BLOG

Gratis APK’tje d’r bij?

Gratis APK’tje d’r bij?

Je hebt een zekere leeftijd bereikt. Je bent net aan de leesbril en je gewicht is toch iets hoger geworden dan je ooit had gehoopt. Je voelt je op zich nog gezond. Maar toch … Wat is er dan lekkerder dan even een periodieke keuring te laten doen. Een APK voor het lichaam. Gewoon, voor de zekerheid.

Aan de Algemene Periodieke Keuring voor de auto wil ik niets afdoen, maar bij zo’n APK voor het lichaam dringt zich bij mij onherroepelijk het beeld op van een paar sjoemelende tweedehandsautohandelaren. Van die Van Kooten en De Bie-typetjes. “Heeft altijd bij een oud vrouwtje in de garage gestaan. Echt waar. Doen we er een Gratis APK’tje bij, Jacobse? Tuurlijk Van Es!”

Die APK voor het lichaam is natuurlijk bepaald niet gratis. Maar allez, als iemand daar zelf tweeduizend euro voor over heeft – misschien moeten we om in het jargon te blijven zeggen: ‘twee rooitjes’ – dan moet diegene dat zelf weten.
Uit een recente rekensom van AMC-radiotherapeut Lukas Stalpers blijkt evenwel dat het bepaald niet bij die eigen bijdrage van tweeduizend euro blijft. Iedere ‘medische APK’ kost de samenleving tenminste 400 euro aan – goeddeels onnodige – vervolgkosten. Een commerciële aanbieder van deze medische APK’s, die nu nog noodgedwongen in Duitsland moet werken schat de Nederlandse markt op 80.000 tot 100.000 klanten per jaar. Keer 400 euro: 32 tot 40 miljoen. Per jaar!

Conservatief

De rekensom van Stalpers is even helder als conservatief. De pijn zit hem in het gebruikte instrumentarium. Een vragenlijst, een bloedonderzoek en een hartfilmpje, dat kan nog. Maar het hart van de APK is de Moeder aller beeldvormende technieken: de Magnetic Resonance Imaging. Geen scan zo ‘sexy’ als een MRI. Alleen is een MRI helemaal niet geschikt om ongericht onderzoek mee te doen. Een goede kwaliteit MRI zal – wederom volgens een conservatieve schatting van Stalpers – bij twintig van de honderd willekeurige mensen wel ‘iets’ afwijkends zien. Dat geeft gelijk al een hoop stress en slapeloze nachten die ik niemand gun. Bovendien gaat de teller lopen. Want als u met uw zelf betaalde APK-scan naar de huisarts gaat en hem of haar laat zien dat er  ‘een vlekje’ op zit, dan zal die u op kosten van de gezondheidszorg moeten doorsturen voor een vervolgonderzoek bij de specialist.

Stalpers gaat ervan uit dat van de twintig gevonden vlekjes er maar twee echt problematisch zijn. Misschien bent u er in zo’n geval bij gebaat dat u het snel hebt gevonden dankzij die APK. Misschien bespaart de samenleving met die vroege opsporing wel geld. Maar misschien ook niet. Van veel ‘vlekjes’ toont de wetenschappelijke literatuur aan dat het hooguit een kwestie is van ‘iets eerder horen dat u ziek bent of gaat worden’. Had u dat eigenlijk wel allemaal van te voren willen weten?

Ook op die achttien van de twintig vlekjes die loos alarm zullen blijken wordt het nodige onderzoek losgelaten. En dat is niet altijd zonder risico. Invasief vervolgonderzoek gaat gepaard met angst, zorgen, kosten en helaas ook altijd een kleine kans op schade. En dat allemaal vanwege loos alarm na een vrijwillige APK.

Meerderheid

Kon de Nederlander al vlak over de grens een Total Body Scan laten maken, als het aan minister Schippers ligt mag dat straks ook in Nederland. En uit een poll van de wakkere krant van Nederland begrijp ik dat maar liefst 92 procent van de Nederlanders eigenlijk wel vindt dat je dit gewoon moet kunnen. Zou het onder druk zijn van die schijnbaar democratische meerderheid dat onze minister onder bepaalde voorwaarden wel wat ziet in het toestaan van een scan? In antwoord op Kamervragen van de SP zei zij dat “mensen zelf een afweging moeten kunnen maken en wil ik kijken naar de voorwaarden waaronder een dergelijk aanbod in Nederland mogelijk zou zijn”.

