BLOG

Verplichte gezelligheid of gewoon een goed idee?

Verplichte gezelligheid of gewoon een goed idee?

Professionals kunnen het leven van mensen met dementie niet gelukkiger maken, mantelzorgers wel, stelt Jeroen van den Oever, bestuurder van de verpleeghuis de Vierstroom. Dus bakken kinderen van bewoners in zijn instelling gehaktballen, gaan oude buren mee wandelen en organiseren kleinkinderen een muziekmiddag.

Huiselijkheid op de proef

‘Bijdragen aan huiselijkheid’ noemt de Vierstroom dat. De instelling heeft er goede ervaringen mee. In het afgelopen jaar deed de zorgaanbieder een experiment met netwerkparticipatie onder 103 cliënten en hun netwerk. De families werd gevraagd zich vier uur per maand in te zetten voor zaken die buiten de instelling gewoon zijn, zoals samen koffie drinken of spelletjes doen. De Vierstroom presenteerde vorige week de eerste resultaten van de proef. Welzijn en stemming van bewoners leken verbeterd, het netwerk deed enthousiast mee. Iedereen blij dus, bewoners, familie, medewerkers en directie. Zou netwerkparticipatie gemeengoed moeten worden?

Staatssecretaris van Rijn is positief. Het experiment sluit aan bij zijn plannen voor de mantelzorg. De gedachte is simpel, als je thuis voor elkaar zorgt dan kan je dat buiten de deur toch ook doen?  De Vierstroom breidt het experiment in ieder geval uit naar al haar locaties. De goede voorlopige uitkomsten ten spijt, aan netwerkbetrokkenheid kleven ook morele en economische bezwaren.

Moeten en mogen

Mezzo, de Landelijke Vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerszorg ageert tegen het moreel verplichtende karakter van familie-inzet, die juridisch niet mag worden afgedwongen. De Vierstroom liet nieuwe bewoners en hun families weten dat netwerkbetrokkenheid gebruikelijk was, slechts één familie koos voor een andere zorgaanbieder.

Een van de bezwaren tegen het moreel verplichtende karakter is dat niet iedereen kan of wil bijdragen aan huiselijkheid. Vanwege afstand, drukke banen, een slechte gezondheidstoestand, omdat de familieverhoudingen er niet naar zijn of domweg omdat mensen echt geen zin hebben in het organiseren van de bingo. Betrokkenheid, huiselijkheid en gezelligheid zijn paradoxale begrippen, ze laten zich niet afdwingen, laat staan verplichten. Daarnaast voeren mantelzorgers nu al veel zorg- en huishoudelijke taken uit in de zorginstelling waar hun naasten verblijven, stelt Mezzo. De prijs daarvoor is stress, bijna tien procent van de mantelzorgers voelt zich ernstig belast, zo blijkt uit onderzoek van het SCP.

Goedkoop maar niet gratis        

Over het experiment van de Vierstroom is veel discussie gevoerd, maar economische bezwaren worden vreemd genoeg nauwelijks aangevoerd. Netwerkinzet is misschien goedkoop, maar niet gratis. Mantelzorgers betalen met loonverlies. Ze werken vaker dan niet-mantelzorgers in deeltijd, rekende de OECD uit. Mantelzorg is feitelijk een betaling in natura. In het uur dat mantelzorg wordt verleend, kan ook geld worden verdiend. Teruggaan naar een samenleving waarin we de zorg voor onze hulpbehoeftige familie op ons nemen, en extremer gesteld, ons eigen voedsel verbouwen, gaat ten koste van de welvaart. Immers, specialisatie, schaalvergroting, innovatie en het ruilen van producten en diensten op een markt, vormen de basis van economische vooruitgang.

