BLOG

Dokters moeten fouten maken meer waarderen

Dokters moeten fouten maken meer waarderen

Het schokkendste nieuws in 2013 uit de zorg was de aankondiging dat alle medisch specialisten aan intervisie gaan doen. Schokkend. Niet omdat dat ze dit nu gaan doen, maar schokkend omdat ze dit nog niet deden.

Toyota werd wereldmarktleider in de automobielbranche dankzij de quality circles, niet helemaal hetzelfde, maar wel vergelijkbaar met intervisiegroepen. Geïntroduceerd in de jaren ’60, een halve eeuw geleden. Toyota’s hebben de reputatie nooit kapot te gaan. Dat komt door die kwaliteitsaanpak. Zelfs rechters doen inmiddels aan intervisie.

Leren van fouten

Ieder mens maakt fouten, dokters ook. Intervisie vraagt dat je je kwetsbaar opstelt. Je vertelt wat je lastig vindt, wat niet goed gaat, waar je kansen ziet om jezelf te ontwikkelen. En, nog kwetsbaarder, je kijkt wat je collega’s doen, geeft ze tips, levert soms commentaar. Dat is misschien wel het engste van intervisie, niet commentaar krijgen, maar commentaar geven.

Kwetsbaar

Je kunt eindeloos filosoferen over de vraag waarom een deel van de dokters achter loopt bij de rest van de wereld. Terwijl dokters vooroplopers zouden moeten zijn. Machocultuur? Angst voor berisping, vervolging? Vrees de patiënt te laten zien dat niet alles altijd goed gaat?

Reële angst

Voor een deel is de angst reëel. Media vinden niets interessanter dan smeuïge verhalen over medische fouten. De Tweede Kamer schreeuwt bij het minste of geringste moord en brand. Controle-instanties lijken steeds verder te gaan in hun bemoeienis. Wantrouwen is bij dit alles de centrale noemer. Dan kun je denken: intervisie, nog meer met de billen bloot? Is dat nou de hemel of de hel?

Betere dokters

Duidelijk is dat dokters die open zijn over hun fouten betere dokters worden. Duidelijk is dat praten over fouten voor ieder mens moeilijk is. Praten over je fouten en commentaar geven op anderen, gaat alleen als je geen grote angst hoeft te voelen. En geen grote angst voelen, kan alleen als fouten maken okay is. De fout is niet fout. Niet leren van de fout, door te zwijgen, dat is fout. Zo’n cultuur. Zo vis je een Jansen Steur er snel genoeg uit. En zo kan die administratieve rompslomp ook meteen de prullenbak in. Veel administratie is gestold wantrouwen.

Leren van fouten

Ooit zat ik op theatersport, improvisatietheater met een wedstrijdelement. Onze docent moedigde ons aan fouten te maken. Fantastisch, wat deed je dat weer slecht! Goed fout! Gefeliciteerd! Zo durfden we te experimenteren en leerden we snel. Want niets is zo dodelijk voor improvisatie als de angst te falen. Ik raad dokters niet aan te gaan improviseren. Wel om maken en bespreken van fouten te waarderen. 

Vertel de buitenwereld dat fouten maken er nu eenmaal bij hoort. Open, fier, met een vriendelijke glimlach.

Otto Reuchlin
Directeur PeerAdministratie

12 Reacties

om een reactie achter te laten

Van Ingen

7 januari 2014

Ik begrijp dat uw blog een pleidooi is voor intervisie voor medisch specialisten. Voor mij staat de afhandeling van 'de fout' van huisarts Tromp uit Tuitjehorn hoog in de top 10 van medisch nieuws. Mijn vertrouwen in alles en iedereen die hiermee te maken heeft (gehad),heeft een ernstige deuk opgelopen. Ik kijk met interesse uit naar de uitkomsten van het onafhankelijk onderzoek. Ik wens de medisch specialisten toe dat er een vruchtbare intervisie komt waarbij ook de aandacht voor goede levenseindezorg volop aan bod mag komen. Opdat patienten weten wat zij in deze van hun arts mogen verwachten en wat niet.