Schijnzekerheid

Misschien moet ik gewoon vertrouwen hebben in de Gezondheidsraad die zij vervolgens om advies heeft gevraagd. Maar op mijn beurt roep ik nu alvast: “Alstublieft mevrouw Schippers, doe het niet!” Als universitair medische centra  proberen we op alle mogelijke manieren de evidence in de zorg te brengen en te houden. En naast de onrust en schijnzekerheid zijn ook nog eens alle bewijzen in het nadeel van deze ongerichte keuringen. Ook AMC-er Stalpers bewijst dat weer. Binnen de NFU werken we momenteel aan een gedegen, op wetenschap gebaseerde notitie voor de toekomst van de zorg. Zichtbaar zinnige en zuinige zorg, staat daar nu als werktitel boven. Als we aan de ene kant de realiteitszin in de zorg willen terugbrengen, en aan de andere kant gaan we dit soort beleving van schijnzekerheid faciliteren, dan zijn we oliedom bezig. Dan bedrijven we zichtbaar onzinnige en peperdure zorg. Jacobse en Van Es zouden er wel raad mee weten!

Guy Peeters, voorzitter NFU

11 Reacties

om een reactie achter te laten

Scholten

2 januari 2014

Mijnheer Peeters, de uitwerking van de APK is misschien niet zo goed, maar neemt u de behoefte erachter wel serieus?

Het stuk van de heer Peeters doet vermoeden dat hij geen groot vertrouwen heeft in de aanbieders van dit soort APK diensten.
Ik kan het zelf niet bevestigen, noch tegenspreken, maar wil de heer Peeters zijn expertise hier graag in volgen.

Een stap terug.
Het is m.i. ten principale geen onjuiste vraag dat een consument wil weten hoe het er voorstaat met zijn lichaam.
Het is tegelijkertijd wel een heel ingewikkelde vraag, waar niet een eenvoudig antwoord op gegeven kan worden.

Mijn vraag: is de heer Peeters wel echt op zoek naar een antwoord, of pleit hij ervoor dat de vraag niet gesteld mag worden?

Als de heer Peeters zo'n groot voorstander is van kwaliteit en van gedegen onderzoek, zijn er m.i. twee manieren om serieus in te gaan op de vraag die er klaarblijkelijk leeft in de samenleving:
1) Zet een medisch keurmerk op voor dit soort APK diensten, zodat de burger een kwalitatief hoogstaand loket heeft.
Het klinkt ietwat denigrerend, maar uw woordgebruik volgend, zou u een BOVAG merk op kunnen zetten?

2) Onderzoek in hoeverre het (in de toekomst) mogelijk kan zijn om wel tot goede voorspellers van gezondheid te komen waarmee voorkomen kan worden dat onnodige medische kosten worden gemaakt als gevolg van de APK uitkomsten.
Met goede voorspellers is het wellicht wel mogelijk vroegtijdig in het ziekte-proces in te grijpen en kosten te besparen.

Van der Zon

2 januari 2014

Ik ben zelf tot 3 x toe zo ernstig slachtoffer geworden van falend ziekenhuis beleid dat ik na de 1e x al 100% afgekeurd raakte (zuurstoftekort op de verkoever na standaardoperatie, door bijna doodbloeden, foutje bedankt, 3 jaar ambulant gerevalideerd) ook beide andere keren heb ik er levenslang schade aan overgehouden. Jaar lang ten onrechte voor een ziekte behandeld die ik niet bleek te hebben na second opinion. Resultaat? enorme schade aan mijn lijf en de rest van mijn (gemiddeld nu 15 jaar kortere levenstijd) leven zware medicijnen. De 3e? Ik werd vorig voorjaar gebeten door een teek. In Nederland steken ze de kop in het zand en werd ik weggestuurd door een ziekenhuis dat ik de ziekte van Lyme niet zou hebben. Resultaat? Ik loop nu met krukken richting rolstoel omdat mijn zenuwstelsel compleet de vernieling indraait en ik ben helaas de enige niet.
Ik was een jaar onder behandeling bij een universitair ziekenhuis, waar alle onderzoeken nog eens rustig werden overgedaan terwijl de uitslagen allang bekend waren, tijdverlies en dus nog meer schade. Ik ben, op eigen kosten uitgeweken naar Duitsland waar ik zeer efficiënt geholpen wordt en geen weken/maanden hoef te wachten.Nee, niet vergoed door die verplichte opgelegde belastingmaatregel van verplichte ziektekosten verzekering.
Tot 3x toe deed ik een APK in Duitsland en tot 3x toe ontdekte men dingen die ze al lang in Nederland onderzochten maar niets konden vinden (hoezo Europa?). DAT ik nog leef heb ik aan die APK's in Duitsland te danken!!!
Bij alle situaties schakelde ik de Inspectie in, die deden niets....niks nieuws onder de zon. Bij alle drie de situaties lichtte ik mijn (verplichte) verzekering in dat zij het gled wat ik gekost had eens moesten gaan verhalen op al die specialisten die de fouten aantoonbaar hadden gemaakt ipv dat mijn verzekering die kosten ging betalen....Ik werd uitgelachen...
Als het niet levensbedreigend is zie je me nooit meer in een Nederlands ziekenhuis!



