BLOG

Het koekoeksjong ‘Zorg’ uithongeren is geen optie

Het koekoeksjong ‘Zorg’ uithongeren is geen optie

De eerste troonrede van een koning sinds 1890. Een lange, persoonlijke noot aan het begin van zijn verhaal, een vlottere dictie dan zijn moeder. Wat er in 2013 ook allemaal mag zijn veranderd aan de troonrede, één ding is hetzelfde gebleven: de derde dinsdag van september. En zeker het debat in de tijd erna; de gebruikelijke kakofonie van miljarden.

'Wij van de zorg’ schijnen zo’n beetje het grootste zorgenkind te zijn. We geven een ongekend groot deel van ons nationaal inkomen uit aan de zorg. En dat is anno 2013 geen luxe, maar een probleem!

Kaasschaaf

Mij stoort de roep om drastische bezuinigingen op de zorg. Niet omdat ik niet inzie dat we een probleem hebben, wel omdat bezuinigen een doel op zichzelf lijkt geworden. Het moet minder. Linksom of rechtsom. In die boekhoudkundige benadering van de zorg zit mijn chagrijn. Met een kaasschaaf kom je vast een heel eind, maar mag het misschien met een beetje meer visie gepaard gaan?

Constructieve kijk op zorg

Tijdens de NFU Health Lecture, op de tweede dinsdag in september, gaf professor Gert Westert, hoogleraar Kwaliteit van Zorg in Nijmegen, volgens mij wél een goede aanzet voor een constructieve kijk op de zorg. Er wordt teveel geld uitgegeven, beaamde Westert, maar dan vooral aan volstrekt overbodige zorg. Hij illustreerde dit onder andere met een onderzoek onder Nederlandse huisartsen. Meer dan 80 procent van de huisartsen is ervan overtuigd dat Nederlanders te veel, dan wel véél te veel zorg ontvangen. De zorg is in dat geval niet eens meer een luxe, het is gewoon nutteloos.

Overbodige zorg

De vraag voor de komende tijd zou volgens mij dan ook niet moeten zijn ‘Waar halen we de miljarden vandaan?’, maar ‘Hoe herkennen we overbodige zorg?’ De eerste is een vraag voor een boekhouder, de tweede voor een medische wetenschapper. Om tot een antwoord op die tweede vraag te komen moet je waarschijnlijk ook eerst een beetje investeren om vervolgens te kunnen oogsten. In een eerdere bijdrage op deze plek schreef ik bijvoorbeeld al over de noodzaak om meer medische gegevens te verzamelen aan de bron. Een voorbeeld uit mijn eigen medisch specialisme, de Keel-, Neus- en Oorgeneeskunde. Er worden heel veel amandelen voor niets ‘geknipt’. Maar wélke amandelen knippen we voor niets? Er zijn immers ook gevallen waarbij het wel degelijk zinvol is. Door van alle individuele patiënten relevante informatie te verzamelen over verkoudheden en tonsilectomiën leren we voor de toekomst wanneer het wél of niet zinvol is om amandelen te knippen. En als we dat dan ook nog in alle ziekenhuizen op een universele manier doen, dan leren we pas écht van elkaars patiënten. Dan kunnen we de zorg niet alleen betaalbaar, maar vooral passend en effectief maken.

Koekoeksjong

In zijn Health Lecture stelde professor Westert de zorg voor als een koekoeksjong: eerst dondert ‘ie alle andere jonkies en eieren uit het warme nest van de overheid, om vervolgens zijn pleegouders volkomen uit te melken; alle energie wordt opgeslokt door dat ene jong. In de zorg staan wij nu voor een taak die in de ornithologie volstrekt onmogelijk zou zijn, aldus Westert. In plaats van ons hongerige jong eenvoudig te dumpen in het Haagse nest moeten we leren hoe we de regie over die veelvraat weer zélf in de hand gaan nemen. Simpelweg uithongeren is geen optie.

