BLOG

Krimp is de nieuwe groei

Krimp is de nieuwe groei

Op dit moment voltrekt zich een revolutie in de Nederlandse gezondheidszorg. Voor het eerst in de naoorlogse geschiedenis stijgen de collectieve zorguitgaven niet meer dan de inflatie.

De netto uitgaven onder het budgettair kader zorg (BKZ) blijven, gecorrigeerd voor loon- en prijsbijstelling, van 2013 op 2014 gelijk. Met een beetje goede wil valt er zelfs een daling te constateren. Is dit het einde van het groeiparadigma in de zorg?

Meevallers

Dat lijkt een te snelle conclusie: de ramingen voor het BKZ waren in het verleden vrijwel altijd te laag. Toch zou er wel degelijk sprake kunnen zijn van een historische trendbreuk. Dit jaar – ik heb daar al eerder een blog aan gewijd – was er voor het eerst sprake van een forse meevaller bij de totale zorguitgaven, vooral dankzij het succesvolle inkoopbeleid van zorgverzekeraars bij de genees- en hulpmiddelen. Er zijn redenen om aan te nemen dat die ontwikkeling zich naar de toekomst doorzet.

In het onlangs gesloten begrotingsakkoord wordt daar een voorschot op genomen. Bovenop de al eerder ingeboekte structurele meevaller van 700 miljoen wordt voor 2015 en verder nog eens 220 miljoen extra besparing op genees- en hulpmiddelen ingeboekt. Bij de medisch-specialistische zorg is voor 2014 een maximale volumegroei van 1,5% afgesproken, maar blijkt de zorgvraag inmiddels te krimpen. Zorgverzekeraars proberen die ontwikkeling uiteraard door te vertalen naar lagere inkoopafspraken met ziekenhuizen. Het is inmiddels aannemelijk dat we in 2014 ook bij de ziekenhuiszorg een meevaller zullen zien ten opzichte van de raming in de begroting.

Vergrijzing hoeft niet meer te kosten

Mooie cijfers, maar wat zit er achter? Beleven we echt het einde van het tijdperk van ongebreidelde groei van de zorguitgaven? Er is toch niet opeens een eind gekomen aan vergrijzing en technologische vooruitgang, de grote drijfveren achter die kostengroei? Nee – maar er lijkt wel iets fundamenteel te veranderen in de wijze waarop we met die ontwikkelingen omgaan. Vergrijzing had, anders dan in de beeldvorming, een vrij beperkte invloed op de uitgavengroei: zo’n 1% per jaar. Dat komt doordat mensen die ouder worden, niet per definitie ook zorgbehoevender zijn. Met het toenemen van de gemiddelde levensverwachting verschuift gelukkig ook het moment dat ouderen heel veel zorg gebruiken. En als we in de toekomst meer uitgaan van wat mensen nog wel kunnen, met ondersteuning van het sociale netwerk in hun eigen omgeving, dan zouden toekomstige ouderen zelfs minder formele zorg kunnen vragen dan nu het geval is. Dat is in ieder geval de basisgedachte achter de hervorming van de langdurige zorg.

Technologie moet leiden tot keuzes

Voor technologische vooruitgang – verreweg de belangrijkste factor in de groei van de curatieve zorgkosten – geldt iets anders. In de curatieve zorg wordt nu vrijwel alles wat kan, ook daadwerkelijk geleverd, ongeacht de toegevoegde waarde per euro. Anders dan in andere sectoren hoeft een nieuwe technologie – zeg, een protonenversneller – niet in de praktijk  te bewijzen dat deze efficiënter én beter is dan een bestaande technologie. Het volstaat om voor een specifieke groep, bij een specifiek onderzoek, überhaupt een positief effect te vinden. Daardoor komen nieuwe technologieën en toepassingen meestal als extra kostenpost bovenop het bestaande.

Wat ontbreekt is de afweging die in elke andere sector (of die nu vanuit de markt of de overheid wordt gefinancierd) volstrekt normaal is: hoe zet ik schaarse middelen zo goed mogelijk in? De enige manier om dan nog kosten te beheersen, is via ongerichte budgettering en generieke kortingen. Dat was de situatie in de jaren ’90, met wachtlijsten en uitholling van kwaliteit als gevolg.