Het kan ook anders

‘Hier is vader, succes ermee’, is door bezuinigingen en personeelstekorten niet meer van deze tijd. De Vierstroom neemt duidelijk stelling in de discussie in hoeverre zorginstellingen verantwoordelijk zijn voor het welzijn van bewoners en kiest voor een autarkische oplossing. Prima voor wie graag zelf een bijdrage wil en kan leveren, maar het kan ook anders. Wat te denken van afkopen of inhuren van diensten, er is vast een markt voor au-pairs voor oma. Denkt u mee over alternatieven voor verplichte gezelligheid?

Maaike de Vries
Chef Zorg bij De Argumentenfabriek.

12 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

26 augustus 2013

Maaike ziet twee punten over hoofd: (1) mantelzorg gaat maar zeer ten dele ten koste van betaald werk (en afnemend nu er een hele generatie relatief gezonde babyboomers met pensioen gaat), en (2) wat zou het VWS kunnen bommen als mensen elders minder gaan werken, dat valt niet ten laste van het zorgbudget en het wordt waarschijnlijk ook niet zichtbaar omdat VWS waarschijnlijk kan voorkomen dat dit wordt onderzocht.

tjark reininga

27 augustus 2013

de eerste, fascinerende, vraag is natuurlijk of het verplichten van mantelzorgers tot vrijwilligerswerk echt extra aandacht oplevert voor de bewoners van de instelling. ik acht de kans niet gering dat mensen de tijd die ze als vrijwilliger met bewoners van een instelling actief zijn (deels) minder aan hun eigen relatie daar besteden. zodat die er dus bekaaid afkomt.

maar gelukkig zijn er dan weer mantelzorgers van anderen, die als vrijwilliger enige aandacht aan hen besteden.

j.zwanikken leenders MHA

27 augustus 2013

VERWENZORG (zie dikke van dale) bestuurders en alle andere die het snappen. HET volk wil erg veel DOEN




Peter Koopman

27 augustus 2013

Naast sympathieke kanten van meer participatie door familie in de welzijnskant van de zorgverlening kan dit ook de beeldvorming van professionele zorg ongunstig beinvloeden. Immers velen kozen voor een zorgberoep (verzorgende, verpleegkundige, verpleegkundig specialist) vanwege de relationele kanten daarvan. Het zijn echte "people-beroepen". Wanneer de "slagroom" daarvan door anderen (goed bedoeld) wordt geboden wordt dit een verarming van hun beroepsmatig handelen. Als de bestuurder zelfs van mening is dat professionals in deze geen rol "kunnen" spelen wordt van de nood (budgettaire armoedewaan) een deugd gemaakt. Managers maken alles weer passend en dat moet soms ook, maar we moeten oppassen dat we daarmee geen ongewenste trend veroorzaken. Overigens blijft het meten van gelukkig zijn een zware opgave.

van Bodegom

27 augustus 2013

De roep om Mantelzorg of de overweging om het te (kunnen) geven vraagt volgens mij om anders te kijken.
Niet alleen vanuit de zorginstelling, zorgprofessional en zorgconsument. Ook vanuit de organisatie binnen het gezin, omgeving en werk.

Anders denken, anders organiseren, anders samenwerken en kennisdelen.

Cora Postema

27 augustus 2013

Ook betaal mijn mantelzorgactiviteiten met loonverlies. Ik denk ook dat het ander moet en anders kan. Structureel door een andere visie op werk, vrijwilligerswerk, mantelzorg, samen leven. Ik schreef er een blog over:
http://corapostema.blogspot.nl/2013/05/stop-de-emotionele-schuldenlast.html
Ik denk graag mee in nieuwe mogelijkheden....

Ineke Ludikhuize

27 augustus 2013

Mijn mantelzorg activiteiten kosten mij ook loonverlies. Dat is een keuze die lang niet iedereen kan maken. En in deze crisistijden zullen misschien ook niet veel mensen dat durven doen. Wat zou kunnen helpen is dat werkgevers de combinatie werk en mantelzorg bespreekbaar en beter mogelijk maken. Zie het blog van Cora Postema voor een heel andere weg. Ik zou persoonlijk niet kiezen voor 'afkoop' of zoiets, omdat ik liever zelf een warme jas ben voor mijn man zolang het nog kan dan dit uit te besteden aan een nanny.

