BLOG

Ontwortelende ouderenzorg vraagt waarom-verhaal

Ontwortelende ouderenzorg vraagt waarom-verhaal

De kosten voor de ouderenzorg stegen van 2010 tot en met 2012 met 16,5 procent, zo meldt de NZa op 9 januari over haar AWBZ-marktscan. Eerder die week berichtte het Algemeen Dagblad dat de aanscherping van indicatieregels en de afbouw van capaciteit er toe kunnen leiden dat veel ouderen niet meer naar het verzorgingshuis kunnen.

Honderden verzorgings­huizen (gaan) sluiten. Waarom en waartoe gebeurt dit allemaal? Zonder een inspirerend waarom-verhaal zullen de vele maatregelen niet leiden tot ander gedrag in de ouderenzorg. 

Zonder koers dreigt ontworteling

In mijn eigen kring sprak iemand over haar verdriet en frustratie dat haar vader door sluiting van zijn verzorgingshuis naar een andere stad moet verhuizen, weg van de laatste vrienden, nabij wonende dochter, en zijn kerk. Oude bomen moet je niet verkassen uit hun vertrouwde omgeving, anders dreigt ontworteling. Overigens, ouderen hoeven er niet uit, ook al hebben ze nu een indicatie voor zzp4 die straks te laag is. Maar als een verzorgingshuis sluit, moeten de ouderen wel degelijk verhuizen.

Gigantische transitie

Er dreigt ook ontworteling van honderden organisaties in de ouderenzorg. Zij verkeren in een gigantische transitie naar een geheel nieuwe mix van Wmo, AWBZ en Zvw. Met scherpere indicatie, minder volume en geld, extramuralisering, scheiden van wonen en zorg, verplaatsing van geriatrische revalidatiezorg naar de Zvw, en ga zo maar door. Goed bestuur van zorgorganisaties sorteert tijdig voor op aanstormend beleid, maar de omvang en stapeling lijken bijna niet te absorberen. Dat geldt ook voor gemeenten en zorgverzekeraars. Voor de 10 procent innovatoren lukt het altijd wel, maar het gaat om de totale ouderenzorg. Te veel in te korte tijd, terwijl de politieke besluitvorming net steeds doorloopt tot vijf voor twaalf.

En er dreigt ontworteling van medewerkers en algemeen publiek die de beleidskoers (en onderbouwing) niet goed begrijpen, noch in welk tempo wordt afgestevend op welke eindsituatie. De hervormingsplannen voor de langdurige zorg zijn veelomvattend én de status en ingangsdatum van veel voornemens staan nog niet vast. Onzekerheden over tegelijkertijd de eigen of familiesituatie, het zorgstelsel en de sociaal-maatschappelijke context ondermijnen de fundamenten van vertrouwen, zingeving en draagvlak. Lees op AD-website maar eens de reacties van vorige week.

Koersverhaal vergt een ‘waarom’

De AWBZ wordt onbetaalbaar. Wisselende politieke coalities hebben hun tanden stukgebeten op deze volksverzekering, het moet fundamenteel anders. Voor ingevoerden is de reden overduidelijk: de financieel-economische toekomst garanderen voor een houdbare ouderenzorg als de (dubbele) vergrijzing écht doorpakt richting 2040. Het is een naderend probleem dat nú moet worden aangepakt. Maar ondertussen laat de NZa-marktscan zien dat alle financiële ratio’s (rentabiliteit, solvabiliteit, liquiditeit, eigen vermogen) in de AWBZ zijn verbeterd. Echter, al dit soort ‘hoe’ en ‘wat’ ontwikkelingen gaan voorbij aan het fundamentele ‘waarom’. Simon Sinek laat dat op Youtube indringend zien met zijn Golden Circle. De Gouden Cirkel is opgebouwd uit drie cirkels. De buitenste cirkel is het Wat. De tweede cirkel is het Hoe en de binnenste cirkel het Waarom. Daar gaat het om de échte vragen over doel, motief of droom. Sinek adviseert om de Gouden Cirkel niet van buiten naar binnen te lopen, maar van binnen naar buiten.

<iframe src="http://embed.ted.com/talks/lang/nl/simon_sinek_how_great_leaders_inspire_action.html" width="560" height="315" frameborder="0" scrolling="no" webkitallowfullscreen mozallowfullscreen allowfullscreen></iframe>&nbsp;

Aan de slag met het ‘waarom’

Waarom bestaat de ouderenzorg, wat zijn onze visie, missie, normen en waarden in de zorg voor ouderen, wat is het doel, waarom komen al die duizenden medewerkers iedere dag weer uit hun bed om al die kwetsbare ouderen te helpen? Wat mij betreft: kwaliteit van leven en zorg voor onze kwetsbare oudere medemens, integraal en zonder haperingen, toegesneden op hun individuele noden, wensen én mogelijkheden. Het gaat uiteindelijk om deze waarom-vragen, niet over de ‘productie’ van zorgfuncties (het wat) en niet over het gebouw, zorgstelsel en financiering (het hoe). Als we direct vanuit het waarom praten, verandert het verdrag fundamenteel, raken mensen geïnspireerd, worden ze gemotiveerd en loyaal en gaan ze actief zelf handelen omdat ze ook alle hoe- en wat-aspecten veel beter kunnen plaatsen. Het waarom zorgt voor vertrouwen, motivatie en energie. Dat is wat de ouderenzorg nodig heeft! Ik wens u een betekenisvol 2014!

