BLOG

De 45-minutengrens is niet meer van deze tijd.

  • Onbekend
  • 22 oktober 2013
  • 4389 keer gelezen
  • 4 reacties
De 45-minutengrens is niet meer van deze tijd.

Ergens in de zestiger jaren hebben we bepaald dat iedere inwoner van Nederland binnen 45 minuten een ziekenhuis moet kunnen bereiken, indien sprake is van een spoedgeval. Hiervan is 15 min. bedoeld als aanrijtijd, 5 min. voor zorg ter plaatse en 25 min. voor transport naar een ziekenhuis. Grenzen waarvan bekend is dat ze zelden, of juist soms zelden niet, worden gehaald.

Zo kost zorg ter plaatse vaak veel meer tijd en is het transport naar een ziekenhuis vaak korter. Toch houden we na een halve eeuw nog steeds dogmatisch vast aan de 45-minutengrens, niettegenstaande de veranderingen die op allerlei gebied de samenleving hebben veranderd. Wat te denken van mobiliteit, transport, infrastructuur, medisch inhoudelijke ontwikkelingen en inzichten, internet, telecom, zorg op afstand, toename/afname van specifieke spoedeisende verrichtingen, om maar enkele zaken te noemen die niet meer het zelfde zijn als een halve eeuw geleden.

Ondanks al deze veranderingen hangen we alle (on)mogelijkheden van een onafwendbare herinrichting van het zorglandschap nog steeds in belangrijke mate aan die 45-minutengrens op. Het is tijd dat we die grens als zodanig gaan herijken en vervangen door een andere beoordeling van beschikbaarheid en bereikbaarheid van zorg.

Nieuwe wereld

Herinrichting van zorg staat nu vrijwel bij iedereen die werkzaam is in de zorgsector op het netvlies: zoals het gisteren ging, gaat het morgen niet meer. Oude wereld wordt nieuwe wereld. Enerzijds ingegeven door financiële polsstokken (wat je daar ook van vindt) en mede daaraan gerelateerde wet- en regelgeving, anderzijds door ontwikkelingen in het primaire proces van de zorg. Met relatief, soms absoluut, minder geld, steeds meer doen.

Grote herinrichtingsbewegingen gaan plaats vinden op het gebied van Zorg Dichtbij, extramuralisering, concentratie en spreiding van zorg. Het curatieve landschap levert over vij tot tien jaar een geheel ander beeld op, dan het beeld waar we reeds lang aan gewend waren. Ziekenhuizen worden kleiner, of staan gedeeltelijk leeg. Veel tweedelijns verrichtingen worden verplaatst naar de eerstelijn. En regionale ziekenhuizen vormen samen met de fors groeiende 1 ½ lijn de kern van de curatieve zorg. De care sector krijgt op tal van gebieden een stevige relatie met de curatieve zorg.

Kritiekloos

Beschikbaarheids- en bereikbaarheidseisen ten aanzien van allerlei zorgaanbod zal mede vorm geven aan dit landschap. We zien thans dat diverse herinrichtingsplannen in idee- en ontwerpfase kritiekloos uitgaan van de 45-minutengrens. Dat treft zowel de samenstelling (portfolio) van het zorgaanbod van ziekenhuizen, de locatie en het niveau van een SEH, als ook de plaatsbepaling van nieuwe ziekenhuizen en de sloop van andere. Gezien het feit dat het hier gaat om huisvesting en andere kostbare onderdelen van een ziekenhuis, mag er wel wat meer aandacht worden besteed aan “waar” en “hoe”, anders dan het louter afgaan op de 45 minuten. Het risico dat op de verkeerde plek de verkeerde zorg beschikbaar/bereikbaar is, is erg groot.

Neem nu de veranderingen van medisch inhoudelijke eisen, inzichten en ontwikkelingen: voor steeds meer spoedeisende calamiteiten is de 45-minutengrens te krap en soms te ruim gebleken. Stabilisatie dient binnen veel kortere tijd plaats te vinden om een patiënt met een zo hoog mogelijke overlevingskans in een ziekenhuis te kunnen laten herstellen. Bij tal van calamiteiten is de kans groot dat de patiënt gehandicapt uit het ziekenhuis komt als stabilisatie langer op zich laat wachten dan 15 minuten. Deze stabilisatie kan ook in een ambulance plaats vinden, waarmee een verlengd transport naar een specifiek ziekenhuis realiseerbaar is. De enige mogelijkheid om snel te stabiliseren is een verdere verdichting van een modern ambulancenetwerk.

Een netwerk dat zowel vanuit regionale ziekenhuizen wordt bediend, als ook op diverse plaatsen door ruime anderhalvelijns centra. Ambulantisering van spoedeisende zorg zal direct van invloed zijn op de allocatie van ziekenhuizen en de verrichtingen die die ziekenhuizen mogen/kunnen doen t.a.v. het opnemen van spoedeisende (maar reeds gestabiliseerde) patiënten. Participatie in acute zorg en de relatie met het zorgtransport zal onderdeel moeten uitmaken van de positionering van elk ziekenhuis.

