BLOG

Toezichthouder houdt zorgverzekeraars uit de wind

Toezichthouder houdt zorgverzekeraars uit de wind

Volgens bestuursvoorzitter Langejan van de Nederlandse Zorgautoriteit, in het interview in het NRC van 11 oktober, is de macht van de zorgverzekeraars in het stelsel terecht.

De zegeningen zouden bestaan uit het dalen van de zorgpremie, de besparingen op de medicijnen door het preferentiebeleid en het scherpe inkopen op de zorgaanbiedersmarkt. Er zouden geen signalen zijn dat de toegankelijkheid of de kwaliteit van de geleverde zorg onder druk staat en patiënten zouden tevreden zijn.

Opmerkelijk

Dit zijn opmerkelijke uitspraken gedaan door een vertegenwoordiger van de overheid. De Nederlandse Zorgautoriteit is de primaire toezichthouder in de zorg. Het is een zelfstandig bestuursorgaan dat, vanwege die status, relatief onafhankelijk van het ministerie van VWS en van de politiek in het algemeen, kan opereren. Volgens de Algemene wet bestuursrecht verricht een bestuursorgaan zijn taak zonder vooringenomenheid.

Een belangrijke taak van de NZa is het uitoefenen van markttoezicht en marktontwikkeling en toezicht op de zorgverzekeraars in het bijzonder. Bij de uitoefening deze taken stelt de NZa het algemeen consumenten belang voorop. Op grond van haar markttoezichtstaak heeft de NZa een aantal vergaande bevoegdheden gekregen, met name ten aanzien van de actoren op de zorgmarkt te weten de zorgverzekeraars en de zorgaanbieders. Dat zijn overigens niet alleen de ziekenhuizen, maar alle zorgaanbieders, dus ook specialisten, huisartsen, fysiotherapeuten apothekers en dergelijke. Zodra zorgverzekeraars of zorgaanbieders een positie van `aanmerkelijke marktmacht’ bezitten (zeg maar een machtpositie in de markt) dan kan de NZa vooraf verplichtingen opleggen, bijvoorbeeld de verplichting om een overeenkomst tussen een zorgverzekeraar en een zorgaanbieder te sluiten. Deze verplichtingen kunnen kracht bijgezet worden door het opleggen van een dwangsom. Met dergelijk dwangmiddelen mag je verwachten dat de NZa zorgvuldig omgaat.

De NZa legt deze verplichtingen ook daadwerkelijk op. Zo kreeg een apotheker uit Breskens een verplichting opgelegd een contract te sluiten met een zorgverzekeraar en twee huisartsengroepen in respectievelijk Almere en Prinsenbeek een verplichting patiënten door te verwijzen naar de apotheek van hun keuze. Zorgaanbieders voelen het toezicht dus.

Klagen

Minder succesvol zijn de zorgaanbieders, wanneer zij klagen over de zorgverzekeraars. Werden hun klachten in het verleden al door de huidige ACM (de mededingingstoezichthouder) afgewezen (zoals de mondhygiënisten en de fysiotherapeuten hebben gemerkt, ook de NZa lijkt weinig geneigd onderzoek te doen naar de praktijken van zorgverzekeraars. Daaruit ontstaat toch het gevoel dat er wel degelijk sprake is van vooringenomenheid van de toezichthouder.

Uit de woorden van de bestuursvoorzitter van de NZa blijkt nu waarom. Het hele stelsel is in zijn beleving gebouwd op het vertrouwen in de zorgverzekeraars. Zij zijn, volgens hem, degenen die als belangenbehartigers van de verzekerden de macht, en dan met name inkoopmacht moeten hebben en de controle op de zorgaanbieders moeten uitoefenen. Wat zij met die macht doen is blijkbaar minder belangrijk. Maar wie zegt dat een verzekeraar die deze inkoopmacht heeft, daadwerkelijk betrouwbaar is? Is een verzekeraar met wie een zorgaanbieder niet kan onderhandelen omdat hij een `slikken of stikken’ contract voorgelegd krijgt te vertrouwen? En is een verzekeraar die, zoals al meermalen gememoreerd door ziekenhuisdirecteuren, onmogelijke eisen stelt een onderhandelaar die de beste resultaten zal boeken. Zou het niet aan de toezichthouder zijn daarop ook daadwerkelijk toezicht te houden, in plaats van te constateren dat de verzekeraar een overheidstaak uitoefent en om die reden vertrouwd moet worden. Verzekeraars zijn geen overheid. En de constatering dat het handelen van de verzekeraars gerechtvaardigd is omdat patiënten tevreden zijn, is niet onderbouwd. De Consumentenbond stelt nog in april 2013 naar aanleiding van emotionele meldingen over het preferentiebeleid vast dat er grote ontevredenheid is met steeds wisselende medicijnen en irritatie over het feit dat medicijnen soms gewoon niet leverbaar zin.