Anoniem

7 januari 2014

Uw premisse dat intervisie een conditio sine qua non is voor het leren van fouten is een betwistbare.
Uw zijsprong naar "het hoge inkomen" van dokters is een bedenkelijke, en niet relevant voor uw pointe.
U poneert dat dokters "vooroplopers" zouden moeten zijn. Wat is uw onderbouwing?
U suggereert dat "machocultuur" een oorzaak zou kunnen zijn van het niet "vooroplopen" . Bron?
Ook ik ben een dankbaar deelnemer aan intervisie.
Maar, in vertrouwen kan ik het u mededelen, het is slechts een van de vele manieren om mijzelf te ontwikkelen in dit mooie vak.
Wie zegt dat ik daarvoor adviseurs in het sociale domein voor nodig heb?

Anoniem

8 januari 2014

Beste anoniem#2, alleen al door uw taalgebruik (kijk eens hoeveel moeilijke woorden ik ken...nou ik ken er nog veel meer) slaat u de plank mis in de communicatie...wilt u nou laten zien hoe geleerd u bent of wilt u echt communiceren met een ander?
Juist kruisbestuiving met andere vakgebieden/domeinen levert veel inzicht op, omdat men anders tegen zaken aankijkt dan u gewend bent, dat kunnen eyeopeners zijn.
Stap uit uw comfortzone en kijk eens breder om u heen, daar wordt u pas echt een geleerd mens van :)
Ik wens u veel inzicht en een mooie carriere toe.

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

8 januari 2014

@ Dhr. Reuchlin:

Ik zou het (ook) schokkend vinden als een arts iets moeilijk vindt, weet dat er goed bereikbare collega's zijn die daar beter in zijn, maar niet om advies vraagt.

Maar dat er niet structureel aan intervisie gedaan is tot nu toe, dat vind ik niet schokkend. Dat vind ik zelfs logisch, omdat: 1) het tijdrovend is, en 2) er geen gestructureerde uitkomstassessments zijn.

U schrijft dat men met intervisie een Jansen Steur er wel uit vist [:-)], maar zonder uitkomstassessment zal men dat niet, naar mijn mening. Immers, Jansen Steur zal zijn collega's hebben verteld dat het zijn patiënten prima verging. Of relatief prima verging, want in de neurologie is het genezingspercentage laag, inherent aan de pathologie.

Wat dus nodig is, is zo'n gestructureerd uitkomstassessment. Ik nodig u graag uit om de pagina http://www.gezondezorg.org/ziektelastmeting door te nemen, inclusief de op die pagina gelinkte Universele Ziektelastschaal (UZ-schaal). Of te beginnen met http://www.gezondezorg.org/performance-assessment, welke pagina een inleiding is op de pagina Ziektlastmeting.

Ik dank u evenwel voor uw blog, want u heeft me wel duidelijk gemaakt dat de naam van de hoofdbehandelaar ook vermeld dient te worden op de UZ-schaal. Bij de volgende update zal ik dat opnemen.

Scholten

8 januari 2014

Toevallig hadden we in het medisch lab waar ik voor werk, na de week het gesprek dat het maken van fouten in de medische sector geen geliefd onderwerp van gesprek is.

In sommige gevallen lijkt het een onderwerp te zijn dat in de taboe-sfeer verkeert.

Ik denk overigens dat dit ook te maken heeft met de verwachtingen die de maatschappij van artsen heeft.
Een arts die teveel zijn twijfels toont, kan patiënten ook onzeker maken. En dat wil niet iedereen. "U heeft er toch voor geleerd?!"

Ook in dit blog komen regelmatig patiënten voorbij met (zeer) onprettige ervaringen met de medische sector. De kritiek op de betrokken artsen is vervolgens niet mals.

Ik ga ervan uit dat die kritiek in veel gevallen terecht is, Zo'n Jansen-Steur verhaal is schandalig en van intercollegiale controle lijkt daar weinig sprake.

Niettemin zou ik er als arts wel verkrampt van worden en me minder bezig houden met zaken als innovatie. Er is immers maar 1 optie: het altijd maar goed doen.

Dr Brian Goldman, een intensivist uit Canada heeft er een goede TEDMED talk over geschreven.
Op www.TEDMED.com kan ik deze zo snel niet vinden, wel op http://www.ronankavanagh.ie/tag/tedmed/ een stukje naar beneden scrollen.

Vanaf minuut 3 vertelt Brian Goldman dat hij als arts fouten heeft gemaakt waarbij in sommige gevallen de patiënt het leven laat. En hoe hij dat zichzelf verwijt.

