BLOG

Gaat de solidariteit van de basisverzekering onderuit?

Gaat de solidariteit van de basisverzekering onderuit?

Veel reuring in de (social) media over eigen risico's, aanvullende verzekering, acceptatie beleid van de zorgverzekeraars en leeftijdsafhankelijke premies in de zorgverzekering.

Toen ik dat allemaal las dacht ik: in welke eeuw leven we ook alweer? Het gaat toch niet weer gebeuren?  Ik ga u uitleggen waarom die gedachte bij mij opborrelde.

Geschiedenis particuliere ziektekostenverzekeraars

Enkele maanden geleden mocht ik opponeren bij de promotie van de historicus Robert Vonk aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Vonk heeft een mooi proefschrift geschreven over de geschiedenis van de particuliere ziektekostenverzekeraars, getiteld Recht of  Schade. Hij plaatst die geschiedenis in het brede perspectief van 90 jaar oorlog in de sector voorafgaand aan de invoering van het nieuwe zorgverzekeringsstelsel in 2006. Voor mij smullen met oprispingen van herkenning, maar dat zal het ongetwijfeld voor vele geïnteresseerden met mij zijn. 

Leeftijdsafhankelijke premies

Wanneer historicus Vonk in zijn geschrift bij de zeventiger jaren van de vorige eeuw is aangeland schrijft hij het volgende op pagina 236/237: "Er zou de komende jaren werk worden gemaakt van herstel van de solidariteit in de particuliere ziektekostenverzekering. Bovendien garandeerde het verzekeringsbedrijf via de NOZ-pool nog steeds de toegankelijkheid van de ziektekostenverzekering voor bejaarden en andere hoge risicogroepen, zij het tegen een steeds hoger wordende premie. Economische zaken liet zich hiermee apaiseren. Wat echter veel opmerkelijker was, was de ommezwaai van de bovenbouw. Deze traditionele criticasters van het hoge eigen risico en leeftijdsafhankelijke premies, begonnen na 1979 ook leeftijdsafhankelijke premies in te voeren (…) Bovenbouwers (ndj: de particuliere maatschappijen die de ziekenfondsen in de vijftiger jaren hebben opgericht zoals VGZ en Zilveren Kruis) vonden de leeftijdsafhankelijke premies nog steeds een onrustbarende ontwikkeling, “maar we worden nu eenmaal ter bestrijding van de vergrijzing van het verzekerden bestand een richting opgeduwd die niemand wil”, zo was hun toelichting. “Solidariteit verdween nu zonder veel omhaal van het toneel", constateert Vonk in zijn proefschrift. Dit erosieproces van de solidariteit ging nog jaren verder totdat in 2006 de stelseloorlog werd beslecht met een stelsel dat een mooie balans kent van privaat en publiek. Een broos evenwicht dat naar mijn stellige opinie gekoesterd moet worden. Een voorbeeld waar vele landen jaloers op zijn.

Solidariteit

Terug naar de promotie waar ik opponeerde. Mijn vraag aan de promovendus was in hoeverre ons nieuwe stelsel aan dit erosieproces van de solidariteit een halt heeft toegeroepen, zowel voor wat de basisverzekering als wat de aanvullende verzekering betreft. Voor de basisverzekering is dit het geval, was zijn antwoord, maar voor de aanvullende verzekering had hij zijn vraagtekens. Ik antwoordde hem, zeggende dat wat de basisverzekering betreft wij een klein meningsverschil hadden omdat, wanneer het verplichte en vrijwillige eigen risico verder oplopen -er worden nu al problemen geconstateerd- het naar mijn opinie de vraag is of de toegankelijkheid niet in gevaar komt. Jongeren en gezonden kiezen immers veelal een hoog eigen risico. Best begrijpelijk overigens want dat  geeft mooie premievoordelen. Er valt hier  een ontwikkeling te signaleren die druk kan gaan zetten en in sommige gevallen al zet op de solidariteit in de basisverzekering. Jammer want er is ook veel moois aan de hand met de basisverzekering. Consumenten zijn in beweging en voelen zich niet langer een product zo blijkt uit een enquête waarover ik las. De consument heeft veel meer keus en de premies dit jaar laten een neerwaartse tendens zien. Zorgverzekeraars profileren zich meer en meer, ook bij het inkoopbeleid van de zorg. Natuurlijk is dat nog lang niet volmaakt en moet de kwaliteit meer een wezenlijk onderdeel vormen, maar er zit duidelijk beweging in de goede richting. 