Afstand

Afstanden zijn relatief: veel zorg zal dichtbij geboden worden, patiënt vriendelijk. Daarentegen speelt voor diverse verrichtingen de afstand geen rol: daar waar specialisatie leidt tot een (zorginhoudelijke) kwaliteitsverbetering zal men een langere reis er graag voor over hebben. Daartussen komt de inrichting te liggen van de spoedeisende zorg: stabilisatie zo snel mogelijk, dan pas vervoer naar een plaats waar men de grootste kans op herstel heeft. Dat kan soms dichtbij maar moet soms ook verder weg.

Om te voorkomen dat we het verkeerde landschap aan het inrichten zijn, is het nuttig eerst eens een stevige discussie te voeren over de in het kader van spoedeisende zorg zo alles bepalende 45-minutengrens en de mogelijkheden tot gedeeltelijke ambulantisering van die spoedeisende zorg.

Paul Baks
Partner BMC Advies en Management.

 

 

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

22 oktober 2013

Goed idee. Kom laten we van de 30 minuten norm uitgaan. Oh wacht, dan moeten er extra SEH's in het land bij komen. En dat kost ...... jawel geld!

En de zorgverzekeraars hebben al zoveel geld dat ze graag investeren in ons zorglandschap ten behoeve van klantvriendelijkheid, innovatie van effectievere behandelingen en het voorkomen van chronische ziekten door preventiemiddelen vooral te blijven vergoeden..... NOT!

Dus, ik ben het zeker eens met je voorstel, maar dankzij de opstelling van de (perverse) zorgverzekeraars in dit land zal het onhaalbaar blijken.

Becker Hoff

23 oktober 2013

De suggestie die de heer Baks oproept is dat levensbedreigende situaties zoals bv een heftige bloeding ingeval van een zwangerschap, met alle moderne technologie en inzichten, buiten een OK kunnen worden opgelost. Bloed is bloed, mijnheer Baks, en zonder bloed ga je dood en in de ambulance kun je niet alles oplossen. Het blijft daarom verstandig om voor de inrichting van ons ziekenhuislandschap rekening te houden met de noodzaak van snel kunnen ingrijpen waarbij tijd hoe dan ook een belangrijke factor blijft. De 45 minuten als zodanig moet je natuurlijk periodiek herijken maar om te stellen dat die niet van deze tijd is (titel blog) gaat te ver. En overigens zijn er nog veel meer aspecten die van belang zijn voor de herinrichting zoals bv ook de regelmatige volmeldingen waarmee verloskundigen te maken hebben en dus de overloopcapaciteit die je nodig hebt, en dan heb ik het niet eens over echte grote calamiteiten. Ook het idee dat groot of geconcentreerd altijd beter is moet je fors nuanceren. Soms wel maar vaak niet omdat vaak tijd toch weer belangrijker is nog los van het feit dat groot ook weer haar eigen delayproblematiek kent (overzicht, kastje muur, elkaar niet kennen, etc.).
Dus, heer Baks, leuk voor de discussie maar zet het land nu niet ongenuanceerd op het verkeerde been, want u als geen ander weet dat die logge zorg als een olietanker zo maar met verkeerde ideeen kan gaan koersen.

de Vries

23 oktober 2013

De 45 minutengrens is oorspronkelijke een planningsnorm voor het ambulance vervoer. Als wettelijke norm is de 45-minutengrens opgenomen in de Wet Toelating Zorg instellingen (WTZi ) Deze wet dateert uit 2005. Er is dus geen sprake van een verouderde wet van een halve eeuw geleden. Voor verloskundige zorg is gebleken dat de aanrijtijd naar een ziekenhuis wel degelijk van belang is. Als u het heeft over ambulantisering van spoedeisende zorg, dan levert dit voor de verloskundige zorg een specifiek probleem op. Voor heel veel spoedeisende hulp is ambulantisering een goede ontwikkeling, omdat je die zorg dan snel ter plekke kunt krijgen, maar voor een zwangere vrouw is goede spoedeisende hulpverlening slechts mogelijk in een daartoe goed geoutilleerd ziekenhuis.

Anoniem

24 oktober 2013

In De Sionsberg in Dokkum is de geboortezorg onterecht gesloten. Er is gekozen voor een schijnoplossing, een extra ambulance, welke niks oplevert. Straks gaat deze geruisloos verdwijnen en heeft verzekeraar De Friesland Achmea haar geld weer verdiend. Aanstaande moeders en baby's lopen nu extra risico zonder dat er een goede oplossing gekomen is. De verzekeraar beslist wat er gebeurt en beslist alleen maar op grond van geld en meer winst, ondanks het "mooie" bovenstaande verhaal. Zie ook het rapport van oud inspecteur Bon "eiland op de wal" over deze kwestie.

Top