Titiaan Zwart

27 augustus 2013

Wat ik in de bezuinigingsplannen van de overheid lees is dat veel naasten, in 2015, indirect verplicht tot het geven van mantelzorg. Met de bezuinigingen die worden doorgevoerd is er in veel situaties geen andere oplossing. Dat er in het bovengenoemde voorbeeld een directe verplichting geldt is voor een transitie fase helemaal niet zo gek. Ik zie niet in waarom huidige mantelzorgers zich hier beledigd door zouden voelen. Zij geven al het goede voorbeeld en voor hen verandert dus ook weinig. Het gaat er om de rest voor te bereiden op de komende verandering.
Op zich vind ik het helemaal niet zo gek dat de omgeving gevraagd wordt om weer voor hun naasten te zorgen, het volledig uit handen geven van de zorg aan een anonieme overheid is in mijn ogen veel onnatuurlijker. Het is echter wel zo dat de tijden veranderd zijn. Familie woont niet altijd meer in hetzelfde dorp en zeker nu (ook door de vergrijzing), wordt er veel van de komende generaties op de arbeidsmarkt verwacht. Daarom is het noodzakelijk dat mantelzorgers tijdelijke vervanging kunnen regelen op momenten dat zij dat nodig hebben. Daarom zijn wij met het initiatief Mantelaar begonnen. Die exact dat voor ogen heeft: Op ieder moment een betrouwbare plaatsvervanger kunnen bieden aan de mantelzorger.

Joke Zwanikken Leenders

28 augustus 2013

Mantelzorg denkt iedereen aan familie.


Alles is een kwestie van regelen maar vooral communiceren. zowel binnen als buiten de zorgvraag.

Iemand die ziek wordt heeft een verleden welke dan ook .
iedereen, is mijn ervaring ,wil iets DOEN voor de zieken mens.
De zorgverleners, moeten, kunnen ,willen , wel aangeven wat er mogelijk is binnen de ZORG . en mensen mobiliseren.
Oud werkgever, buren, vrienden , vriendenclubs , kerk(welke dan ook ) vervoer, en nog een heel scale van mogelijkheden .
Maar wel organiseren en GEWOON doen , zonder alle nota.s

Martin Jansen

28 augustus 2013

Al geruime tijd zorg ik voor mijn moeder die in een instelling woont voor demente bejaarden. Ik ben zo goed als dagelijks bij haar. Niet omdat het verplicht wordt door de overheid, maar gewoon omdat ik van haar houd.
Natuurlijk blijft het de zorg van familie en vrienden om deze oude mensen een plezierig leven te bezorgen.
Liefde is niet te koop en ook een zorginstelling kan hierin niet voorzien, ongeacht de beste intenties van de mensen op de werkvloer.
MAAR!!!
We zouden ons onderhand wel eens kunnen gaan afvragen hoe het mogelijk is dat zelfs de basiszorg als veiligheid, voeden en verschonen in het gedrang raakt door geldgebrek.
Voor mijn moeder alleen ontvangt de zorginstelling €60.000,00 op jaarbasis en dat is exclusief haar eigen bijdrage. Mijn boeren verstand zegt me dat het wellicht tijd wordt om eens te kijken hoe er economischer gewerkt zou kunnen worden.
Verder zou het misschien verstandig zijn om in de communicatie over de zorg die dan wel geboden kan worden door zorginstellingen wat eerlijker te zijn en termen als "veilig en prettig wonen zoals thuis" ed maar vast te gaan vermijden in reclameuitingen.

Het heeft mij een jaar gekost om te gaan begrijpen welke zorg mijn moeder mag verwachten en welke niet. Als mantelzorger die van zijn moeder houdt is dit behoorlijk stressvol en ook in natura beslist niet gratis.