Leeftijdsafhankelijke premies

De aanvullende verzekering is een ander hoofdstuk. In dit ‘vrije’ segment wordt door sommige verzekeraars sinds kort gewerkt met leeftijdsafhankelijke premies. Ze adverteren ermee en geven aan dat van jongeren een lage premie wordt gevraagd en dat voor ouderen de premie fors omhoog gaat. Het verschil kan wel oplopen tot 67 procent zegt een verzekeraar. Ook bij het accepteren van mensen met een hoog risico worden hier en daar klachten geuit. Het fenomeen ‘niet toelaten van brandende huizen’ (mensen met een hoog risico) dook alweer op in de media. Erosie van de solidariteit krijgt hier concreet vorm. Nou moeten zorgverzekeraars wel maatregelen nemen om met de vergrijzing van hun portefeuille om te gaan bij een dalende toestroom op de aanvullende verzekering, maar voorkomen moet worden dat verzekeraars dadelijk herhalen wat hun collega's uit de vorige eeuw zeiden “We worden een richting opgeduwd die niemand wil”. Het stof lijkt nu wel weer even neergedaald , maar toch. Het is beter tijdig bij te sturen.

In tegenstelling tot de jaren zeventig van de vorige eeuw hebben we nu een sterkere consumentenbeweging, die naar ik aanneem alert is op dit soort ontwikkelingen. Geen alarm dus, maar toch. Ik zou denken dat het beter ware dat terughoudend wordt omgegaan met het verder verhogen van eigen risico,s en het overbrengen van substantiële verstrekkingen van de basis- naar de aanvullende verzekering.

Lering trekken

(Politiek) verantwoordelijken zouden alle dit proefschrift van Robert Vonk moeten lezen en er lering voor nu uit moeten trekken. En terwijl ik dit tik denk ik: je blijft een naïef mens om te denken dat dit gaat gebeuren. Ik wil het echter wel hebben gezegd.

Niek de Jong
Kenniscentrum Historie Zorgverzekeraars

13 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

16 januari 2014

Geachte hr. De Jong,

U stipt drie aspecten van de ziektekostenverzekering aan. Om te voorkomen dat dit een heel lange reactie wordt verwijs ik u op punten naar mijn website.

Over het aspect van de bedrijfsvorm van zorgverzekeraars (privaat/publiek) schrijft u: "in 2006 (kwam) een stelsel dat een mooie balans kent van privaat en publiek. Een broos evenwicht dat naar mijn stellige opinie gekoesterd moet worden. Een voorbeeld waar vele landen jaloers op zijn."

Ik nodig die landen en u echter graag uit om de onderbouwing van mijn stelling -- Nederland zou (weer) één, publieke zorgverzekeraar moeten krijgen -- te lezen op http://www.gezondezorg.org/een-verzekeraar.

Het kan zijn dat u het huidige stelsel mooier vindt dan het vorige omdat het beschreven erosieproces met het huidige gestopt is. Dat ben ik op zich (wel) met u eens, maar die erosie deed zich alleen voor in de particuliere verzekeringen. En het stoppen van de erosie hebben we te danken aan regelgeving, staat dus los van de vraag van de bedrijfsvorm van zorgverzekeraars.