Stelsel

Met het nieuwe stelsel werd (gereguleerde) marktwerking ingevoerd en dat zou de zorg goedkoper en kwalitatief beter maken, werd destijds allerwegen gesteld. Om dat te bereiken moet op die markt toezicht worden uitgeoefend door een onpartijdige toezichthouder.

Een toezichthouder die de rol van en het vertrouwen in één marktpartij als uitgangspunt neemt, zoals Langejan noodzakelijk vindt, zal die verbetering niet krijgen. Die krijgt een uitgeknepen aanbiedersmarkt en uiteindelijk een schrale zorgmarkt met onvoldoende kwaliteit. Dat is namelijk de consequentie van vooringenomenheid door een onderdeel van de overheid. Als je de toezichthouder al niet kunt vertrouwen, hoe kan dan ooit die markt, voor zover hij tot stand komt dan vertrouwen.

Elies Steyger en Ele Visser

Prof. Mr. Elies Steyger is hoogleraar Europees bestuursrecht aan de Vrije Universiteit en advocaat te Den Bosch  
Ele Visser is directeur van de Patiëntenacademie te Den Haag en voormalig lid van de Ziekenfondsraad.

15 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

26 november 2013

Briljant geschreven stuk. Dagelijks zie ik patienten die ontevreden zijn over hun zorgverzekeraar omdat zij onverwacht moeten bijbetalen voor medicatie of soms zelfs middelen niet vergoed krijgen omdat de zorgverzekeraar vindt dat er eerst iets anders moet worden gegeven. Hiermee gaat een verzekeraar op de stoel zitten van de voorschrijvend arts. Vergoedingsregels zijn, voor zowel verzekerde als zorgaanbieder, totaal onduidelijk en veranderen midden in het jaar, polis of geen polis. Medisch specialisten krijgen met regelmaat controles op statusniveau van de patiënt! Beroepsgeheim of geen beroepsgeheim, de zorgverzekeraar mag kennelijk alles van een patiënt weten...en niemand die hen een halt toeroept. Ziekenhuizen onder druk, medisch specialisten en eerste lijn onder druk, patienten onder druk. Onder druk gezet door geldverslindende zorgverzekeraars die maar een belang hebben, zo min mogelijk aan hun verzekerden uitkeren. Ondertussen totaal onredelijke wurgcontracten aan zorgaanbieders voorleggen en geld voor reeds geleverde zorg niet of veel te laat uitkeren. Handjeklap tussen overheid en zorgverzekeraars gaat geen goede zorg opleveren, uiteindelijk zijn wij met z'n allen duurder uit.

Mitrasing

27 november 2013

Het zal niemand verbazen dat ik vrolijk wordt van dit stuk. Maar het zou ook en vervolg moeten krijgen. M.n. ZonMw heeft in 2009 de Wmg laten evalueren en de conclusie was dat deze wet zeer wel mogelijk(voorzichtig geformuleerd) in strijd is met Europese wetgeving.
Voor velen is de NZa een abjecte organisatie en zonder enige reserve beweer ik dat hier opnieuw.

Anoniem

27 november 2013

Prachtig stuk met eental waarheden als koeien. De vraag is hoe we dit probleem moeten aanpakken. Kan Prof Steyger in haar functie van hoogleraar Europees bestuursrecht hier in een volgende blog mogelijk aandacht aan besteden? Ik zie er reikhalzend naar uit.

Peter Koopman

27 november 2013

Opvallend in de opstelling van de Nza is het accent op de invalshoek "prijs" van de zorgverlening. Over "kwaliteit en toegankelijkheid" alsook over "ontevredenheid patienten" inzake het inkoopproces zouden bij de Nza geen kritische signalen bekend zijn. Marktwerking leidt zo dus tot "prijsvechten", gelegitimeerd door de Nza.

Het is blijkbaar niet bekend dat bij patienten en zorgverleners pas NA de inkoopfase de gevolgen van "prijsvechten" gaan opvallen!
Zal de Nza in deze hulpverleningsfase de inkoopresultaten nog kunnen afkeuren?

Voor zorgverleners, als verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten, wordt immers de uitwerking van inhoudelijke "zorgplicht" van verzekeraars vooral na dit prijsvechten zichtbaar. En dan geldt meestal op=op!