Robbert Huijsman
Senior manager Kwaliteit & Innovatie bij de divisie Zorg & Gezondheid van Achmea en bijzonder hoogleraar Management & Organisatie van de Ouderenzorg bij het instituut Beleid & Management Gezondheidszorg, Erasmus Universiteit Rotterdam.

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

20 januari 2014

Van uw waarom-verhaal snap ik helaas geen snars.

De Kousemaeker

21 januari 2014

Beste Robbert,

Dank voor de leuke blog, het gaat inderdaad om het hervinden van de essentie ( het bestaansrecht) van de ouderenzorg, en vanuit hier een herdefiniering van de oplossingen die we nodig hebben aangesloten bij deze klantbehoeftes.

In maart houden wij hier een diner pensant over met beleidsmakers, koepels, instellingen, banken, verzekeraars, "nieuwe aanbieders, patientenverenigingen. Juist om vanuit die essentie en behoefte te kijken naar een transitie. De veranderende behoefte van de client is mijn inziens nml een veel grotere transitie drijver, dan de tijdelijke financiele prikkels ( als economie aantrekt zijn we die nml vrij snel weer vergeten, denk ik)
Ik bel je snel even om hierover bij te praten,

Grt Geert

tjark reininga

21 januari 2014

1. dat de kosten van de zorg oplopen is onloochenbaar en onvermijdelijk. maar voor het beleid moeten diverse factoren die daaraan bijdragen, worden onderscheiden en dat gebeurt te weinig. het beleid wordt gebaseerd op de kosten op macro-niveau, niet op de kosten per persoon. en daarbij is het uitgangspunt niet behoud van de betaalbaarheid van de zorg voor degene die die zorg nodig heeft, maar voor de belastingbetaler.

2. sinds zeker tien jaar wordt onder het motto 'scheiden van wonen en zorg' gesproken over het ontkoppelen van de kosten van de huisvesting van de kosten van geleverde zorg. veel zorginstellingen blijken er echter niet in te slagen beide taken in hun organisatie te scheiden. dit betekent meestal vooral, dat hun rol als 'volkshuisvester' onderontwikkeld blijft ten opzichte van hun rol als zorgaanbieder. nu zorg en huisvesting in de ZZP-sfeer ontkoppeld worden, komen vooral zorgaanbieders in de problemen die hun rol als huisvester niet hebben ontwikkeld. zij zouden bewoners met een ZZP waarin geen huisvestingscomponent is opgenomen heel goed kunnen blijven bedienen door de woonruimte gescheiden te verhuren, maar slagen er niet in deze bocht te nemen.

3. dat laat natuurlijk onverlet dat in veel oudere verzorgingshuizen kamers en appartementen niet voldoen aan de huidige vereisten voor verhuurbaarheid.

van de Lustgraaf R.H.

21 januari 2014

De mensen worden ouder en zelfstandiger.
Het motto was: De ouderen moeten zo lang mogelijk in hun huis blijven echter er wordt volop thuiszorg verleend.
Logisch dat dit gegeven veel geld kost en dat de ouderen niet meer zo snel naar een verzorgingshuis gaan.

Anoniem

21 januari 2014

De enige bedreiging voor de betaalbaarheid van de zorg is het feit dat er steeds minder geld daadwerkelijk naar de zorg gaat en in plaats daarvan wordt weggesluisd naar private zakken. De zorg moet weer worden teruggebracht tot de kern: namelijk de relatie tussen patiënt en zorgverlener. De overheid moet hiervoor de voorwaarden scheppen en bewaken.Dan hoeven zorginstellingen zich niet meer bezig te houden met vastgoedvraagstukken, aanbestedingen, reclames, juristerij, inkooponderhandelingen, eigen vermogen etc. Terug naar de kern dus, en die kern is prima te betalen als iedereen daar naar vermogen aan bijdraagt.

Frank Conijn - www.gezondezorg.org

21 januari 2014

Zeer terecht dat dhr. Huijsman de afschaffing van het ZZP 3-recht op een plaats in een verzorgingshuis bij het verhaal van de transitie betrekt. Dat heeft op individueel niveau een enorme impact!

En het hele besluit tot afschaffing had nooit genomen mogen worden. Onder andere was het gebaseerd op invalide redeneringen en/of verkeerde veronderstellingen. Zie voor het hele verhaal http://www.gezondezorg.org/blog-zzp3-recht-afgeschaft.

Marika Biacsics

22 januari 2014

Dit is precies waar ons symposium op 13-3-14 over gaat! (En de gevolgen van dit verhaal voor de medezeggenschap in de ouderenzorg.) Bent u wellicht bereid om op die dag aan een zaal clientenraadsleden (vrijwilligers in de ouderenzorg, met een stevig wettelijk kader en de plicht om dit verhaal aan hun achterban uit te leggen) te komen spreken? Ik ben ook erg benieuwd naar het diner pensant in maart waar uw vriend Geert hierboven het over heeft. Wij denken graag mee! Wij vertegenwoordigen de meeste grote zorggroepen in de VVT-sector strategisch verdeeld over Nederland.

Top