Otto Reuchlin

8 januari 2014

Anoniem #2 onderschrijf ik als auteur van de blog op enkele punten. De zin over doktersinkomsten had ik ook al uit de eindversie geschrapt, maar was door misverstand toch blijven staan. Die opmerking deed inderdaad niet ter zake en is er nu uit. Hetzelfde geldt voor het punt 'vooroplopers'. Verder, tja, bij bloggen hoort enige retoriek, tongue in cheeck, enig prikkelen, anders kom je niet door het scherm heen ;-)

van Benthem

8 januari 2014

Het zou inderdaad schokkend zijn als specialisten niet al lang aan intervisie zouden doen. Om u gerust te stellen, dat doen ze natuurlijk al lang. Ze zijn met recht "vooroplopers". Dat de methodologie en structuur beter kan, betekent niet dat het niet al gebeurde, zelfs op grote schaal. Kijk maar naar de reeds jaren bestaande compicatie besprekingen, het traject individueel functioneren van medisch specialisten, evaluaties van VIM meldingen, FONA meldingen en zo nog veel meer. Jammer dat u in uw blog op deze eenzijdige manier, onterecht, medisch specialisten weer eens in de hoek zet.

Sophie Hankes vz SIN-NL

8 januari 2014

Geachte Otto,

Trendy blog over artsen en medische fouten, pakkende titel .
In een aantal opzichten sla je de spijker op de kop maar toch moet ik je op een paar omissies wijzen. Het moge duidelijk zijn dat ik schrijf vanuit de positie van de patiënten, slachtoffers van medische fouten en nabestaanden.

1.Leren van fouten. Intervisie impliceert een intercollegiaal gebeuren: met en door collega’s.
De mening en de ervaringen van patiënten, in vele gevallen slachtoffers van onnodige medische fouten wordt niet gevraagd.
Het eventuele commentaar van collega’s en de reactie hierop blijft volledig binnenskamers.
Hiermee diskwalificeert intervisie zich direct en totaal.

2. Ben je als arts kwetsbaar wanneer je je fouten bespreekt en laat bespreken door collega’s?
Misschien, maar dan in zeer beperkte mate. Alles blijft immers: onder ons en onder elkaar.
Degene die kwetsbaar is, is de patiënt en degene die slachtoffer wordt van een medische fout.
Je negeert het feit dat artsen al eeuwen lang de zwijgafspraak over medische fouten hanteren: ik zwijg over jouw fouten, jij zwijgt over mijn fouten en dan is niemand aansprakelijk.
Dit heeft ook als direct gevolg: wij artsen zwijgen over onze fouten naar patiënten-slachtoffers, dus geven we ook geen herstelbehandeling want dat zou erkenning van de fout geven.

3. Is de angst van artsen om fouten met patiënten te bespreken reëel? Nee.
Rent ieder slachtoffer van een medische fout, of nabestaande naar een advocaat? Nee, dit is een zelf gecreëerde mythe van de medische sector om hun zwijgen te rechtvaardigen. Iedere arts weet het een grote uitzondering is dat een patiënt naar de een tuchtrechter of civiele rechter gaat. Iedere arts weet dat dankzij de onderlinge zwijgafspraak schriftelijke objectieve rapportages over collega-artsen vrijwel niet te verkrijgen zijn en dat veroordeling uitsluitend plaatsvindt in een gering aantal zaken, bij medisch tuchtrecht minder dan 20%.
Bovendien blijkt uit ervaringen in nb Amerika dat eerlijkheid en openheid over medische fouten juist leidt tot minder procedures, een win-winsituatie: de patiënt krijgt eerlijke info EN herstelbehandeling en de arts kan van zijn fout leren.

4. Leren artsen van fouten door intervisie? Mogelijk, in ieder geval meer dan bij het vrijwel totaal verzwijgen. Maar ik pleit voor openbaarheid, transparantie. Wat let de KNMG om een website dagelijks te vullen met medische fouten en analyses? Voorbeelden te over, helaas.
Let wel: artsen zijn volgens de WGBO wettelijk verplicht om hun patiënten te informeren over hun gezondheidssituatie en dus ook over de gevolgen van medische fouten, zie Legemaate Oratie Patientveiligheid en patientenrechten 2006
Let wel: artsen zijn wettelijk verplicht om calamiteiten waarbij patiënten schade lijden of overlijden door medische fouten te melden bij de Inspectie Gezondheidszorg (IGZ) art 4a Kwaliteitswet, doch er is sprake van ernstige onderrapportage volgens de IGZ. Wanneer fouten nauwelijks geregistreerd worden, is er sprake van onvoldoende analyse, laat staan preventie. 50-75 % van medische fouten zijn herhalingsfouten, Willems 2004