Of kunnen gemelde knelpunten dan nog op succesvol optreden van de Nza rekenen?

Koolen

27 november 2013

Ik onderschrijf de inhoud van het artikel helemaal. Binnen de politiek weet men dit maar laat men gebeuren. Signalen zijn overduidelijk dat dit overheidslichaam zo niet functioneert. De rol van de zorgverzekeraars wordt momenteel zo beschermd omdat de politiek weet dat zij het geld hebben en dus ook minder kunnen gaan uitgeven. Kritisch kijken naar hoe ze dat dan doen gebeurt niet. Weet wel dat het eigenlijk de burger is die betaalt en aanbieder die zorg levert. Dat de verzekeraar (als facilitator) eerder belemmerend werkt in dit proces verdient aandacht.

E.Kriek

27 november 2013

Volledig eens met dit goed geschreven stuk.

Dijkstra

27 november 2013

Twee bijdragen voor een goed debat dus. Langejan levert een goede inhoudelijke bijdragen, en hierboven volgt een genuanceerde recensie van die bijdrage.

Voor mij blijft het uitgangspunt dat de landelijke overheid niet in staat is om de zorgkosten (tlv de rijksbegroting) te beheersen, en daarom de zorgverzekeraars die rol heeft gegeven. Dus die rol is een bewuste politieke keuze.
En, eerlijk is eerlijk, dit leidt tot een dynamiek die zeker niet alleen maar slecht is. Er is een (noodzakelijk) tegenwicht ontstaan tegen wat Anne-Mei The recent (in de NRC) noemde 'de cultuur van doorbehandelen en productiedrift van ziekenhuizen en wetenschappers'.

Het goede aan deze ontwikkeling is dat er nu kennelijk iets ontstaat wat tussen 'markt' en 'overheid' in zit. Nog wel heel moeizaam natuurlijk, dat zie je aan de massieve politieke bemoeienis. Maar wel noodzakelijk. De tegenstelling markt vs overheid is te simpel, alleen we hebben nog geen alternatief (lees bijv. meer in Tony Judt, 'Het land is moe').

Maar net als dat je via de politiek kan proberen invloed te hebben (wordt lid van een partij!), zijn de meeste zorgverzekeraars coöperaties, dus wordt actief lid!

Nog steeds is er geen breed politiek debat over de gevolgen van de bezuinigingen in de zorg en solidariteit. Als verzekeraars er verder in slagen de premie te verlagen, dan neemt het bedrag toe dat je vrij kan besteden voor je eigen zorginkoop. Maar dat kan natuurlijk niet iedereen. Als alle jonge gezonde mensen de basispremie laag houden, dan moeten de ouderen (ook die met een klein inkomen) de letterlijk de prijs van betalen met een dure aanvullende polis, of forse eigen bijdragen.

Dat de NZa en zorgverzekeraars in dit proces beide moeten leren? Zeker, en dat dat zeker niet gemakkelijk voor zorgaanbieders is, helemaal eens! (Dus de 'machtsvraag' is zeer opportuun in deze fase van de transitie.) De hele grote aanbieders (too big to fail?), met hun gevestigde belangen (NVZ, Actiz, Orde, etc) hebben het hierbij nog relatief gemakkelijk. De kleinere (en vaker echte zorgondernemers) hebben het waarschijnlijk veel moeilijker.

Maar zo langzamerhand, nu de gevolgen van politieke keuzes (of niet niet maken van keuzes) voelbaar worden krijgt het noodzakelijke debat over de zorg eindelijk vorm.

Dus lof voor de NZa voor deze bijdrage, dank aan de scribenten, wees kritisch op wat niet goed gaat bij NZa en zorgverzekeraars, maar probeer vooral bij te dragen aan het complexe vraagstuk van goede, waardegedreven zorg, op een zo bedrijfsmatige manier georganiseerd, met redelijk begrip voor gevestigde belangen in de transitiefase.