Guy Peeters
voorzitter Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU)

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Mol

25 september 2013

Dank u voor deze bijdrage.
Dit geeft mij aan dat er nog mensen bestaan die een nuance kunnen aanbrengen in het doolhof bezuinigingen.

Jan Kremer

26 september 2013

Belangrijke blog, dank!
De uitdaging van de komende tijd is om geld te "alignen" met kwaliteitinitatieven die leiden tot verstandige en bij de persoon passende zorg.
Het gevaar van de kaasschaaf is dat je juist het tegenovergestelde bereikt en goede initiatieven van mensen met passie voor kwaliteit gaat frustreren.

Wim van der meeren

26 september 2013

Goed verhaal Guy. Minder zorg is beter en goedkoper.
Voor overbodige zorg geldt: "Baat het niet, het schaadt altijd" . Een uitdaging voor onze sector is het niet alleen die overbodige zorg te herkennen , maar vooral ook te zorgen dat die niet meer geleverd wordt. Daarbij helpt het niet dat het voor zorgaanbieders financieel vaak onaantrekkelijk is om minder zorg te leveren.
CZ laat zich bij de inkoop steeds meer leiden door informatie over niet redelijke praktijkvariatie.
Nog spannender zijn onze pogingen om via "Regioregie" te proberen de prikkels beter te maken ( belonen voor gezondheidswinst en niet voor ingrepen).
Lastig, maar belangrijk en uitdagend.

cora postema

26 september 2013

Weer zo'n verhaal waar ik blij van word.
En het is niet alleen de medische wetenschapper die moet kijken naar overbodige zorg, het is ook de consument die blijkbaar hiernaar vraagt, óf er geen 'nee' tegen zegt als het aangeboden wordt.
Ik denk dat wij als 'burgers' weer moeten gaan vertrouwen op ons zelf. Op ons eigen waarnemingsvermogen van lijf en leden, op ons eigen helend vermogen, of het kunnen berusten in het hebben van een 'gebrek'. We hebben ons aardig afhankelijk gemaakt van de medische wetenschap met al haar onderzoeksmogelijkheden en middelen om elke pijn te bestrijden en zaken te genezen nog voor we er zelf weet van hebben dat er iets te genezen zou zijn.
In mijn ogen is het een én én verhaal.
Het zal nu onder de naam 'bezuiniging in gang worden gebracht, maar ik zie het als een kans. Een kans op een 'helere' en 'gezondere' mens en samenleving.
En wat mij betreft mag de huisarts weer echt huisarts worden. Eentje die dichtbij staat en juist die nuancering aan kan brengen die nodig is. Mijn huisarts is zo'n 'dorpsdokter'. Jonge man, die 'zijn mensen' en hun leefomstandigheden kent. Pragmatisch en vertrouwenwekkend. Ook voor mij als mantelzorger snel te raadplegen, zodat ik mijn partner thuis goed kan verzorgen, ook als er zich complicaties voordoen. Dat zorgt ervoor dat je niet meer zorg vraagt dan nodig, in het vertrouwen dat er professionele hulp is op het moment dat het écht nodig is.

Veronica van Nederveen, Inspire2Live

26 september 2013

Ik ga er vanuit dat bij het passend en effectief maken van de zorg de patiënt van meet af aan gelijkwaardig is betrokken. Anders lopen de kosten toch weer op.

Pieter Kubben

26 september 2013

Goed stuk. De vraag is hoe we dit in de praktijk toepassen, en waar we de eigen verantwoordelijkheid vd patient betrekken. Iets om ook de NCPF actief over te laten meedenken?

Daemen, Kitty

3 oktober 2013

Mijn ervaring, vanuit het patientenperspectief, is dat er steeds vaker door zorgconsumenten of patienten zorg op maat gevraagd wordt, efficiency met als bij-effect kostenbesparing. Logistieke processen maken dat niet altijd makkelijk en patienten ervaren de"waist" dan als "de Paarse Krokodil".

GERELATEERD

Top