Voor wat betreft de huidige aanvullende verzekering (AV), in casu de toegestane risicoselectie: die vermindert inderdaad de solidariteit. Maar dat komt naar mijn mening voornamelijk omdat eerstelijns fysiotherapie en andere reguliere zorgsoorten niet meer in het basispakket zitten.

Voor de eerste 20 behandelingen moet ook de MS-patiënt zich aanvullend verzekeren. En zonder aandoening die voorkomt op de officiële chronische lijst, zoals reuma(!), moet men zich zelfs voor *alle* eerstelijns fysiotherapie aanvullend verzekeren.

De AV zou alleen die zorg moeten omvatten waarvan duidelijk is dat ze niet kosteneffectief is, of luxe is. Zie http://www.gezondezorg.org/basisverzekering.

Dan het eigen risico. Dat bestaat uit het verplichte en het vrijwillige, zoals u ook al aangeeft. Beiden hebben inderdaad een eroderende werking, maar voor het verplichte bestaat een alternatief dat dat niet of nauwelijks heeft: redelijke eigen bijdragen voor alleen zelfverwezen/zelfvoorgeschreven zorg.

Zoals daar zijn: bezoek aan de afdeling spoedeisende hulp (SEH), de huisartsenpost en de huisarts, zonder terugkom- of (terug)verwijsbrief. Zie http://www.gezondezorg.org/eigen-bijdragen.

Het vrijwillige eigen risico is iets wat we zullen moeten accepteren, want je kunt mensen het recht niet ontzeggen om vrijwillig het eigen risico te verhogen. Daarbij denk ik dat de eroderende werking daarvan minimaal is. Derhalve pleit ik er op mijn eerstgenoemde pagina toch voor om dat te laten voortbestaan.

Tot slot de felicitaties, dank en groeten aan Robert Vonk. Wij hebben zo'n anderhalf jaar geleden een aantal keer contact gehad, en ik heb veel aan zijn informatie gehad.

Frank Conijn

16 januari 2014

In de 7e alinea had moeten staan: "En met een aandoening die niet voorkomt op de officiële chronische lijst, zoals reuma(!), moet men zich zelfs voor *alle* eerstelijns fysiotherapie aanvullend verzekeren."

ANH Jansen

16 januari 2014

Kenniscentrum Historie Zorgverzekeraars wordt gefinancierd door de zorgverzekeraars.

Wiens brood men eet, diens woord men spreekt.

Niek de Jong spreekt dan ook namens zijn broodheren.

Geen enkel ander land heeft het hybride model van Nederland overgenomen en dat is met reden.

En de reden waarom Niek de Jong daar niet op ingaat mag nu ook duidelijk zijn.

Laat nu het EHCI maar komen. Voortreffelijk rapport toch?

Waarom is het 100% ziekenfondsmodel uit de Duitse bezettingstijd ook al weer afgeschaft? Druk van de private verzekeraars. En welke politieke partij was daarvoor verantwoordelijk? De PvdA. W Drees. En waarom was het zorgstelsel van voor 2006 onhoudbaar geworden? EU wellicht? Keuze of 100% particulier of 100% ziekenfonds en wat hebben we gekregen? Nederlands gedoogmodel.

Pappen en nathouden. En als het toch te nat wordt de rekening leggen bij de burgers van dit land. Er wordt nogal wat onder het tapijt geveegd. De bult is niet meer te ontkennen.

Wat adviseert de WHO/OESO landen? En waarom?

Daar zal het Kenniscentrum Historie Zorgverzekeraars niet over horen.

Weer een promotie op het systeemmodel Zorgstelsel 2006. Waar komen al die gepromoveerden te werken? En wie betaalt hen en uit welk budget?

Mitrasing

16 januari 2014

Noem een land waar het Nederland zorgstelsel een voorbeeld voor is?
Noem ene land waar zorgverzekeraars de kosten inde zorg hebben weten te beheersen?
Waarom hebben alle landen met een Triple A Status, die minste, zo goed als Nederland presteren, een Nationaal zorgstelsel zonder private verzekeraars?
Kletspraatjes zijn van alle tijden en je kunt er ook nog op promoveren..