Zirkzee

27 november 2013

Een feest van herkenning. In deze blog wordt de vinger op de zere plek gelegd. Ik ben benieuwd naar de reacties van de NZa, de ACM en de AFM. In allerlei consumentenprogramma's wordt er nu aandacht besteed aan deze kwestie. Vaak wordt dan maar een deel van de situatie belicht, b.v. vergoeding preferente medicijnen, natura versus restitutie, contractering zbc's. Terwijl er achterliggende en onderliggende systemen en aannames leven bij patiënten. Die zijn gebaseerd op het 'oude zorgstelsel'. En die bepalen hun mening en blikveld. Ik hoor dagelijks 'ik vertrouw de verzekeraar, want die onderhandelt in mijn belang', 'ik ben toch verzekerd voor de basiszorg', 'waarom zou ik betalen voor zorg, zoals kraamzorg, die ik niet nodig ga hebben, 'ik krijg korting, dus ik ben goedkoop uit.', 'ik heb een kiessite ingevuld en dit kwam eruit.... ' en 'ik ben collectief verzekerd, dus kan niet overstappen'.
Ik vind het heel vervelend dat ik mijn patienten moet voorlichten. Dat is niet mijn taak. Ik ben zorgVERLENER. Ik verwacht van de overheid en van toezichthouders als marktmeesters dat ze voor verzekerden marktpartijen niet bevoordelen of benadelen. Dat is nu wel het geval.

MRF

27 november 2013

Steyger en Visser hebben heel goed de vinger op de zere plek gelegd. Hopelijk gaat de NZa en anders de politiek hier nu ook iets mee doen.

Thissen

27 november 2013

Ik ben het niet eens met mevrouw Steyger. De stelselwijziging is met goedkeuring van ons parlement in 2006 ingevoerd omdat voorgaande stelsels (o.a. aanbodregulering vanuit de overheid) niet werkten en te duur was. De kostenstijgingen waren onbeheersbaar. In het nieuwe stelsel wordt ervan uit gegaan dat er voldoende aanbieders van zorg zijn die met elkaar 'strijden' om de gunst van de patient. De zorgverzekeraars moeten namens patienten zorginkopen tegen de meest gunstige prijs-kwaliteitsverhouding. Dat levert nu al belangrijk resultaat op in ziekenhuizen. De kosten dalen, de kwaliteit stijgt en ziekenhuizen en professionals zijn zich veel bewuster van hun verantwoordelijkheid tav publieke gelden. Verzekeraars hebben belang bij een gezonde prijs-kwaliteitsverhouding en zullen geen kaalslag plegen wat tenkoste gaat van hun klanten. Dat er stevig onderhandeld wordt is prima. Er was gewoon nog (te) veel 'lucht' in het systeem en inmiddels hebben vrijwel alle ziekenhuizen gewoon contracten gesloten. Als consument moeten wij deze ontwikkeling aanmoedigen. De consument wordt er beter van qua veiligheid, prijs en premie. Bij de heer Langejan is niet sprake van vooringenomenheid. Hij spreekt gewoon hardop uit hoe het nieuwe systeem in elkaar steekt. Wij hebben dit systeem met ons allen zo gewild. Het is via wetgeving via ons parlement zo afgesproken

Schuurbiers

27 november 2013

Dhr/mevr. Thissen stelt dat er 'voldoende zorgaanbieders met elkaar strijden om de gunst van de patient.' Dat daarom de kwaliteit zou stijgen van geleverde zorg. Dit is geen terechte uitspraak. Ten eerste kan er niet 'stevig onderhandeld' worden daar waar het gaat om zorgprofessionals in de eerste lijn zoals logopedisten en fysiotherapeuten. Het is vaak 'slikken of stikken' en tekenen bij het kruisje. Ten tweede komt dit de kwaliteit van de geleverde zorg niet ten goede. Er is op die manier geen gezonde prijs-kwaliteitsverhouding. Niet alleen de zorgverlener is hier de dupe van, maar vooral ook de zorgvrager.
Ik ben het eens met mevr. Steyger en mevr. Visser dat de NZa weinig geneigd is onderzoek te doen naar de positie van de zorgverzekeraars. Vele zorgverleners voelen zich in de kou staan.

Anoniem

27 november 2013

Wie durf echt op te treden tegen de macht van zorgverzekeraars en zoals blijkt meeloper NZA. Het is een feit dat de huidige zorgverzekeraars de prijs in plaats van de kwaliteit van zorg vanuit het perspectief van de burger leidend laten zijn bij het inkoopbeleid. De burger wordt door de grote zorgverzekeraars voor de gek gehouden. Het gaat de grote zorgverzekeraars in het geheel niet om de kwaliteit van geleverde zorg. Ik als burger betaal een premie met daarnaast nog een eigen risico om er verzekerd van te zijn dat ik kwalitatief goede zorg krijg wanneer dit nodig is. Dit onderdeel zou eigenlijk getoetst moeten worden. Pauw en Witteman kunnen nu deskundigen op dit gebied aan tafel krijgen. En doorgaan juist op de punten waar het omgaat en zoals kort geleden bij Kassa de discussie niet aangaan. Op het moment dat de vertegenwoordiger van de zorgverzekeraar begon te draaien werd de discussie gestopt. Wie heeft het lef om juist dan door te pakken? Zorgverzekeraars voeren op dit moment een wanstaltig beleid tot diep in hun geledingen. Er wordt fors met geld gesmeten, burgergeld, in projecten waar geen kop en staart aan vast zit. Ik vind dat er eerlijke transparante met inzet op kwaliteit voor de verzekerde burger zorgverzekeringsmaatschappijen moeten zijn en/of worden opgericht. De huidige zorgverzekeringsmaatschappijen weten echt niet meer hoe het wel moet.; Wie durft dit aan te pakken?

