verzekeraars. De "markt' is mooi verdeeld. De winsten enorm, maatschappelijk onverantwoord naar eigen zeggen van Chris Oomen.

In een Nationaal Ziekenfonds model is openbaarheid van data geen enkel probleem. Is spreiding van aanbod geen enkel probleem. Het Menzis saneringsfonds is dan niet nodig. En waarom niet?

De private uitvoering van het Zorgstelsel 2006 zet de Burgerlijk Rechter aan het werk en die verwijst naar de WMG en de rol van de Overheid; een zorgaanbieder die door 'selectieve' zorginkoop van de dominante verzekeraar in de financiele problemen komt (van objectieve gronden in deze zorginkoop is immers geen sprake) piest naast de pot: de WMG geeft de verzekeraar als enige de zorgplicht en de overheid heeft de verzekeraar die rol bewust gegeven.

Dat is in een Nationaal Ziekenfonds model wel anders; de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zijn dan van kracht. Wel zo humaan en wel zo ethisch. Zorgaanbieders hebben immers ook mensenrechten.

Dat is DI vergeten en hij is niet de enige.

E.Kriek

6 mei 2013

Interessant!

1. Ik constateer in de praktijk sinds 2006 :

- onacceptabele winsten van verzekeraars, ten koste van premiebetalers die zich verplicht verzekerd weten;
- winsten die 5x over de kop gaan, om die vervolgens te stoppen in het sluiten van ziekenhuizen;
- verdacht maken van zorgverleners ( "graaiers" , "black box" , fouten makende artsen op de voorpagina van de krant ) en van zorgconsumenten ( "uitbuiters, aso's, wandelende premieverhogers" , "criminelen" omdat ze de premie niet kunnen ophoesten ) ;
- torenhoog stijgend aandeel van zorgkosten ten opzichte van BBP, tot Amerikaanse hoogten;
- GEEN afname van de wachtlijsten;
- GEEN marktwerking, monopolie van een paar verzekeraars, opvallend weinig "shoppers" tussen verzekeraars onderling;
- patiënten die gedwongen worden om zorg elders / verder weg af te nemen omdat de dokter dichtbij geen contract heeft;
- en ik kan wel even doorgaan.

2. In dit verhaal lees ik vervolgens:

"keuzevrijheid zorgpad vereiste stappen doorlopen het proces verbeterpotentieel standaardisatie van processen proces compliance helder toebedelen van verantwoordelijkheden bronnen rondom medische effectiviteit presteren ‘Excess growth’. adequate indicatiestelling shared decision making DOT’s niet voldoende integraal. Richting de toekomst een groot volume per aandoening per ziekenhuis een cruciale driver opbouwen van een strategisch profiel doorontwikkeling "

Je zou bijna gaan denken dat de wereld van een adviseur en die van een zorgverlener met beide voeten in de klei weinig overlap hebben......

weekje meelopen in de praktijk, collega Ikkersheim? Of moet ik dan uw overminuten gaan bekostigen?

Anoniem

6 mei 2013

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 07-05-2013 14:26.

de Wijn

7 mei 2013

Met stomheid geslagen lees ik de reactie #12, van iemand die ook nog eens anoniem zijn, in mijn ogen onbeschofte, mening achterlaat op deze blog.

Totaal ongepast in zowel de context van de blog als in de Nederlandse samenleving.
Ik hoop dat de Skipr-redactie deze gebruiker voortaan blokkeert zodat deze kwetsende, zelfs anti-semitische, teksten niet meer geplaatst kunnen worden.

Ik ben vóór debat, discussie, democratie en vrijheid van meningsuiting, maar deze reactie is ronduit stuitend!

Top