ANH Jansen

16 januari 2014

De solidariteit in de basisverzekering is al onderuit gehaald. W vd Ven heeft dat overtuigend aangetoond.

Zorgaanbieders zien dat in de praktijk al jaren en dit jaar helemaal. Wisselen van verzekeraar is er niet bij als je een ruime aanvullende verzekering hebt. Voorzienbaar verlieslatende verzekerden worden de deur uitgewerkt middels selectieve 'zorg'inkoop in de basisverwerking.

Maar daar hoor je het Kenniscentrum van de zorgverzekeraars zelf niet over.

We zien het proefschrift van de promovendus van W vd Ven en E Schut tzt wel verschijnen.

Het systeemmodel Zorgstelsel 2006 is niet alleen het verdienmodel van verzekeraars, maar ook van 'wetenschappers' en 'beleidsmakers/beslissers' en hun adviseurs en consultants.

We hebben niet voor niets het op 1 na duurste systeemmodel ter wereld. Nog even doorbijten dus; Een Gidsland is toch altijd de eerste?

Corazon

16 januari 2014

Even een aanvullende opmerking.
Sinds een aantal jaren zijn reumatische aandoeningen niet meer chronisch voor wat de fysiotherapie betreft.
Reumapatienten moeten zich hiervoor gewoon aanvullend verzekeren.

ANH Jansen

17 januari 2014

http://www.kenniscentrumhistoriezorgverzekeraars.nl/khz/khz_pdfs/khz_jv2011.pdf

Recht of Schade verschijnt september 2013. Handelseditie.

"De stelselwijziging van 2006 was dan ook niet zozeer een overwinning voor particuliere ziektekostenverzekeraars en hun opvattingen over aard van de ziektekostenverzekering, maar een overwinning voor het idee van een zo toegankelijk mogelijke gezondheidszorg. Recht won het van schade, maar of dat ook een duurzame overwinning is, dat moet nog blijken........'

'Voor particuliere ziektekostenverzekeraars was het plan-Dekker het begin van het einde. De markt die 'Dekker' voorstelde, was niet de markt waarin particuliere verzekeraars graag opereerden. Daarvoor was de invloed van de overheid te groot. Bovendien realiseerden veel ziektekostenverzekeraars zich ook dat ze iets wilden dat eigenlijk niet kon; een volledig private verzekering die zowel qua dekking, premie als toegankelijkheid kon concurreren met een sociale verzekering en daarbij ook nog winstgevend moest zijn. Medio jaren negentig trokken steeds meer particuliere verzekeraars zich dan ook terug uit de markt."

-R Vonk werkt nu bij het RIVM en het KHZ is opgedoekt.
Staat in jaarverslag 2012.

Ivoren torens zijn blijkbaar zeer hoog en de wetenschappers zien het systeemmodel Zorgstelsel 2006 als een experiment. Dat er levens mee gemoeid zijn van echte mensen ontgaat de wetenschappers.

De virtuele werkelijkheid is toch een andere dan de echte werkelijkheid. Vraag het even aan CZ verzekerden met diabetes. Hoe toegankelijk is zorg sinds 2014? Idem voor K&H zorg ingekocht door de 4 grote jongens.

En hoe staat het met de winsten voor de private verzekeraars sinds 2006?

Voer voor een nieuw promotie onderzoek.

Frank Conijn

17 januari 2014

@ ANH Jansen:

Ondanks dat we het op het punt van een single, publieke zorgverzekeraar helemaal eens zijn, vind ik het niveau van uw reacties niet verheffend. Ze zijn doorspekt van gegeneraliseerde verdachtmakingen en vage verwijzingen.

Als men even googelt op uw naam komt men er heel snel achter dat u een apotheker bent. Of was? Apothekers worden door critici afgeschilderd als simpele dozenschuivers, die op allerlei manieren gesponsord door 'Big Pharma' een veel te groot inkomen genereren zonder daar een evenredig grote dienst tegenover te stellen.