Anoniem

27 november 2013

@ Thissen: u kent natuurlijk ook de volgende grafiek:
http://www.gezondheidszorgbalans.nl/object_binary/o16923.png
Kort samengevat: sinds 2006 zijn de zorgkosten explosief gestegen.
Uw verhaal dat voorgaande stelsels te duur waren kan dus betwijfeld worden.
Voorts claimt u het volgende: "De kosten dalen, de kwaliteit stijgt" .
Kunt u dat ook nader onderbouwen?
Tot slot stelt u: "Wij hebben dit systeem met ons allen zo gewild. "
Kunt u toelichten wie "wij" zijn?
Kunt u toelichten hoe gekozen is voor dit systeem?
Hoe denkt u dat het toenemend aantal wanbetalers ( "klaplopers" , aldus een visionair van de VVD) tegen dit systeem aankijkt?

ANH Jansen

28 november 2013

Waar waren deze professoren voor de invoering het systeemmodel Zorgstelsel 2006? De rol van de verzekeraar als dominante partij in het door VWS aangestuurde en gebudgetteerde model was vooraf al duidelijk en zit dan ook ingebakken in het systeemmodel.

Typisch geval van mosterd na de maaltijd. De enige partij die zich uitsprak tegen het wetsontwerp was de Raad van State. Eind 2005 hebben een 3.000 tal huisartsen en 1 apotheker nog actie gevoerd tegen het systeemmodel zorgstelsel 2006 op het museumplein te Amsterdam.

De FNV was aanwezig op het veld, maar voorstander in de Tweede Kamer. Idem VNO-MKB en alle koepels.
Zo gaat dat in de polder.

De EU Commissie heeft Nederland 10 jaar de tijd gegeven om het systeemmodel te laten functioneren. Tot 2016 worden de opgepotte 10 miljard ziekenfondspremies uit de jaren voor 2006 gezien als staatssteun aan private verzekeraars. Na 2016 is er geen weg terug meer. Dan vervalt Nederland in de situatie van voor WO2. Terug naar AF. Ganzenborden op zijn Nederlands.

Hans Hoogervorst gaf het als enige bij invoering van het systeemmodel aan. Eerlijke man. VVD. Als enige. Is ook verdwenen uit Nederland. Voelde al aan hoe dit debacle zou aflopen.

Tot 2016 is inroepen van de terugval optie van Hans Hoogervorst, VVD, nog mogelijk. Wat is er tegen om een VVD systeemmodel in te voeren? Hans Hoogervorst maar eens laten opdraven bij Pauw en Witteman? DWWD?

Iets voor Arts en Auto? TrosRadar? Tweede Kamer? Eerst Kamer? Gezamenlijke vergadering?

13 miljard euro kan dan direct terug naar de schatkist.

Welk zichzelf serieus nemend Kamerlid neemt slaat dat af?

Crisis? What Crisis?

Thissen

29 november 2013

1. Tenaanzien van anonieme reacties reageer ik niet. Wanneer iemand de discussie wil aangaan dan moet hij/zij gewoon de naam noemen.
2. In reactie op Schuurbiers: de kwaliteit van zorg in ziekenhuizen wordt beslist niet slechter. Zelfs beter. Meer richtlijnen worden ontwikkeld en toegepast door de zorgprofessionals,de service aan de patient stijgt,vermijdbare fouten dalen spectaculair en de kosten dalen. Hiernaast beginnen zorgverzekeraars beter in te kopen. Het systeem begint te werken. Punt van onderhandelingspositie begrijp ik wel. Dat vergt aanpassing en concentratie in grotere eerstelijns organisaties. Die hebben met elkaar een betere onderhandelingspositie. Een andere oplossing is er helaas niet.
3. tav Jansen: u dwaalt wel erg ver van het artikel van mevrouw Steyger af.

Top