Excuses voor de duidelijke taal, maar het doet mij nog steeds zeer dat mensen die hun leven lang betaald hebben om in een prettige oude dag te voorzien ondanks een vreselijke ziekte als Alzheimer bijvoorbeeld, zich nu moeten overleveren aan een systeem dat zichzelf totaal over de kop gegroeid lijkt te zijn.

Inmiddels kan ik gelukkig zelf mijn moeder verschonen als ik dat nodig is en kan ik ervoor zorgen dat ze tijdens mijn aanwezigheid geen botten breekt. Een gezellig praatje, wat met haar zingen en even een arm om haar heen slaan, is voor mij ook echt geen moeite. Maar, economisch gesproken lijkt mij die €60.000,00 niet te weinig, maar eerder te veel voor de zorg die oude mensen op dit moment krijgen.
Ik denk dat het de taak van de zorgverstekkers is om eens creatief na te denken over hoe ze hun winkel kosteneffectief kunnen krijgen, zonder direkt meteen maar weer een verzorgende van de werkvloer weg te saneren. Daar hebben we het absolute minimum inmiddels echt wel bereikt.

Tot mijn moeder sterft zal ik bij haar zijn en mijn energie besteden aan haar, ipv me op te winden over de staat van de ouderenzorg in Nederland, zoals ik de afgelopen tijd heb gedaan.
Dit moest er alleen nog even uit, denk ik.

Anoniem

28 augustus 2013

Nog niet zo lang geleden hoorden aandacht voor bewoners, een dagje uit en een taart bakken nog gewoon tot de zorg. Totdat er bureaucraten en managers kwamen die dat allemaal te duur vonden. Het gaat er tegenwoordig bijzonder lean en mean aan toe in zorginstellingen: Één of twee zorgmedewerkers die iedereen uit bed halen, wassen, aankleden, in een stoel zetten. Het voelt als lopendebandenwerk. Voor de aandacht of het 'welzijn' halen zorginstellingen tegenwoordig goedkopere krachten of vrijwilligers binnen. Dat levert lekker veel geld op. Hoppa, weer een paar miljoen winst die kan worden toegevoegd aan de tientallen miljoenen eigen vermogen. Is er tussen al het moralistische geneuzel over voor elkaar zorgen nu niemand die dit gewoon doorziet? Kom op mensen, de zorg is gewoon business geworden en er wordt winst gemaakt door te bezuinigen op het personeel. Dit is niet innovatief of verlicht, dit is ordinair kapitalisme en terug naar de 19e eeuw. Laten we daar niet naïef over doen.

Martin Jansen

28 augustus 2013

Weet je, de zorginstellingen hebben de overheid en verzekeringsmaatschappijen als klant en niet de Client zoals mijn moeder zo netjes wordt genoemd. Zij is inmiddels gewoon een bedrijfmiddel geworden. Ieder bedrijf dat zo omgaat met het doorelkaar gooien van belangen is gedoemd failiet te gaan. Maar door overheidssteun voor deze zieke bedrijftak lopen de kosten alleen maar verder op en de betalende burger is de dupe.
Ik weet dat dit geen mopperforum is en mopperen brengt niemand één stap verder. Ik zou het alleen wel fijn vinden als we hier misschien ooit eens tot voortschijdkod inzicht zouden kunnen komen,
Ik weet dat er enkele managers in Nederland werken om de teloorgang van ons zorgstelsel te voorkomen. Een goede vriend van mij werkt overuren om creatieve ideeen in dit falende systeem door te voeren en mijn hart gaat uit naar hen die zich moeten zien te handhaven in een cultuur van graaien en grijpen ten koste van zieke oude hulpeloze mensen.
Er is nog hoop maar dan moeten de mensen met goede intenties zich bundelen en niet door blijven ploeteren tot ze zelf het loodje leggen. Ik ben een eeuwige optimist die net op tijd zichzelf heeft behoed voor de ondergang en zo bedoel ik ook het bovenstaande. Kom op mensen, de kracht ligt bij de krachtigen en niet bij de machtigen.

Top