tjark reininga

3 januari 2014

helaas heeft de heer Peeters waarschijnlijk gelijk met beide punten: een volledige scan (medische APK) zal bij een relatief groot deel van de populatie 'iets' laten zien dat een aangrijpingspunt kan zijn voor verder onderzoek en/of behandeling. en dat 'iets' biedt kansen aan onderzoekers en behandelaars met meer oog voor hun eigen belang dan voor dat van de patiënten. te vrezen valt dan ook, dat het aantal vervolgonderzoeken en behandelingen snel zal oplopen, als op deze APK geen (financiële) rem gezet wordt. en de vraag is welke keuze de verzekeraars (en wij als overheid) daarin zullen maken, want ook daar zijn verschillende belangen in het geding.

dat neemt niet weg, dat het idee achter de APK, een check op de actuele conditie van de patiënt, goed is. ik verkeer gelukkig in een zodanige gezondheid, dat ik 'mijn' huisarts in de laatste decennia slechts een enkele keer heb behoeven te bezoeken. zelfs zo weinig, dat ik mijn vorige huisarts in de circa 25 jaar dat ik in zijn praktijk als patiënt stond ingeschreven nooit in zijn formele hoedanigheid heb ontmoet. maar dat betekent ook, dat mijn huisarts mij nauwelijks kent en dus, als ik onverhoopt en ongewild op een medische interventie aangewezen raak, mijn geschiedenis en gedachten over behandeling niet kent.

dat is (eigenlijk) een beperkte basis voor de vertrouwensrelatie, die tussen een huisarts en 'zijn' patiënt moet bestaan als het op medische beslissingen aankomt. ik zou het daarom geen slecht idee vinden, dat een patiënt die zich bij een praktijk inschrijft in ieder geval een ontmoeting heeft met de arts die daarmee 'zijn huisarts' wordt. en dat in de basisverzekering ruimte wordt gemaakt voor bijvoorbeeld een jaarlijks gesprekje tussen arts en patiënt, bij wijze van 'update' voor de vertrouwensrelatie. daarin kan bovendien de poortwachtersfunctie, de versterking van de eerstelijnszorg en de mogelijke zorgbehoefte ter sprake komen.

Rogier Hopstaken

3 januari 2014

Het blijkt lastig te zijn om de burger (van patiënt tot verantwoordelijke in de zorg) uit te leggen wat het verschil is tussen diagnostiek bij auto's en diagnostiek bij mensen. Het antwoord is: mensen zijn geen auto's. Zij vertonen zelfs bijzonder weinig gelijkenis. De heer Peeters geeft helder aan waar de schoen zoal wringt. Er zijn meer redenen te noemen, maar ook vanuit het perspectief van de consument/patiënt zijn er logische redenen om wel een APK/preventieve scan te willen ondergaan. Ik volsta hier met de oproep om dit onderwerp gezamenlijk (patiënten, consumenten, medici, bestuurders en zorgverzekeraars) hoog op de agenda te zetten om, enerzijds, de vele misvattingen en misverstanden over medische diagnostiek definitief op te lossen en, anderzijds, te komen tot een breed gedragen visie die recht doet aan de zorgen van alle betrokkenen, de aspecten van rationele diagnostiek, patiëntveiligheid en de gezamenlijke, maatschappelijke verantwoordelijkheid om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden.

dr. Rogier Hopstaken
huisarts, vakspecialist POCT Saltro diagnostisch centrum Utrecht

Scholten

3 januari 2014

De discussie gaat m.i, niet zozeer over het onderscheid tussen mensen en auto's, maar over metingen, en daarbij het onderscheid tussen ruis en zinvolle signalen.