Als die gegeneraliseerde, simplistische en verdachtmakende omschrijving u niet bevalt, gebruik dan ook niet zo'n redeneertrend om uw punt t.o.v. anderen te maken.

Bovendien haalt u er allerlei zaken bij die wel onderdeel zijn van de zorgeconomie, maar beschouwd moeten worden als zaken die onafhankelijk van elkaar kunnen voorkomen.

Ook sprak het ECHI zich uit vóór een stelsel van (semi)private zorgverzekeraars. Zelfs al was dat op zeer gebrekkige, zelfs afwezige gronden en is het tegenovergestelde te prefereren. (De ECHI wordt overigens -- onbeperkt -- gesponsord door Pfizer; dat staat in het laatste rapport.)

Een single, publieke verzekeraar kan qua absolute bedragen veel besparen, en zal het werken voor de zorgaanbieders veel makkelijker maken. Maar uitkomstfinanciering zal naar mijn mening een veel grotere besparing opleveren, terwijl dat het werken voor de zorgaanbieders ook veel makkelijker maakt.

Ik denk zelfs nog in grotere mate dan een single, publieke zorgverzekeraar, omdat ermee het vele werk aan en de frustratie over proceduregeörienteerde kwaliteitsindicatoren grotendeels tot het verleden behoren. Iets waar u als apotheker wellicht weinig mee te maken zult hebben.

U doet het voorkomen alsof met een publiek stelsel alle problemen zijn opgelost. Maar dat zijn ze echt niet. Daar is meer voor nodig.

Anoniem

17 januari 2014

Niet vaak eens met Conijn, maar zijn opmerking richting Jansen is meer dan terecht. Wat een argumentatie en taalkundig armoedige reacties schrijft deze man.

ANH Jansen

17 januari 2014

Grappig van anoniem. Waarom anoniem? Bevestiging van punt over brood en woord? Angst voor de broodheer? Angst voor de betalende partij? Angst voor de regulerende partij? Wordt kritiek niet gewaardeerd?

Dapper en wat een constructieve bijdrage. Daar kan niemand tegenop. Wellicht wat voor een inlognaam? Niemand? ipv Anoniem?

Single Payer model is zeker geen panacee voor alles, maar het biedt wel bescherming voor de burger en zorgverleners in dit land tegen de willekeur die er nu heerst. Dat is ook het punt van OESO/WHO. Je hebt dan niets meer van doen met mededingingsregels. Je kan 100% transparant werken, nog immer op prijs concurreren en nog immer op kwaliteit. Gooi alles in de openbaarheid. Kan dan, omdat de eigen positie alleen maar wordt versterkt en deze 100% transparantie in prijs en kwaliteit de patiënt ten goede komt. Daar gaat het toch om? Dan is al het huidige stiekeme gedoe niet nodig.

Op EHCI hoeft men niet in te gaan. Zij hebben zelf een disclaimer waarin zij stellen niets te kunnen en mogen zeggen over systeemmodellen of wat dan ook. Hun punt is zuiver de positie van de zorgconsument. En die positie op de salontafel te brengen. Niets meer, niets minder.

Overigens stelt datzelfde EHCI wel dat de vergoedingsregelingen in Nederland verouderd en pervers zijn, met antieke kanttekeningen. Zo wordt er voor de in-patient-care in Nederland 8.5 miljard euro meer uitgegegeven dan in Zweden wegens deze verouderde regelingen. Lees het rapport. De Anne Mulders van deze wereld doen er sindsdien het zwijgen toe. Het EHCI rapport ligt nu in een lade.

Single Payer model zet de EU mededingingsregels buiten spel. Overheid kan dan veel sterker sturen op kosten en kwaliteit. Is bekend. Vereist wel een Overheid die zelf aan de bak gaat en stopt met afwentelen en achter de schermen toch tot in detail alles willen controleren.