5. Betere dokters? Correct: niet leren van de fout is fout, sterker het is onvergeeflijk. Intervisie is een eerste te voorzichtige interne stap. Maar verzwijgen van de fout en weigeren van herstelbehandeling aan je patiënt zwijgen naar nabestaanden is heel fout en onvergeeflijk, is in strijd met je ethische, professionele en wettelijke zorgplicht ogv de WGBO. Geef dat gewoon toe, schrijf het, publiceer het.
Wees niet bang voor je artsen vrienden, je wilt toch echt dat ze betere dokters worden?
Zachte heelmeesters maken stinkende wonden, dat horen dokters als geen ander te weten.

Overigens negeert de titel het leed van patiënten die invalide werden door medische fouten en het leed van nabestaanden die een familielid verloren door medische fouten. Ben je je daarvan bewust? Wat vindt je van de titel: artsen moeten leren van slachtoffers van medische fouten?
Resumerend: goed blog maar het kan beter!
Sophie Hankes, voorzitter stichting SIN-NL

Anoniem

9 januari 2014

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 11-01-2014 17:21.

Pim G.

9 januari 2014

Skipr heeft deze reactie verwijderd.
Skipr stelt als voorwaarde aan reacties op deze website: u reageert op de inhoud van het betreffende bericht of blog.
Niet op andere onderwerpen of publicaties van derden. Aanvallen op personen, diskwalificaties en kwetsende reacties verwijderen we zonder overleg.
Hinderlijk achtervolgen van personen staan wij niet toe. Voor wie volhardt in het plaatsen van beschuldigingen, sluit Skipr de toegang tot de reactiemogelijkheid af.


Dit bericht is bewerkt door de beheerder op 11-01-2014 17:20.

Sophie Hankes vz SIN-NL

9 januari 2014

Reactie Otto Reuchlin vanaf otto@reuchlin.nl 8.1.2014 21.04 naar info@sin-nl.org
Beste Sophie,
Dank voor je reactie. Op een aantal punten onderschrijf ik je reactie. Ik streef echter niet naar genuanceerde blogs. Bij bloggen hoort dat je minstens 60 procent overdrijft, anders kom je niet door het scherm heen.
Dat is een stijlmiddel, maar doel is dat de lezer zich druk maakt om het onderwerp waarover je schrijft en verder mee nadenkt. Ik wil geen meningen opleggen, juist daarom hanteer ik een vrij uitgesproken, prikkelend, stijlmiddel. De lezer vormt zich een opinie, die niet de mijne hoeft te zijn, liever niet zelfs. De lezer die net zo eigenwijs is als ik, stel ik het meest op prijs.
Ik ben helaas op dit moment zo druk (werk 12 uur per dag aan het uit de grond trekken van www.peeradministratie.nl), dat ik niet de tijd heb uitgebreid inhoudelijk te reageren. Maar wat me wellicht t meest aanspreekt in je reactie is je betrokkenheid, of 'passie' zoals dat tegenwoordig heet. Bovendien, en dat geldt niet voor iedereen die reageert, je schrijft kritisch maar 'netjes', weloverwogen. Ik hoop dat je me kritisch blijft volgen en hoop een volgende keer wat meer inhoudelijk te kunnen reageren.
Groet,
Otto

Job Brüggen

10 januari 2014

Heel interessant en heel nuttig verhaal. Om te ontwikkelen moet je nu eenmaal fouten maken.

In de luchtvaart selecteren we uit honderden uit de VWO schoolbanken personen geschikte kandidaten voor de opleiding. Tijdens de opleiding vallen er nog een aantal af.
Als ze beginnen aan de opleiding krijgen ze al een salaris, en als ze eenmaal aan de slag kunnen verdienen ze flink boven modaal.

Na aldus duidelijk gemaakt te hebben dat het allemaal supermensen zijn, gaan we ze uitleggen dat fouten maken heel normaal is en dat je dat moet melden...

De professie creëert haar eigen cultuur en vakmensen. Het kan zijn dat je bij een nieuwe generatie moet beginnen om die cultuur stapje bij beetje te verbeteren.

Top