Zowel de heer Peeters als Reininga geven aan "dat er altijd wel wat gevonden wordt".Dat begrijp ik.
En dat biedt meteen ook aanknopingspunten, want als je niets zou vinden zou het een zinloze methodiek betreffen.

Waar het om gaat is of we in staat zijn uit deze gegevens een onderscheid te maken tussen enerzijds signalen die ruis vertegenwoordigen en we kunnen negeren, omdat ze niet gaan leiden tot medische aandoeningen en anderzijds signalen die wel indiceren dat er sprake is van een significant verhoogd medisch risico.

Dat lijkt me een interessant terrein van onderzoek, waar zeker verder in geïnvesteerd kan worden.

Of we moeten accepteren dat onvoldoende deugdelijke APK's aangeboden worden totdat dit soort onderzoek betrouwbare indicatoren voor opkomende aandoeningen kan leveren, weet ik niet.
Maar terug naar het gesprek met de huisarts zonder dat daar wetenschappelijke metingen aan te pas komen, die geïnterpreteerd worden met statistiek, lijkt me wetenschappelijk gezien wat te weinig ambitieus.

Anoniem

3 januari 2014

Artikel Stalpers raakt kant nog wal. Gerichte MRI-screening uitstekend middel om in het lichaam te kijken. Overdiagnose zeer beperkt (2-3%) en bijna altijd (95%) van de gevallen geen overbehandeling tot gevolg. Kosten van overbehandeling ten gevolge van overdiagnose veel lager dan besparingen door juiste diagnoses. Alle particulieren dienen door maatschappij beloond te worden vanwege de enorme besparingen die het oplevert. Huisartsen en medici in Nederland staan niet open voor particuliere initiatieven; Minister begrijpt het gelukkig wel!

Anoniem

3 januari 2014

Je bent er vrij in om 'een APK' te laten doen, andere mensen - ook niet de bemoeials van de Nederlandse gezondheidszorg - hebben daar iets mee te maken.
En het is niet zinloos. Het is altijd goed om je bloedwaarden te kennen en eens een ECG te laten maken als je de 40 gepasseerd bent. 'Know your numbers'.
Zelf laat ik in Belgie iedere 5 jaar een ECG en een echo hart maken. En bloedprikken op nierfunctie, leverfunctie, schildklierfunctie, cholesterol enz. Zij hebben mij er destijds op gewezen dat mijn bloeddruk te hoog was en behandeld moest worden. De huisarts in NL zei dat de bloeddruk bij jonge mensen best te hoog mag zijn en pas na een bepaalde leeftijd behandeld hoeft te worden, maar ik heb dit niet geaccepteerd. Ik heb net zo lang aangedrongen totdat ik bloeddrukmedicatie kreeg.
Zeker doen die Pre-scan.

Postema

5 januari 2014

Voor mij valt deze APK in de categorie 'hoe solidair wil ik blijven om te betalen voor de verrichtingen aan andere mensen?'. Of iemand een gezondheids check wil, prima. Maar dan graag op eigen kosten of vanuit aanvullende verzekering, incl. onzinnige vervolghandelingen.
Als je gaat kijken, vind je altijd wat. Heel veel zaken lossen vanzelf weer op. Andere zaken worden pas manifest vele jaren later en zijn dan nog goed te behandelen. Ik zal er niet aan mee doen. Ik blijf me liever gezond voelen tot ik voel dat het anders is, dan me 'chronisch ziek' te laten verklaren door meetinstrumenten en de pillen die ik vervolgens slik.
Ik weiger er dus aan mee te betalen.