'Stuck in the middle' was het oordeel van de ambtelijke commissie over de gang van zaken. Aangedragen oplossing door het Ministerie is de makkelijke: MBI aanhouden en in stelling brengen, wettelijke regelingen voorbereiden om private verzekeraars te verbieden het budget te overschrijden en zorgverleners te verplichten bij dreigende overschrijding gratis zorg te verlenen opdat zorgverzekeraars zich aan hun contracten met verplicht verzekerden kunnen worden gehouden.

Zo gaat dat in dit land en niemand verbaast zich daarover.

En we zijn nog immer praktiserend in de echte werkelijkheid en hebben te maken met AMM van verzekeraars en de 'we doen alsof' en 'gedoog' regelingen van de Overheid. Wat heb je aan wetgeving als er vervolgens gedoogregelingen in het leven worden geroepen om overtredingen mogelijk te maken?

Samenwerken en concurreren? Gaan niet samen, dus wordt er enorm gefuseerd. Mag allemaal, maar wat blijft er over van het oorspronkelijke systeemmodel? Niets.

Dus waar hebben we het over?

Maar om nu te stellen dat de private verzekeraars het systeemmodel is opgedrongen door de politiek gaat wel heel erg ver.

We wachten de verschijning van de handelseditie rustig af. Verschijnt in september 2013. Zegt KHZ.

En alles wat in de stukjes is geschreven is afkomstig uit de ambtelijke stukken, de verslagen van kamerdebatten e.d. Hans Hoogervorst is de meest eerlijke man in deze. Hij gebruikte de woorden experiment en terugvaloptie als de verzekeraars niet zouden waarmaken wat zij hem hadden beloofd.

En de stukken van E Schut en W vd Ven laten over hun bedenkingen niets aan de verbeelding over; zij schrijven zeer behoedzaam en voorzichtig, maar tussen de regels door is de boodschap helder.

Geen enkel ander land heeft het hybride systeemmodel van Nederland dan ook overgenomen. Gedogen is een typisch Nederlands woord. Dat kennen ze elders niet.

Anoniem

19 januari 2014

Met hééél veel tekst reageren. Dat helpt de discussie AHN.

ANH Jansen

19 januari 2014

@niemand.

De onderbouwing is geleverd. De constructie staat. Geen speld tussen te krijgen. We vernemen geen inhoudelijke inbreng. Feiten spreken voor zich.

Zoals Rob Scheerder het elders op skipr stelt: er is verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen.

We bevinden ons in goed gezelschap.

Prima dus dat voorstanders van het systeemmodel Zorgstelsel 2006 nu de boer op willen gaan om het te verkopen aan het buitenland. Prachtig. We zien de reacties van de kandidaat-kopers wel op Skipr verschijnen.

De Cirkel is rond volgens Rob Scheerder. Terug bij AF.

New Balls please.

@iemand?


Frank Conijn - www.gezondezorg.org

20 januari 2014

@ ANH Jansen:

Zoals u al meerdere keren in deze discussie is voorgehouden, impliciet en expliciet, veegt u allerlei zaken op een hoop en ageert u tegen de hoop.

In 2006 zijn een groot aantal veranderingen in één keer doorgevoerd. Een aantal daarvan hebben slecht uitgewerkt, maar dat neemt niet weg dat u veel specifieker moet zijn. U betrekt nu zelfs al een heel andere discussie in deze!

Daar is niet op te reageren. Mocht u door de bomen het bos weer willen zien, dan verwijs ik u naar http://www.gezondezorg.org/marktwerking. Daar wordt uitgelegd dat marktwerking ('het Systeemmodel 2006') een containerbegrip is dat eerst nader moet worden geduid voordat er van een zinvolle discussie sprake kan zijn.

Vanzelf komt u dan op de pagina's die de daar nader geduide zaken verder bespreken.

Top