Geen stille revolutie

Nu doen we het anders. Het nieuwe paradigma in de curatieve zorg, niet alleen in Nederland maar ook internationaal, is: kwaliteit bespaart kosten. Door een focus op toegevoegde waarde en kwaliteit van leven wordt onnodige en ongepaste zorg vermeden, kunnen bestaande behandelingen efficiënter worden geleverd en komen nieuwe, betere toepassingen in de plaats van oude. Dat klinkt te mooi om waar te zijn: door hun motivatie tot kwaliteitsverbetering te volgen, kunnen zorgaanbieders de kosten beheersen én betere zorg leveren.

Iedereen blij? Nee, de krantenkoppen van de afgelopen weken laten zien dat dit geen fluwelen, laat staan een stille revolutie is. Veranderen doet pijn, en wie niet mee kan of wil heeft een probleem. Zorgverzekeraars drukken in de onderhandelingen met aanbieders hard op prijzen en omzetafspraken en vragen tegelijkertijd om kwaliteitsgaranties. De besparingen die daaruit voortvloeien worden via de premie teruggeven aan verzekerden – precies wat je zou mogen verwachten. Maar voor een individuele aanbieder of instelling kan het wel leiden tot minder omzet en minder inkomen, minder marge voor leveranciers, minder personeel  en, in sommige gevallen, faillissement. Dat is niet iets om je vrolijk over te maken, en toch is het onvermijdelijk. Net als in andere sectoren is een pijnlijk aanpassingsproces nodig om ruimte te maken voor innovatie en een echt andere manier van werken. De langdurige zorg, waar traditioneel werkende aanbieders het moeilijk hebben maar vernieuwende initiatieven als Buurtzorg, Thomashuizen en Herbergier juist bloeien, loopt wat dat betreft voor op de curatieve zorg.

Krimp is de nieuwe groei. Wie dat doorziet is de zorgaanbieder van de toekomst.

Pieter Hasekamp,
Algemeen directeur Zorgverzekeraars Nederand

8 Reacties

om een reactie achter te laten

Mitrasing

23 oktober 2013

je geeft waarschijnlijk geen krimp als je in staat bent dit op te schrijven..

Anoniem

23 oktober 2013

Ik denk dat ze bij ZN deze persoon beter kunnen ontslaan. Keer op keer kraamt hij onbewezen fictie uit en laat hij zien dat hij niet in staat is om te leren.

Dit soort absolute incompetentie zal ervoor zorgen dat solidariteit in het zorgstelsel in de toekomst niet meer haalbaar is en dat de kosten veroorzaakt door de zorgverzekeraars in de toekomst significant zal stijgen door extreem wanbeleid zoals dat van Pieter Hasekamp

Anoniem

23 oktober 2013

Buurtzorg, Thomashuizen en Herbergier vernieuwend?
Misschien wel, maar zeker niet goedkoper!

Oling

23 oktober 2013

Beste Anoniem,

Als we nu eens met zijn allen de vraag zouden stellen hoeveel overhead er nu werkelijk nodig is om de zorgtaken optimaal uit te voeren dan geef ik je op een briefje dat we aanzienlijk goedkoper maar vooral beter de noodzakelijke zorg kunnen leveren. Maatwerk weet u wel....

Koolen

23 oktober 2013

Beste heer Hasekamp,
Helaas reageren zorgverzekeraars niet op mijn verzoek om mee te doen in onze discussies op sociale media. Dat we dan weer een eenzijdig verhaal van uw kant krijgen is prima maar ik wil wel één zaak toch benoemen in een reactie. U noemt: innoveren ! Hoe denkt u dat wij dat als zorgaanbieder, in mijn geval logopedist, kunnen als de laatste jaren de rugdekking van jullie helemaal afwezig is ?U of dhr. Rouvoet mag hier antwoorden of via mijn blog op arstenauto.nl of twitter. En u vergeet te noemen aan uw klanten dat zij ontzettend veel geld kwijt zijn aan hun vertrouwde zorgverlener wanneer die het onrendabele contract niet tekent. Die info zullen wij dan moeten geven en die valt niet gunstig uit voor de grote zorgverzekeraars. Dat de keuzevrijheid van de patiënt sterk verminderd wordt zie ik in uw verhaal nergens terug. Ik neem aan dat u weet wat goed voor de patiënt is. De gedachte dat een zorgverzekeraar geen contract aangaat met een zorgverlener omdat de zorgverzekeraar op kwaliteit toetst is achterhaald. Het niet-tekenen gebeurt vanuit de zorgverlener en heeft heel andere gronden en de consequenties daarvoor zijn voor uw klanten enorm. Zorgen voor zinnige en zuinige zorg is een taak van ons allen. Krimp waar mogelijk is goede zaak. Er zal echter steeds meer op het bordje van de zorgverzekeraar komen , bereid u alvast maar voor.