Van den Hul

5 januari 2014

U bent ongezond tenzij het tegendeel bewezen wordt.
Wat een flauwe kul zo,n APK.

van Oort

5 januari 2014

De voorstanders van de total body scan hadden zich geen betere ambassadeur kunnen bedenken dan de heer Peeters. Door de voorstanders zo belachelijk te maken en te vernederen, bereikt hij het omgekeerde. Dit stukje zal minister Schippers alleen maar steunen om de total-body scan in Nederland toe te staan. Hij heeft geen enkel goed argument, want zijn enige argument -dat de heer Stalpers “het bewezen heeft”- is volledig onjuist. Hij had moeten weten dat het AMC-Magazine geen peer-reviewed tijdschrift is en dat de heer Stalpers uit de losse pols de journalist te woord had gestaan. De heer Peeters maakt zich, met zijn mislukte poging de stijl van Youp van ‘t Hek te imiteren, zo belachelijk, dat niemand hem meer serieus neemt. Ik vind het zeer teleurstellend dat iemand vanuit de positie als voorzitter van alle academische ziekenhuizen en als voorzitter van de Raad van Bestuur van het Maastrichtse ziekenhuis, geen inhoudelijke discussiebijdrage levert. We hebben het wel over een zeer belangrijk probleem in de gezondheidszorg in Nederland. De vraag: mogen Nederlanders vroegtijdig weten of er iets in je lichaam niet in orde is, en mag je dat dan opsporen? Testen op borstkanker, baarmoederhalskanker en binnenkort voor darmkanker, zijn door de overheid toegestaan en ingevoerd. In een afgewogen discussie is hiertoe besloten, maar zijn die testen 100,00% gegarandeerd correct? Nooit vals-positieve of –negatieve uitslagen? Waarom geen inhoudelijke discussie over of er voor andere potentiele levensbedreigende ziekten ook gescreend mag worden? Een dergelijke bijdrage zou passen bij de positie van waaruit de heer Peeters schrijft.
Zelf ben ik geen objectieve lezer en discussiant. Bij mijn vrouw (kern gezond) is 7 jaar geleden een niertumor gevonden doordat zij zonder klachten naar Prescan was gegaan. De tumor is daarna kundig verwijderd. Haar vriendin ging op dat zelfde moment met klachten naar de huisarts (bloed in de urine). Zij is 6,5 jaar geleden overleden. Ikzelf ging 4 jaar geleden naar Prescan, zonder negatieve resultaten. 1,5 jaar geleden constateerde Prescan echter wel een niertumor. Die is op fantastische wijze door de uroloog van het AMC verwijderd, daarbij volledig en gratis gebruik makend van het beeldmateriaal van Prescan. We worden nu inderdaad elk half jaar geconfronteerd met het feit dat we een tumor hadden. Ik zal me niet verlagen tot het bedenkelijke schrijfniveau van de heer Peeters en vergelijkingen maken met onze vriendin. Ik nodig hem uit om een gesprek op niveau te voeren, dat alle huidige patiënten en toekomstige patiënten verdienen. De ontwikkelingen in de gezondheidszorg en met name de preventieve zorg, zijn door de heer Peeters niet tegen te houden. Integendeel, er zijn vele projecten in het Maastrichtse UMC die grote bijdragen kunnen en zullen leveren aan de preventieve zorg (zowel therapie als diagnostiek). Dit zal de voorstanders goed doen.

dr. Willem J. van Oort

Dumoulin

7 januari 2014

@ Anoniem #6: Ik ben het met u eens dat gerichte MRI een uitstekend diagnostisch gereedschap is. Echter, zowel het artikel over Stalpers (http://www.amc.nl/web/Het-AMC/Nieuws/Nieuwsoverzicht/Nieuws/Commerciele-APK-drukt-zwaar-op-zorgbudget.htm) als deze blog hebben het over ONgerichte MRI. Daar liggen de cijfers in de verhoudingen zoals geschetst door de heer Stalpers.

Verder proef ik in de reacties veel emotie, onder andere van een deel van de 2% van de mensen waarbij de body scan niet tot ONnodige onrust heeft geleid maar tot NODIGE onrust. Ik ben erg blij voor die groep mensen. De heer Peeters schrijft mijns inziens echter vanuit een maatschappelijk standpunt, waarbij de immer groeiende zorgkosten niet over het hoofd gezien kunnen worden. Heel netjes dat hij ook de slapeloze nachten van de 18% vals positieve gevallen noemt, maar ik lees zijn betoog toch voornamelijk als oproep om de zorg in godsnaam betaalbaar te houden. En dat lijkt me een punt waar niemand tegen kan zijn....

Top