Anoniem

23 oktober 2013

"De enige manier om dan nog kosten te beheersen, is via ongerichte budgettering en generieke kortingen. Dat was de situatie in de jaren ’90, met wachtlijsten en uitholling van kwaliteit als gevolg. "

Beste Pieter,

Wat denk je dat er staat te gebeuren nu zorgverleners zo uitgeknepen worden? Precies. We spreken elkaar over 3 jaar wel en dan hebben we jaren negentig all over terug.

Gert-Jan Scheers

24 oktober 2013

Uitstekend stuk!
Ga zo door Pieter.

ANH Jansen

24 oktober 2013

En laat nu dat vernieuwende Buurtzorg geweigerd hebben mee te doen aan de laatste aanbesteding in het Oosten van het land.

Is dat nu een teken dat verzekeraars en overheden tever zijn gegaan in hun groeikrimp of is het krimpgroei?

Wordt er geluisterd naar Buurtzorg? Of is Buurtzorg niet vernieuwend genoeg omdat zij vast wil houden aan minimum kwaliteitsnormen die van kracht behoren te zijn in het 3de rijkste land van de EU?

Goed stuk dus weer van Pieter Hasekamp.

Ziekenhuiszorg is in Nederland peperduur en de oorzaken zijn bekend, ook bij Pieter Hasekamp.

Dus loopt ook Pieter Hasekamp er met een wijde boog omheen en pakt de Eerste Lijn. Die wordt helemaal uitgekleed en afgebrand. Knap staaltje roofbouw.

Paul Wallace van Kaiser Permanente kan Pieter Hasekamp precies uitleggen wat een zorgverzekeraar moet doen om kosten te beheersen; 2.3 ligdag bij KP en 5.6 ligdag bij een ziekenhuis waar Pieter Hasekamp zorg in koopt. Dat sommetje gaat Paul Wallace Pieter Hasekamp uitleggen. Kosten per werkelijk opgenomen patiënt zijn in Nederland en in de USA gelijk.

Wat zou er nu gebeuren als de NL Ziekenhuizen de praktijk van KP gaan overnemen?

25 miljard a 5.6 ligdag. Wat gaan de kosten worden als het aantal ligdagen daalt naar 2.3? ( en zonder de truc van de poliklinische opnamen/dagopnamen mee te tellen!)

KISS principe, maar dan moeten de verzekeraars wel hun werk doen. Waarom is dat in NL zo uit de hand gelopen? Verzekeraars liepen geen risico op de inkoop van ziekenhuiszorg. Moral Hazard is verzekeraars zelf niet vreemd. Paardenmiddel is nu afschaffing van alle ex poste vereveningssystemen in combinatie met een altijd imperfect ex ante en een verbod tot overschrijding van het budget. Dat zet druk op verzekeraars om aan het werk te gaan. Ze moeten dan wel de juiste 'akker' gaan bewerken.
Ze oefenen nu op de Eerste Lijn. Dom. Laat Paul Wallace het Pieter Hasekamp maar uitleggen. Wat van ver komt is altijd goed in NL beleidskringen.

Gaat dit gebeuren? Gezien het stuk van Pieter Hasekamp dus niet. Roofbouw op de Eerste lijn zal zich versterkt doorzetten zolang aan de kern van het 'probleem' niets wordt gedaan. Pieter hasekamp geeft het zelf al aan: 220 miljoen extra op de K&H. Kan makkelijk. Gewoon een kwestie van doen; vragen is krijgen is het levensmotto bij de NL verzekeraars.

Apeldoorn bellen heeft geen zin, dan krijg je Achmea aan de lijn.

Top